Zorunluluklar, Sorumluluklar ve Görevlerle İlgili Görüşler Konu Anlatımı

Zorunluluklar, Sorumluluklar ve Görevlerle İlgili Görüşler (Chores) — Konu Anlatımı

Bu Konuda Neler Öğreneceğiz?

• **must, mustn't, have to / has to, don't have to / doesn't have to** ile zorunluluk, yasak ve zorunlu olmama anlamını ayırt edeceğiz.
• **be responsible for, be in charge of, be one's duty** yapılarıyla kimin hangi sorumluluğu üstlendiğini anlayacağız.
• **like, love, enjoy, dislike, hate, can't stand** kullanarak ev işleriyle ilgili görüşleri yorumlayacağız.
• Görev çizelgelerinde zorunluluk, kişisel istek ve görev dağılımını birlikte okuyup LGS tarzı çıkarımlar yapacağız.

1. Zorunluluk ve sorumluluk nedir?

**Obligation** yapılması gereken iş veya uyulması gereken kuraldır. **Responsibility** ise kişinin üstlendiği görevdir. Bir işi sevmek (**liking**) onu yapmak zorunda olmakla aynı değildir. Örneğin *I hate ironing, but I have to iron my uniform.* cümlesinde kişi ütü yapmaktan hoşlanmaz; yine de yapmak zorundadır. Metinde geçen duygu ile yükümlülüğü ayrı işaretle.

**Must / have to** olumlu cümlelerde çoğu 8. sınıf bağlamında benzer biçimde gereklilik bildirir. *Must* konuşanın güçlü kuralını veya gereklilik ifadesini; *have to* dış koşul, kural veya programı özellikle vurgulayabilir. Ancak bu ayrım her LGS bağlamında kesin değildir; asıl önemli olan zorunluluk anlamıdır.

| Cümle | Türkçesi | Anlamı | |---|---|---| | I **must** finish my chores. | Ev işlerimi bitirmeliyim. | Zorunluluk | | We **have to** be quiet in the library. | Kütüphanede sessiz olmak zorundayız. | Kural/gereklilik | | She **has to** set the table. | O sofrayı kurmak zorunda. | 3. tekil kişi zorunluluğu | | You **mustn't** leave rubbish here. | Buraya çöp bırakmamalısın. | Yasak | | You **don't have to** wash the car today. | Bugün arabayı yıkaman gerekmiyor. | Zorunlu değil, yapabilir |

2. Must / mustn't: Kuralın yönünü anlamak

**Olumlu:** Özne + **must** + fiilin yalın hâli. *Students must respect each other.* (Öğrenciler birbirine saygı göstermelidir.) **Olumsuz:** Özne + **mustn't** + fiilin yalın hâli. *Students mustn't bully others.* (Öğrenciler başkalarına zorbalık yapmamalıdır.) **Soru:** *Must we wear our school badges?* Okul rozetlerimizi takmak zorunda mıyız?

Bu yapıdan sonra **to** kullanılmaz: *must to clean* değil, *must clean*. Özne he/she olsa da **musts** yazılmaz. *He must arrive on time.* doğrudur.

3. Have to / has to: Gerekliliği anlatma

**I/you/we/they have to + verb; he/she/it has to + verb.** *Mert has to tidy his room.* Üçüncü tekilde *has* kullanılır. Olumsuzda **don't/doesn't have to + verb** olur; *doesn't has to* yanlıştır. Soru: *Does Ada have to do the laundry?* (*Does* sonrasında **have** gelir.)

| Özne | Olumlu | Olumsuz | |---|---|---| | I / You / We / They | have to | don't have to | | He / She / It | has to | doesn't have to |

**Uyarı:** *don't have to* “yasaktır” değil, “gerekli değildir” demektir. Bir görev isteğe bağlıysa bu yapı uygundur. *I don't have to wash the dishes today because my brother will do them.*

4. Sorumluluğu kime ait? In charge of / responsible for

**be responsible for + isim / fiil-ing**: *I am responsible for taking out the trash.* (Çöpü çıkarmaktan sorumluyum.) **be in charge of + isim / fiil-ing**: *Ceren is in charge of watering the plants.* (Bitkileri sulamak Ceren'in sorumluluğunda.) **It's my duty to + fiil**: *It's my duty to set the table.* (Sofrayı kurmak benim görevim.) **It's necessary to + fiil**: *It's necessary to keep the classroom clean.* (Sınıfı temiz tutmak gereklidir.)

**Önemli dil bilgisi ayrımı:** *responsible for* ve *in charge of* ifadelerindeki **for/of edattır**, ardından eylem gelirse **-ing** kullanılır: *responsible for cook* değil, *responsible for cooking*. Buna karşılık *have to cook* ve *must cook* ifadelerinde **fiil yalın biçimdedir**.

5. Beğeniler ve hoşlanmamalar: Duygu zorunluluk değildir

**like / love / enjoy + -ing** olumlu; **dislike / hate / can't stand + -ing** olumsuz duygu anlatır. *I don't mind doing the laundry* ise çamaşır yıkamayı sorun etmediği anlamına gelir; kuvvetli sevgi bildirmez.

| İfade | Anlam / tutum | |---|---| | I love cooking. | Yemek yapmaya bayılırım. | | She enjoys tidying her room. | Odasını düzenlemekten hoşlanır. | | We don't mind setting the table. | Sofrayı kurmayı sorun etmeyiz. | | He dislikes ironing. | Ütü yapmayı sevmez. | | I can't stand taking out the rubbish. | Çöp çıkarmaya hiç katlanamam. |

6. Kurallar, görev paylaşımı ve adalet

Aile içinde *share the chores* (işleri paylaşmak), *obey the rules* (kurallara uymak), *respect others' rights* (başkalarının haklarına saygı göstermek), *keep promises* (sözleri tutmak), *arrive on time* (zamanında gelmek) kalıpları önemli. Okul kuralları da *must / mustn't* ile verilebilir.

