Konu Anlatımı / Ders Notu

MSÜ Matematik Sayı Problemleri Konu Anlatımı

Sözel denklemler, ardışık sayılar, toplam-fark, kesirli sayı ve kalan problemleri.

Sayı Problemleri — Konu Anlatımı

Öğrenme Hedefi

Sözel bilgiyi bilinmeyenle ifade etmeyi, sayıların toplam-fark-kat ilişkilerini denklemle çözmeyi, ardışık sayı ve kalan koşullarını doğru yorumlamayı öğrenmek.

1. Sözel İfadeyi Denkleme Çevirme

Soruda aranan sayıya x de. 'Bir sayının 7 fazlasının iki katı' ifadesi 2(x+7)'dir; 2x+7 değildir. 'Bir sayının üç katının 5 fazlası' ise 3x+5 biçiminde yazılır. Parantezlerin yerini sözcük sırası belirler.

Örneğin üç katının 5 fazlası 44 olan sayıda 3x+5=44, dolayısıyla 3x=39 ve x=13 elde edilir. Çözüme başlamadan önce sayının pozitif, tam sayı veya doğal sayı olma koşulunu da not et.

2. İki Sayının Toplamı ve Farkı

İki sayının toplamı T, büyük ile küçük arasındaki fark F ise büyük sayı (T+F)/2; küçük sayı (T−F)/2 olarak bulunur. Örneğin toplam 94 ve fark 18 ise büyük 56, küçük 38'dir.

Bir sayı diğerinin iki katından 7 fazlaysa küçük x, büyük 2x+7 seçilir. Toplamları 82 olduğunda x+(2x+7)=82, x=25, büyük 57 olur. 'Katı' ile 'fazlası' ifadelerinin sırasına dikkat et.

3. Ardışık Tam Sayılar

Ardışık sayılar x, x+1, x+2, ...; ardışık çift veya ardışık tek sayılar x, x+2, x+4, ... biçimindedir. Tek/çift koşulu seçilen ilk sayıyı da kısıtlar.

Üç ardışık tam sayının toplamı 72 ise sayılar x−1, x, x+1 olarak alınır. 3x=72, ortadaki sayı 24'tür. Beş ardışık sayının toplamı 145 ise ortadaki sayı 145/5=29 ve en büyük 31 olur.

4. Bölme Algoritması ve Kalan

Tam sayı bölmesinde bölünen = bölen×bölüm+kalan bağıntısı kullanılır. Kalan sıfır veya pozitif olup bölenden küçüktür: 0 ≤ kalan < bölen.

Örneğin 6'ya bölündüğünde bölüm 8, kalan 5 olan sayı 6×8+5=53'tür. Bir sayının 7'ye bölümünden kalan r ise sayı 7k+r yazılır; aynı sayı 3 artırılınca 7'ye bölünebiliyorsa r+3'ün 7'nin katı olması gerekir.

5. Parçalar ve Kesirlerle Kurulan Sayı Problemleri

Bir sayının yarısı ile üçte biri harcanırsa kalan x−x/2−x/3=x/6'dır. Kalan 10 ise başlangıç x=60'tır. Böyle sorularda paydaları eşitlemeden terimleri gelişigüzel toplamamak gerekir.

Bir sayının yarısı, beşte ikisinden 8 fazlaysa x/2−2x/5=8 yazılır. On ile çarpılınca 5x−4x=80, yani x=80 çıkar.

6. Kare ve Çarpım İlişkileri

Ardışık üç sayının kareleri toplamı istendiğinde (x−1)²+x²+(x+1)²=3x²+2 kullanılabilir. Sonuç 365 ise 3x²+2=365, x²=121, pozitif x=11 olur.

İki sayının kareleri farkı a²−b²=(a−b)(a+b) bağıntısını verir. Fark 15 ve kareler farkı 1125 ise toplam 1125/15=75; büyük sayı (75+15)/2=45'tir.

Üç ardışık pozitif tam sayının çarpımında uygun küçük tam sayılar denenebilir. 9×10×11=990; çarpımı 990 olan üç ardışık sayının ortancası 10'dur. Denediğin sayıların gerçekten ardışık ve pozitif olduğuna dikkat et.

7. Birden Çok Koşul

Bir sayının 5'e bölümünden kalan 2 ve 3'e bölümünden kalan 1 olduğu biliniyorsa iki koşul aynı anda sağlanmalıdır. 30 ile 40 arasında 5'e bölümünden kalan 2 olanlar 32 ve 37'dir; yalnız 37 ikinci koşulu da sağlar.

Sık Karıştırılan Noktalar

  1. '3 fazlasının 2 katı' ile '2 katının 3 fazlası' aynı değildir.
  2. Ardışık çift sayılar arasındaki fark 1 değil 2'dir.
  3. Üç ardışık sayının toplamı üç kat ortanca sayıdır.
  4. Bölme işleminde kalan negatif değildir ve bölen kadar büyük olamaz.
  5. İki sayının farkı söylenince hangi sayının büyük olduğu kontrol edilir.
  6. Kısım harcamalarında kalan, başlangıçtan harcanan parçaların çıkarılmasıyla bulunur.
  7. 'En büyük sayı kaçtır?' ile 'ortadaki sayı kaçtır?' soruları farklı sonuç verir.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

  1. Arananı ve bilinmeyeni tanımla.
  2. 'Katı', 'fazlası', 'eksiği', 'kalanı', 'ardışık' sözcüklerini matematiksel ifadeye çevir.
  3. Gerekirse iki sayı için x ve x+d; üç ardışık sayı için x−1, x, x+1 kullan.
  4. Bütün koşulları denklem ya da eşitsizlik olarak yaz.
  5. Ortak payda, parantez ve işaret işlemlerini özenle yap.
  6. Tam sayı, pozitiflik, tek/çift ve kalan sınırı şartlarını uygula.
  7. Çıkan cevabı başlangıç cümlelerinde yerine koyarak kontrol et.

Konu Özeti

  • Sözel ifade → bilinmeyen → denklem → kontrol sırası temel yöntemdir.
  • Toplam T ve fark F için büyük (T+F)/2, küçük (T−F)/2 olur.
  • Ardışık sayılar 1; ardışık tek/çift sayılar 2 artar.
  • Bölünen = bölen×bölüm+kalan ve 0≤kalan<bölen şartı vardır.
  • Kalan miktarı bulurken kullanılan kesirler başlangıçtan çıkarılır.
  • Kareler farkı (a−b)(a+b) ile sadeleştirilebilir.
  • Cevap, soruda istenen sayı veya işlemin sonucu olmalıdır.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

  • Cümleleri parantezleri doğru kurarak denkleme çevirebilmelisin.
  • Toplam-fark ve kat ilişkisinden sayıları bulabilmelisin.
  • Ardışık tam, tek ve çift sayıları temsil edebilmelisin.
  • Bölme algoritmasını ve kalan sınırını uygulayabilmelisin.
  • Kesirli parçalarla oluşturulan sayı problemlerini çözebilmelisin.
  • Kare ve çarpım sorularında pozitif tam sayı koşulunu kullanabilmelisin.
  • Sonucu tüm koşullarda sınayabilmelisin.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Ders Notu

MSÜ Matematik Sayı Problemleri Ders Notları

Ünitenin düzenli ve kısa özetini incele.

Ders Notunu Aç
Hızlı Tekrar

MSÜ Matematik Sayı Problemleri Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

MSÜ Matematik Sayı Problemleri - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

MSÜ Matematik Sayı Problemleri - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

MSÜ Matematik Sayı Problemleri - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

MSÜ Matematik Sayı Problemleri - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz