Homeostazinin Sağlanamadığı Durumlarda Oluşabilecek Sağlık Problemleri Ders Notu

Homeostatik Bozukluklar

Homeostazinin bozulması vücudun iç dengesinin kaybolmasına ve sağlık sorunlarına yol açabilir.

Ders kitabında temel örnekler:

• Diabetes mellitus
• Diabetes insipidus
• Kan basıncı anormallikleri
• Obezite

Diabetes Mellitus

İnsülin salgısının yokluğu veya dokuların insüline duyarlılığının azalmasıyla ilişkilidir.

Sağlıklı durumda: İnsülin reseptöre bağlanır, glikoz kanalları açılır ve glikoz hücreye girer.

Tip 1: Pankreas yeterli insülin üretemez.

Tip 2: İnsülin vardır ancak hücrelerin insüline yanıtı azalmıştır. Buna insülin direnci denir.

Diabetes İnsipidus

ADH normalde toplayıcı kanallarda suyun kana geri emilmesini artırır.

ADH yetersizse veya böbrekteki hedef hücreler hormona yeterli yanıt veremiyorsa diabetes insipidus oluşabilir.

Sonuç:

• su geri emilimi azalır,
• idrar miktarı artar,
• su kaybı artar,
• kandaki sodyum ve ozmotik basınç artar,
• şiddetli susama görülür.

Hipotansiyon

Genellikle:

• sistolik < 90 mmHg,
• diastolik < 60 mmHg.

Az sıvı alma ve terlemeyle su-tuz kaybı etkili olabilir.

Belirtiler:

• baş dönmesi,
• dikkat bozukluğu,
• soğuk terleme,
• hızlı soluma,
• yorgunluk,
• mide bulantısı.

Hipertansiyon

Erişkinde farklı iki günde en az iki ölçümde:

• sistolik ≥ 140 mmHg,
• veya diastolik ≥ 90 mmHg.

Belirti vermeden ilerleyebilir.

Belirtiler arasında baş ağrısı, baş dönmesi, kulak çınlaması, burun kanaması, çarpıntı, terleme ve sık idrara çıkma bulunabilir.

Uzun dönemde damar, kalp, böbrek, göz ve beyin üzerinde hasara yol açabilir.

Obezite

Sağlığı bozacak ölçüde aşırı yağ birikmesidir.

VKİ: Ağırlık (kg) / Boy² (m²)

Sınıflandırma:

• <18,5: düşük kilolu
• 18,5-24,9: normal
• 25,0-29,9: fazla kilolu
• 30,0-34,9: obezite I
• 35,0-39,9: obezite II
• ≥40: aşırı obezite III

Korunma Yolları

Dengeli ve sağlıklı beslenme: Aşırı şeker, tuz ve sağlıksız yağ tüketimi azaltılmalıdır.

Düzenli egzersiz: Kilo, kan şekeri ve kan basıncı kontrolüne katkı sağlar.

Yeterli uyku: Yetişkinler için genellikle 7-9 saat önerilir.

Stres yönetimi: Nefes egzersizleri, hobiler ve sosyal aktiviteler yararlı olabilir.

Düzenli sağlık kontrolü: Kan basıncı, kan şekeri ve kolesterol izlenmelidir.

Zararlı alışkanlıklardan kaçınma: Tütün ve alkolden uzak durulmalıdır.

Hijyen: Enfeksiyonların yayılmasını azaltır.

Sık Karıştırılan Noktalar

Tip 1 = insülin üretim sorunu.

Tip 2 = insülin direnci.

Diabetes insipidus = ADH-su dengesi.

Hipotansiyon = düşük tansiyon.

Hipertansiyon = yüksek tansiyon.

VKİ 30 ve üzeri obezite sınıflarına girer.

Kısa Özet

Homeostazi bozulduğunda glikoz, su-ozmotik denge, kan basıncı ve enerji-kilo dengesiyle ilişkili sağlık problemleri oluşabilir. Diabetes mellitus, diabetes insipidus, hipotansiyon, hipertansiyon ve obezite bu bozuklukların temel örnekleridir.