**Anlam örneği:** *We must respect everyone's rights.* (Herkesin haklarına saygı göstermeliyiz.) *We mustn't break our promises.* (Sözlerimizi bozmamalıyız.) Bunlar ev işi değil ama Chores ünitesinin **sorumluluk** çerçevesindedir.

7. Liste, duyuru ve diyalog sorularını çözme

Her soruda üç ayrı bilgi türünü ayır:

1. **Obligation / prohibition:** must, have to, mustn't, doesn't have to.
2. **Responsibility:** is in charge of, is responsible for, duty.
3. **Feeling / opinion:** enjoys, dislikes, hates, doesn't mind.

| Kişi | Üstlendiği görev | Tutumu | |---|---|---| | Öykü | iron the clothes | dislikes | | Kaan | take out the trash | enjoys | | Lara | set the table | doesn't mind |

8. Çok koşullu LGS tarzı çıkarım

Bir etkinlik için hem görev hem zaman hem de gönüllü olma koşulu bulunabilir. Önce **zorunlu / isteğe bağlı / yasak** ayrımı; sonra **kişi + görev + zaman** eşleştirmesi yapılır. Duygu bilgisinden görev değişikliği çıkarmayın: bir öğrencinin *hate* demesi, görevden muaf olduğu anlamına gelmez.

Sık Yapılan Hatalar

• *She have to* yanlıştır → **She has to**.
• *He doesn't has to* yanlıştır → **He doesn't have to**.
• *Must to help* yanlıştır → **must help**.
• *In charge of wash* yanlıştır → **in charge of washing**.
• *Mustn't* = yasak; *don't have to* = zorunlu değil.
• *Doesn't like* bir görev yapılmıyor demek değildir; yalnızca sevilmediğini gösterir.
• Bir işin zorunlu olduğunun belirtilmesi, işi gerçekten tamamladığının kanıtı değildir.

Sık Karıştırılan Noktalar

| Karıştırılan iki yapı | Fark | |---|---| | must / mustn't | yapılmalı / yapılmamalı (yasak) | | mustn't / don't have to | yasak / gerek yok | | has to / have to | he–she–it için has; diğerleri için have | | doesn't have to / doesn't like | gerekli değil / sevmiyor | | responsible for / in charge of | ikisi de sorumluluk bildirir; devamında -ing | | duty / hobby | görev / keyif için yapılan etkinlik | | hates / refuses | sevmiyor / yapmayı reddediyor (eş anlamlı değil) |

LGS'de Nasıl Sorulur?

MEB'in 8. sınıf Chores materyalleri, görev-sorumluluk metinleri, sınıf kuralları, günlükler ve beğeni/hoşlanmama ifadeleri üzerine kuruludur. Özgün LGS benzeri sorularda bir kişinin görevini saptama; **yapılması gereken, serbest ve yasak** eylemi ayırt etme; duygu–görev farkını yorumlama; metin ve tabloyu birlikte okuyarak çıkarım yapma beklenebilir. Bu paketteki örnekler çıkmış soru olarak sunulmaz.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

1. Soruda **kim / hangi iş / hangi kural** sorulduğunu belirle.
2. Cümleleri **zorunlu, yasak, isteğe bağlı, seviyor, sevmiyor** diye etiketle.
3. Metinde geçen **must / mustn't / have to / don't have to** ifadelerini Türkçeye doğru çevir.
4. Tabloda kişi, görev ve varsa gün/saat koşullarını çapraz kontrol et.
5. Şıkların her birini metne göre doğru, yanlış veya **belirtilmemiş** diye değerlendir.

Konu Özeti

**Must / have to** zorunluluk, **mustn't** yasak, **don't/doesn't have to** zorunlu olmama bildirir. **Be responsible for / be in charge of + -ing** kimin hangi işi üstlendiğini söyler. **Enjoy/like** olumlu, **dislike/hate/can't stand** olumsuz tutumdur. Bir sorumluluğu sevmemek, onu yapma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Kurallar ve duygu ifadeleri LGS'de kısa metin, afiş, diyalog, görev çizelgesi biçiminde karşına çıkabilir.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

• **mustn't** ile **don't have to** cümlelerini hatasız ayırabilmelisin.
• **has to, doesn't have to** gibi üçüncü tekil kişi yapılarını doğru kullanabilmelisin.
• **responsible for / in charge of + -ing** ile görev dağılımını anlayabilmelisin.
• Bir görevi sevmek, yapmak zorunda olmak ve gerçekten yapmış olmayı birbirinden ayırabilmelisin.
• Kural afişi ve sorumluluk tablolarındaki bütün koşulları kullanarak tek doğru cevaba ulaşabilmelisin.

Resmî Kaynak

MEB 8. sınıf İngilizce öğretim programı, 8. ünite Chores: https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/TTKB/Ortaokul/8/%C4%B0ngilizce/ingilizce_8.pdf