Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Matematik Yaş Problemleri Konu Anlatımı
Yaş toplamı, farkı, geçmiş ve gelecek yaşlar ve oran sorularının çözümleri.
Yaş Problemleri — Konu Anlatımı
Öğrenme Hedefi
Yaşları bir bilinmeyenle ifade etmeyi, geçmiş ve gelecek yılları doğru kullanmayı, sabit yaş farkından yararlanmayı ve iki farklı zamanın koşullarını tek denklemde birleştirmeyi öğrenmek.
1. Bugünkü, Geçmişteki ve Gelecekteki Yaş
Bugünkü yaşı x olan bir kişi t yıl önce x−t, t yıl sonra x+t yaşındadır. Aynı zaman kayması soruda yer alan bütün kişiler için yapılmalıdır.
Örneğin bugün 27 yaşında olan bir kişinin altı yıl önceki yaşı 27−6=21'dir. Beş yıl sonra 40 yaşında olacak birinin bugünkü yaşı 35'tir.
2. Yaş Farkı Sabittir
İki kişinin bugünkü yaşları A ve B ise aralarındaki fark A−B'dir. t yıl sonra fark (A+t)−(B+t)=A−B; t yıl önce fark (A−t)−(B−t)=A−B olur. Dolayısıyla yaş farkı değişmez.
Örneğin 42 yaşındaki bir babayla 15 yaşındaki oğlun farkı 27'dir; on yıl sonra da fark 27 olacaktır.
3. Yaşların Toplamı
İki kişinin yaşları toplamı her geçen yıl 2 artar, geçmişe gidildiğinde her yıl 2 azalır. Üç kişide bu değişim yıl başına 3, n kişide yıl başına n'dir.
Bugün iki kardeşin yaş toplamı 41 ise üç yıl önce toplamları 41−2×3=35 olur. Bu yöntem tüm yaşları tek tek hesaplamadan sonuca gitmeyi sağlar.
4. Yaş Oranları
Bir annenin yaşı kızının üç katıysa kızın yaşını x, anneninkini 3x seçmek uygundur. Toplam 56 ise 4x=56 ve x=14 olur. Anne 42 yaşındadır.
Yaşların oranı 4:3 ve toplamları 49 ise yaşları 4x ile 3x al: 7x=49, x=7. Büyük 28, küçük 21 yaşındadır.
5. Gelecekte Kat İlişkisi
Baba bugün 36, oğlu 12 yaşındaysa t yıl sonra babanın oğlunun iki katı yaşında olacağı an 36+t=2(12+t) eşitliğiyle bulunur. 36+t=24+2t olduğundan t=12'dir.
Anne bugün 45, kızı 15 yaşında olsa aynı koşul için 45+t=2(15+t) yazılır ve t=15 bulunur. Kişilerin yaşları sabit hızda artsa da yaş oranı zamanla değişir.
6. Geçmişte Kat İlişkisi
Bugün 50 yaşındaki baba, 14 yaşındaki oğlunun kaç yıl önce beş katı yaşındaydı? t yıl önceki yaşlar 50−t ve 14−t olur.
50−t=5(14−t) ⇒ 50−t=70−5t ⇒ t=5. Beş yıl önce baba 45, oğul 9 yaşındadır. 45=5×9 eşitliği koşulu doğrular.
7. İki Zamanlı Oran ve Toplam Problemleri
İki kişinin bugünkü yaşları toplamı 60, altı yıl önce büyük küçüğün üç katı olsun. Büyük A, küçük B için A+B=60 ve A−6=3(B−6) yazılır.
İkinci eşitlik A=3B−12 verir. Toplamda (3B−12)+B=60, dolayısıyla B=18 ve A=42 bulunur. Altı yıl önce yaşlar 36 ve 12'dir; gerçekten üç kat ilişkisi vardır.
İki kardeşin bugünkü yaş oranı 5:3, dört yıl sonraki oranı 3:2 ise bugün 5x ve 3x yaşındadırlar. (5x+4)/(3x+4)=3/2 ⇒ 10x+8=9x+12 ⇒ x=4; yaşlar 20 ve 12 olur.
Sık Karıştırılan Noktalar
- Yaş farkı sabit, yaş oranı değişkendir.
- 'Üç yıl önce' ifadesinde bütün kişilerin yaşından üç çıkarılır.
- İki kişinin yaş toplamı bir yılda yalnız 1 değil 2 artar.
- Yaşları 4:3 almak, yaşları 4 ve 3 sanmak değildir; 4x ve 3x yazılır.
- Baba 'oğlunun iki katı olacak' denildiğinde oğlun da büyüyeceği unutulmamalıdır.
- 'Kaç yıl sonra?' sorusunun cevabı yaş değil yıl sayısıdır.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
- Soruda adı geçen kişileri ve zamanları belirle.
- Bugünkü yaşları x, 2x, x+d veya A-B gibi uygun ifadelerle göster.
- Geçmiş yıllarda bütün yaşlardan aynı süreyi çıkar; gelecekte ekle.
- Sabit yaş farkını ve yaş toplamı değişimini kullan.
- Verilen kat ve oran ilişkisini eşitliğe dönüştür.
- Denklem sonucunda yaşların ve zamanın pozitiflik şartını kontrol et.
- Bulduğun değerle verilen bütün zamanlardaki oranları ve farkları yeniden hesapla.
Konu Özeti
- Bugünkü x, t yıl önce x−t, t yıl sonra x+t.
- İki kişi arasındaki yaş farkı hiçbir yılda değişmez.
- n kişinin yaş toplamı t yılda n×t kadar değişir.
- Yaş oranı a:b ise yaşlar ax ve bx yazılır.
- t yıl sonra iki kat ilişkisi: A+t=2(B+t).
- t yıl önce üç kat ilişkisi: A−t=3(B−t).
- Sonuç olarak sorulan yaş mı, yıl sayısı mı dikkatle belirlenir.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Geçmiş ve gelecek yaşları matematiksel ifadeyle yazabilmelisin.
- Yaş farkının sabitliğini ve toplamların zamanla değişimini uygulayabilmelisin.
- Yaş oranından ve toplamından yaşları bulabilmelisin.
- 'Kaç yıl sonra/önce iki veya üç katı?' problemini kurabilmelisin.
- İki zamanın koşullarını aynı denklemde birleştirebilmelisin.
- Geçmişteki yaşları pozitif olma şartıyla sınayabilmelisin.
- Hesaplanan büyüklüğün soruda istenen değer olduğunu kontrol edebilmelisin.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Matematik Yaş Problemleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Matematik Yaş Problemleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Matematik Yaş Problemleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Matematik Yaş Problemleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene