9. Sınıf Coğrafya: Demografik Dönüşüm Süreci ve Nüfus Piramitleri – Hızlı Tekrar

Demografik Dönüşüm Süreci ve Nüfus Piramitleri – Hızlı Tekrar

Yaş Grupları

0-14 → çocuk 15-64 → aktif / çalışma çağı 65+ → yaşlı

5 Aşama

1 → doğum yüksek + ölüm yüksek → artış çok düşük 2 → doğum yüksek + ölüm düşüyor → artış yüksek 3 → ölüm düşük + doğum düşüyor → artış yavaşlıyor 4 → doğum çok azalmış → artış çok düşük 5 → doğum çok düşük + yaşlı nüfus fazla → nüfus azalıyor

Model

Doğal nüfus artışı → doğum ve ölüm arasındaki fark

Göç → modelde göz ardı edilir

Günümüzde 1. aşamada ülke yoktur.

Gelişmekte olan ülkeler → genellikle 2. veya 3. aşama

Kritik Ülke Verileri

Japonya → doğal artış -%0,50 / ortalama ömür 85 Etiyopya → doğal artış %2,38 / doğum ‰29,6 Kanada → doğal artış %0,18 / ortalama ömür 84 Meksika → doğum ‰14,3 / ölüm ‰6,5

Türkiye

1950 → taban daha geniş 1980 → dönüşüm sürüyor 2000 → taban daralıyor 2025 → çocuk nüfus oranı daha düşük

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• 0-14 çocuk nüfustur.
• 15-64 aktif nüfustur.
• 65+ yaşlı nüfustur.
• 2. aşamada doğum değil, önce ölüm oranı düşer.
• 3. aşamada doğum oranı düşmeye başlar.
• 4. aşama çok düşük nüfus artışıyla ilişkilidir.
• 5. aşamada nüfus azalabilir.
• Model göçü dikkate almaz.
• Geniş taban genç nüfusun fazla olduğunu gösterir.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Piramit → yaş + cinsiyet. 0-14 → çocuk. 15-64 → aktif. 65+ → yaşlı. 1 → yüksek doğum/yüksek ölüm. 2 → ölüm düşer. 3 → doğum düşer. 4 → artış çok düşük. 5 → yaşlı nüfus + azalan nüfus. Model → doğal artış; göç yok. Türkiye → taban zamanla daralıyor.

Kendini Kontrol Et

1. Nüfus piramidi neyi gösterir?
2. Çocuk nüfus hangi yaş aralığıdır?
3. Aktif nüfus hangi yaş aralığıdır?
4. Yaşlı nüfus hangi yaş grubudur?
5. Demografik dönüşüm modeli kaç aşamadır?
6. 2. aşamada hangi oran düşmeye başlar?
7. 3. aşamada hangi oran düşmeye başlar?
8. 5. aşamanın temel özellikleri nelerdir?
9. Modelde göçün etkisi dikkate alınır mı?
10. Türkiye’nin nüfus piramitleri zaman içinde nasıl değişmiştir?