Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Matematik Tablo ve Grafik Problemleri Konu Anlatımı
Tablo, sütun, çizgi, daire grafiği ve yorum problemleri.
Tablo ve Grafik Problemleri — Konu Anlatımı
Öğrenme Hedefi
Tabloların satır-sütun düzenini doğru okumak; sütun, çizgi ve daire grafiklerini yorumlamak; artış, azalış, toplam, ortalama, yüzde, merkez açı, iki veri serisinin karşılaştırılması ve eksik değer problemlerini çözmek.
1. Tablo Okuma
Önce satır ve sütun başlıklarını, sonra birim ve dönemi belirle. Bir satırda dört mağazanın satışları 20, 30, 40 ve 50 adet ise toplam 140 adettir. Satırlardaki farklı birimleri aynı işlemde toplama.
2. Sütun Grafikleri
Sütun grafiği kategoriler arasındaki miktar karşılaştırmasını kolaylaştırır. En büyük ve en küçük sütunu, toplamı ve iki sütun arasındaki farkı hesaplayabilirsin. Örneğin 2024te 90, 2025te 120 satış varsa artış 30 adettir.
3. Çizgi Grafikleri ve Değişim
Çizgi grafiğinde sıralı dönemler arasındaki yön ve büyüklük incelenir. İlk değer 80, son değer 100 ise mutlak artış 20, yüzde artış 20/80×100=%25tir. Yüzde hesaplarında payda başlangıç değeridir.
4. Daire Grafikleri
Daire tam olarak 360 derecedir ve bütünün %100ünü gösterir. 90 derecelik dilim %25e, 120 derece %33 tam 1/3e, 180 derece %50ye karşılık gelir. 720 öğrencinin 90 derecelik dilimi 720×90/360=180 öğrencidir.
5. Toplam, Ortalama ve Ortanca
Toplamda bütün uygun verileri ekle. Ortalama, sayıların toplamının veri sayısına bölünmesidir. Ortanca için verileri küçükten büyüğe sırala; dört sayı varsa ortadaki ikisinin aritmetik ortalamasını al.
6. İki Veri Serisini Karşılaştırma
İki şubenin aynı ayları verildiğinde şube bazında toplamı ve aylık değişimi ayrı hesapla. Ocakta A=30, B=50; şubatta A=45, B=60 ise ocak toplamı 80, şubat toplamı 105, toplam artış 25tir.
7. Eksik Değer Soruları
Grafikte bir sütun bilinmiyorsa verilen toplam veya ortalamadan eksik değer bulunur. Dört ayın toplamı 220, üç ay 40, 50, 70 ise eksik değer 220−160=60tır. Ortalama verilirse önce dönem sayısıyla çarp.
8. Ağırlıklı Oran ve Birleşik Başarı
Grupların büyüklükleri farklıysa yüzde sonuçlarını doğrudan ortalama. A sınıfında 20 kişinin %60ı başarılıysa 12 kişi, Bde 30 kişinin %80i başarılıysa 24 kişi başarılıdır. Birleşik oran 36/50=%72dir.
9. Grafik Üzerinden Alan ve Hız
Hız-zaman grafiğinde yatay hız bölümleri için alınan yol= hız×süredir. İlk 2 saat 60 km/sa, sonraki 3 saat 80 km/sa ise yol 2×60+3×80=360 km olur. Grafiğin düşey ekseninin hızı mı mesafeyi mi gösterdiğini mutlaka ayırt et.
Sık Karıştırılan Noktalar
- 50den 60a değişim +10 birimdir, %10 değil %20 artıştır.
- Daire grafiğinde 90 derece %90 değil %25tir.
- Farklı büyüklükte iki sınıfın başarı yüzdeleri doğrudan ortalanamaz.
- Çizgi grafiğinde düşüş miktarı, düşüşün yüzde oranı değildir.
- Bir tabloda iki kategorinin ortak üyeleri varsa birleşim hesabında ortaklar bir kez çıkarılır.
- Hız-zaman grafiğinde yatay bölümün yolu hız×zamandır.
- Yığılmış sütunda alt parçalar toplam sütunu oluşturur.
- Dört sayının ortancası, sıradaki iki orta sayının ortalamasıdır.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
- Grafiğin türünü, eksen adlarını ve birimini oku.
- Karşılaştırılacak kategori veya dönemleri belirle.
- Gerekli değerleri küçük bir listeye aktar.
- Toplam, fark, oran, ortalama veya merkez açı formülünü seç.
- Birden çok seri varsa önce ayrı grup toplamlarını hesapla.
- Başlangıçtan sona yüzde değişimde eski değeri payda olarak al.
- Eksik değer için verilen toplamdan bilinenleri çıkar.
- Sonucu gerçek sayısal birim ve grafiğin ölçeğiyle kontrol et.
Konu Özeti
- Sütun: kategori karşılaştırma.
- Çizgi: zaman içindeki değişim.
- Daire: bütünün 360 derece üzerinden payları.
- Toplam: tüm uygun değerlerin toplamı.
- Ortalama: toplam/veri sayısı.
- Yüzde değişim: (yeni−eski)/eski×100.
- Daire dilimi sayısı: toplam×açı/360.
- Birleşik yüzde: başarılıların toplamı/kişilerin toplamı×100.
- Eksik veri: verilen toplam−bilinen değerler.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Tablodaki doğru satır ve sütundan veri seçebilmelisin.
- Sütun grafiğinden toplam, fark ve en yüksek/en düşük değerleri bulabilmelisin.
- Çizgi grafiğinde artış ve azalış miktarını yorumlayabilmelisin.
- Daire grafiğinde açı-yüzde-kişi dönüşümü yapabilmelisin.
- Ortalama ve ortanca hesaplayabilmelisin.
- İki veri serisini karşılaştırabilmelisin.
- Birleşik başarının ağırlıklı yüzdesini bulabilmelisin.
- Verilen toplam veya ortalamayla eksik sütunu çözebilmelisin.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Matematik Tablo ve Grafik Problemleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Matematik Tablo ve Grafik Problemleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Matematik Tablo ve Grafik Problemleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Matematik Tablo ve Grafik Problemleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene