10. Sınıf Fizik: Bir Boyutta Sabit İvmeli Hareket – Ders Notu

Bir Boyutta Sabit İvmeli Hareket Ders Notu

İvme

İvme, hız değişiminin zamana oranıdır.

**a = Δv / Δt**

**Δv = vson - vilk**

Birim:

**m/s²**

İvme vektöreldir.

Sabit İvme

Eşit zaman aralıklarında eşit hız değişimi varsa ivme sabittir.

Örnek:

Her 1 s'de hız +4 m/s değişiyorsa:

a = +4 m/s²

Hızlanan-Yavaşlayan Hareket

Hız ve ivme aynı yönlü → hız büyüklüğü artar Hız ve ivme zıt yönlü → hız büyüklüğü azalır

İşaret yorumunda yalnız ivmeye bakılmaz.

• v +, a + → hızlanır
• v +, a - → yavaşlar
• v -, a - → hızlanır
• v -, a + → yavaşlar

Hız Modeli

**v = v₀ + a·t**

Durgun başlangıçta:

**v₀ = 0**

ve:

**v = a·t**

Yer Değiştirme

Sabit ivmede ortalama hız:

**vort = (v₀ + v)/2**

Yer değiştirme:

**Δx = vort·t**

yani:

**Δx = (v₀ + v)/2 · t**

Diğer model:

**Δx = v₀·t + 1/2·a·t²**

Durgun başlangıçta:

**Δx = 1/2·a·t²**

Hız-Zaman Grafiği

Sabit ivmede v-t grafiği doğrusaldır.

**Eğim = ivme**

**Alan = yer değiştirme**

Pozitif eğim → pozitif ivme Negatif eğim → negatif ivme Yatay → a=0

İvme-Zaman Grafiği

Sabit ivmede a-t grafiği yataydır.

Grafik eksenin üstünde → a pozitif Grafik eksenin altında → a negatif

Konum-Zaman Grafiği

Sabit ivmede x-t grafiği eğriseldir.

Hız büyüklüğü artıyorsa grafik zamanla daha dik hâle gelir.

Net Kuvvet ve İvme

İvmenin yönü net kuvvetin yönüyle aynıdır.

Net kuvvet hareket yönüyle aynı → hız büyüklüğü artabilir Net kuvvet hareket yönüne zıt → hız büyüklüğü azalabilir

Grafik Dönüşümü

v-t → eğimden a bulunur v-t → alandan Δx bulunur a sabitse → a-t yatay çizilir yer değiştirmelerden → x-t oluşturulur

Temel Örnekler

Metro: a=4 m/s², t=6 s, v₀=0

v=24 m/s

YHT: a=0,6 m/s², t=100 s

v=60 m/s Δx=3000 m

Bir Boyutta Sabit İvmeli Hareket Kısa Özeti

a = Δv/Δt v = v₀ + at Δx = (v₀+v)t/2 Δx = v₀t + 1/2at²

v-t eğimi → a v-t alanı → Δx a-t → yatay x-t → eğrisel