Konu Anlatımı / Ders Notu

MSÜ Matematik Karışım Problemleri Konu Anlatımı

Saf madde, derişim, karışım denklemleri, su ekleme ve buharlaşma.

Karışım Problemleri — Konu Anlatımı

Öğrenme Hedefi

Karışımın yüzde derişimini bulmak, farklı derişimleri birleştirmek, su veya saf madde eklemek, homojen karışımdan madde almak ve yalnız su buharlaştığında oluşan yeni oranı hesaplamak.

1. Saf Madde ve Toplam Karışım

Derişim (%)=saf madde miktarı/toplam karışım miktarı×100. Örneğin 40 kg %25 tuzlu suda 40×0,25=10 kg tuz ve 30 kg su vardır. Toplam karışım miktarını her zaman paydada kullan.

2. İki Karışım Birleştirilince

Yeni saf madde miktarı iki karışımdaki saf maddelerin toplamıdır. Yeni toplam miktar da iki karışımın toplamıdır. 20 kg %10 ve 30 kg %40 tuzlu su birleştirilirse (2+12)/(20+30)×100=%28 derişim oluşur.

3. Su Eklenmesi ve Saf Madde Eklenmesi

Su eklendiğinde saf madde miktarı sabit kalır ve toplam miktar artar; derişim düşer. Saf madde eklendiğinde hem saf madde hem toplam miktar aynı ölçüde artar; derişim yükselir. 20 kg %40 tuzlu suya 20 kg su eklenirse 8/40=%20 olur.

4. Bilinmeyen Karışım Miktarı

İki farklı derişimden hedef derişimi elde etmek için saf madde denkliği kur: a·p+b·q=(a+b)·r. Örneğin 20 kg %10 tuzlu suya x kg %40 eklenerek %25 elde edilsin: 2+0,40x=0,25(20+x) ve x=20 kg.

5. Homojen Karışımdan Bir Miktar Alınması

Homojen karışımın herhangi bir bölümündeki derişim, ilk karışımla aynıdır. 50 kg %30 tuzlu sudan 10 kg alınırsa alınan bölüm 3 kg tuz taşır. Kalan 40 kg karışımda 12 kg tuz bulunur ve oran hâlâ %30dur.

6. Alınan Miktarın Yerine Su Koyma

Karışımdan x kg homojen çözelti alınırsa alınan saf madde ilk derişim×x olur. Aynı miktar su koyulursa toplam kütle sabit kalır, ancak saf madde azalır. 40 kg %30 çözeltiden 20 kg alınıp yerine 20 kg su koyulursa 6/40=%15 olur.

7. Suyun Buharlaşması

Yalnız su buharlaştığında saf tuz veya meyve özü miktarı korunur, toplam miktar azalır ve derişim yükselir. 60 kg %20 tuzlu sudan 20 kg su uçarsa 12 kg tuz, 40 kg son karışım vardır. Son derişim %30dur.

Sık Karıştırılan Noktalar

  1. Farklı miktarlardaki iki karışımın yüzdelerinin aritmetik ortalamasını alma.
  2. Su eklenince saf madde miktarı değişmez; toplam miktar artar.
  3. Saf tuz eklenince hem saf madde hem toplam kütle artar.
  4. Homojen karışımdan 10 kg almak, 10 kg su almak demek değildir.
  5. Yalnız suyun buharlaşmasıyla saf madde kaybolmaz.
  6. Yüzde 30 oranını denklemde 30 olarak değil 0,30 olarak kullan.
  7. Litreyle kurulmuş bir soruda tüm hacimleri litre; kilogramla kurulmuş soruda tüm kütleleri kilogram al.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

  1. Her karışımın toplam miktarını ve saf madde yüzdesini belirle.
  2. Saf madde miktarlarını ayrı hesapla.
  3. Ekleme, çıkarma veya buharlaşmanın saf maddeyi nasıl değiştirdiğini yaz.
  4. Son toplam miktarı bul.
  5. Saf madde/son toplam×100 ile derişimi hesapla.
  6. Bilinmeyen miktar varsa saf madde denklemi kur.
  7. Sonucun biriminin yüzde mi kg/L mi olduğuna bak.
  8. Karışım yüzdesinin, saf maddelerden biri tamamen arıtılmadıkça, ilgili koşullarla tutarlı olduğunu kontrol et.

Konu Özeti

  • Saf madde=toplam×yüzde/100.
  • Derişim=saf madde/toplam×100.
  • İki karışım: (a·p+b·q)/(a+b).
  • Su ekleme: saf madde aynı, toplam artar.
  • Saf madde ekleme: pay ve payda artar.
  • Homojen karışım alma: pay ve payda aynı oranda azalır.
  • Yerine su koyma: saf madde azalır, toplam ilk değere döner.
  • Yalnız su buharlaşması: saf madde sabit, toplam azalır.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

  • Verilen derişimden saf madde miktarını bulabilmelisin.
  • Saf madde ve toplam miktardan yüzdeyi çıkarabilmelisin.
  • Farklı derişim ve miktardaki karışımları birleştirebilmelisin.
  • Saf madde veya su ilavesiyle yeni oranı hesaplayabilmelisin.
  • Hedef yüzde için bilinmeyen miktarı çözebilmelisin.
  • Homojen karışımdan madde alındığında kalan bileşeni bulabilmelisin.
  • Alınan miktarın yerine su eklenmesiyle oluşan yüzdeyi hesaplayabilmelisin.
  • Suyun buharlaşmasından sonraki oranı bulabilmelisin.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Ders Notu

MSÜ Matematik Karışım Problemleri Ders Notları

Ünitenin düzenli ve kısa özetini incele.

Ders Notunu Aç
Hızlı Tekrar

MSÜ Matematik Karışım Problemleri Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

MSÜ Matematik Karışım Problemleri - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

MSÜ Matematik Karışım Problemleri - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

MSÜ Matematik Karışım Problemleri - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

MSÜ Matematik Karışım Problemleri - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz