Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Matematik Karışım Problemleri Konu Anlatımı
Saf madde, derişim, karışım denklemleri, su ekleme ve buharlaşma.
Karışım Problemleri — Konu Anlatımı
Öğrenme Hedefi
Karışımın yüzde derişimini bulmak, farklı derişimleri birleştirmek, su veya saf madde eklemek, homojen karışımdan madde almak ve yalnız su buharlaştığında oluşan yeni oranı hesaplamak.
1. Saf Madde ve Toplam Karışım
Derişim (%)=saf madde miktarı/toplam karışım miktarı×100. Örneğin 40 kg %25 tuzlu suda 40×0,25=10 kg tuz ve 30 kg su vardır. Toplam karışım miktarını her zaman paydada kullan.
2. İki Karışım Birleştirilince
Yeni saf madde miktarı iki karışımdaki saf maddelerin toplamıdır. Yeni toplam miktar da iki karışımın toplamıdır. 20 kg %10 ve 30 kg %40 tuzlu su birleştirilirse (2+12)/(20+30)×100=%28 derişim oluşur.
3. Su Eklenmesi ve Saf Madde Eklenmesi
Su eklendiğinde saf madde miktarı sabit kalır ve toplam miktar artar; derişim düşer. Saf madde eklendiğinde hem saf madde hem toplam miktar aynı ölçüde artar; derişim yükselir. 20 kg %40 tuzlu suya 20 kg su eklenirse 8/40=%20 olur.
4. Bilinmeyen Karışım Miktarı
İki farklı derişimden hedef derişimi elde etmek için saf madde denkliği kur: a·p+b·q=(a+b)·r. Örneğin 20 kg %10 tuzlu suya x kg %40 eklenerek %25 elde edilsin: 2+0,40x=0,25(20+x) ve x=20 kg.
5. Homojen Karışımdan Bir Miktar Alınması
Homojen karışımın herhangi bir bölümündeki derişim, ilk karışımla aynıdır. 50 kg %30 tuzlu sudan 10 kg alınırsa alınan bölüm 3 kg tuz taşır. Kalan 40 kg karışımda 12 kg tuz bulunur ve oran hâlâ %30dur.
6. Alınan Miktarın Yerine Su Koyma
Karışımdan x kg homojen çözelti alınırsa alınan saf madde ilk derişim×x olur. Aynı miktar su koyulursa toplam kütle sabit kalır, ancak saf madde azalır. 40 kg %30 çözeltiden 20 kg alınıp yerine 20 kg su koyulursa 6/40=%15 olur.
7. Suyun Buharlaşması
Yalnız su buharlaştığında saf tuz veya meyve özü miktarı korunur, toplam miktar azalır ve derişim yükselir. 60 kg %20 tuzlu sudan 20 kg su uçarsa 12 kg tuz, 40 kg son karışım vardır. Son derişim %30dur.
Sık Karıştırılan Noktalar
- Farklı miktarlardaki iki karışımın yüzdelerinin aritmetik ortalamasını alma.
- Su eklenince saf madde miktarı değişmez; toplam miktar artar.
- Saf tuz eklenince hem saf madde hem toplam kütle artar.
- Homojen karışımdan 10 kg almak, 10 kg su almak demek değildir.
- Yalnız suyun buharlaşmasıyla saf madde kaybolmaz.
- Yüzde 30 oranını denklemde 30 olarak değil 0,30 olarak kullan.
- Litreyle kurulmuş bir soruda tüm hacimleri litre; kilogramla kurulmuş soruda tüm kütleleri kilogram al.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
- Her karışımın toplam miktarını ve saf madde yüzdesini belirle.
- Saf madde miktarlarını ayrı hesapla.
- Ekleme, çıkarma veya buharlaşmanın saf maddeyi nasıl değiştirdiğini yaz.
- Son toplam miktarı bul.
- Saf madde/son toplam×100 ile derişimi hesapla.
- Bilinmeyen miktar varsa saf madde denklemi kur.
- Sonucun biriminin yüzde mi kg/L mi olduğuna bak.
- Karışım yüzdesinin, saf maddelerden biri tamamen arıtılmadıkça, ilgili koşullarla tutarlı olduğunu kontrol et.
Konu Özeti
- Saf madde=toplam×yüzde/100.
- Derişim=saf madde/toplam×100.
- İki karışım: (a·p+b·q)/(a+b).
- Su ekleme: saf madde aynı, toplam artar.
- Saf madde ekleme: pay ve payda artar.
- Homojen karışım alma: pay ve payda aynı oranda azalır.
- Yerine su koyma: saf madde azalır, toplam ilk değere döner.
- Yalnız su buharlaşması: saf madde sabit, toplam azalır.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Verilen derişimden saf madde miktarını bulabilmelisin.
- Saf madde ve toplam miktardan yüzdeyi çıkarabilmelisin.
- Farklı derişim ve miktardaki karışımları birleştirebilmelisin.
- Saf madde veya su ilavesiyle yeni oranı hesaplayabilmelisin.
- Hedef yüzde için bilinmeyen miktarı çözebilmelisin.
- Homojen karışımdan madde alındığında kalan bileşeni bulabilmelisin.
- Alınan miktarın yerine su eklenmesiyle oluşan yüzdeyi hesaplayabilmelisin.
- Suyun buharlaşmasından sonraki oranı bulabilmelisin.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Matematik Karışım Problemleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Matematik Karışım Problemleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Matematik Karışım Problemleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Matematik Karışım Problemleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene