10. Sınıf Coğrafya: Coğrafi Bakış – Hızlı Tekrar

Coğrafi Bakış – Hızlı Tekrar

5 Temel Bileşen

• mekânsal düşünme
• ölçek bilinci
• yer ve mekân algısı
• insan-çevre etkileşimi
• coğrafi bağlantılar

Soho 1854

Can kayıplarının dağılışı incelendi. Doğal + beşerî özellikler değerlendirildi. Su kuyusu bağlantısı belirlendi. Kuyu kullanımı durduruldu.

Marmara Gölü

Manisa → Salihli + Gölmarmara + Ahmetli Gediz Havzası Alüvyon set gölü 3-4 m derinlik 74 m yükselti

2013: 320 milyon m³ 40.000 ha sulama

2018: 2.700 kişi gelir kaynağı 102 balıkçı 51 tekne

Alan Değişimi

1975 → 5.949 ha 1986 → 5.168 ha 1995 → 4.731 ha 2002 → 5.300 ha 2011 → 5.580 ha 2018 → 3.464 ha

2011-2018 → **2.116 ha küçülme**

Su Bütçesi

2012 → +7,72 2017 → -79,98

2017: girdi azaldı + sulama için çekilen su arttı

2022: göl tamamen kurudu

Kuruma Nedenleri

• besleyen su azaldı
• su çekimi arttı
• kuraklık

Sonuçlar

• su kalitesi düştü
• balıkçılık zarar gördü
• biyolojik çeşitlilik tahrip oldu
• toplumsal gerginlik oluştu

Süveyş Kanalı

Akdeniz ↔ Kızıldeniz 24 Mart 2021 → Ever Given 5 gün kapalı petrol + LNG sevkiyatı aksadı 29 Mart → yeniden açıldı

Aral ve Deepwater Horizon

Aral → uydu görüntülerinde zaman içindeki değişim Deepwater Horizon → 20 Nisan 2010 49 milyon varil petrol 149.000 km² alan

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Coğrafi bakış yalnız konum bilgisi değildir.
• Mekân yalnız fiziksel alan değildir.
• Dağılış, neden ve sonuç birlikte düşünülür.
• Doğal ve beşerî nedenler aynı olayda birlikte etkili olabilir.
• Yerel bir olay küresel sonuç doğurabilir.
• Zaman içindeki değişim grafik, tablo ve uydu görüntülerinden okunabilir.
• Marmara Gölü 2022’de tamamen kurumuştur.
• 2012 su bütçesi pozitif, 2017 su bütçesi negatiftir.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Nerede? → konum Neden orada? → neden Nasıl? → süreç/ilişki 5 bileşen → mekânsal düşünme, ölçek, yer-mekân, insan-çevre, bağlantı Soho → dağılış + su kuyusu ilişkisi Marmara → doğal + beşerî nedenler 2011-2018 → 2.116 ha küçülme 2012 bütçe → +7,72 2017 bütçe → -79,98 2022 → tamamen kuruma Süveyş → 5 gün kapanma, küresel bağlantı

Kendini Kontrol Et

1. Coğrafi bakış nedir?
2. Coğrafi bakışın temel üç sorusu nedir?
3. Beş temel bileşeni sayabilir misin?
4. Soho örneği coğrafi bakışı nasıl gösterir?
5. Marmara Gölü nerede ve nasıl oluşmuştur?
6. 2011-2018 arasında göl alanında ne olmuştur?
7. 2012 ve 2017 su bütçeleri nasıl farklıdır?
8. Gölün kurumasında hangi doğal ve beşerî nedenler etkili olmuştur?
9. Süveyş Kanalı örneği ölçek bilincini nasıl gösterir?
10. Harita, grafik ve uydu görüntüsü coğrafi bakışta neden kullanılır?