Konu Anlatımı / Ders Notu
MSÜ Matematik Yüzde Kâr ve Zarar Problemleri Konu Anlatımı
Yüzde, zam, indirim, kâr, zarar, KDV ve ardışık işlemler.
Yüzde, Kâr ve Zarar Problemleri — Konu Anlatımı
Öğrenme Hedefi
Yüzde oranını hesaplamak, indirim ve zamları uygulamak, alış ve satış fiyatlarından kâr-zarar bulmak, ardışık yüzdelerde çarpan yöntemi kullanmak.
1. Yüzde Hesabı
Bir bütünün %p kadarı bütün×p/100 formülüyle bulunur. 360 sayısının %25i 360×25/100=90dır. Parçanın bütüne oranını yüzdelik olarak istemişse parça/bütün×100 kullanılır. 150/600×100=%25 olur.
2. Zam ve İndirim Çarpanları
Bir fiyat %p artarsa 1+p/100 ile, %p azalırsa 1−p/100 ile çarpılır. 500 TL %20 indirimle 500×0,80=400 TL; %20 zamla 500×1,20=600 TL olur.
3. Kâr ve Zarar
Kâr=satış−maliyet; zarar=maliyet−satış. Kâr yüzdesi kâr/maliyet×100, zarar yüzdesi zarar/maliyet×100 formülleriyle bulunur. Alış fiyatı 200 TL, satış 260 TL ise kâr 60 TL, oran %30dur.
4. Bilinmeyen Alış Fiyatı
Ürün %20 kârla 720 TLye satılmışsa satış=maliyet×1,20 denklemi kullanılır. Maliyet 720/1,20=600 TLdir. %15 zararla 680 TLye satılan ürünün maliyeti ise 680/0,85=800 TLdir.
5. Ardışık Yüzde Değişimleri
Yüzdeler, kendilerinden önceki yeni fiyat üzerinden uygulanır. Bu nedenle %20 artıp %20 azalan fiyat 1,20×0,80=0,96 katına düşer. 1000 TL 960 TL olur. Yüzdeler eşit olsa da sonuç başlangıca dönmek zorunda değildir.
6. Etiket Fiyatı, Kâr ve Kampanya
Bir ürünün maliyeti 600 TL, etiket kâr oranı %50 ise etiket 600×1,50=900 TL olur. Etiketten %20 indirimle 720 TLye satılır. Gerçekleşen kâr 120 TL, maliyete göre kâr oranı %20dir. Etiket kârı ile gerçekleşen kâr farklı olabilir.
7. Vergi ve İndirim
KDV dâhil fiyat, vergisiz fiyat×(1+KDV oranı) ile bulunur. %20 KDV dâhil 720 TL ürünün KDV hariç fiyatı 720/1,20=600 TLdir. Vergili fiyat üzerinden ayrıca indirim uygulanırsa önce vergi, sonra indirim çarpanı kullanılır.
8. Birden Fazla Ürünle Toplam Kâr
Toplam kâr=toplam satış−toplam maliyet. Ürünlerden birinde zarar olması toplamda kâr edilmesine engel değildir. Örneğin iki ürünün maliyeti 400 ve 600 TL, satışları 500 ve 540 TL ise toplam maliyet 1000, satış 1040 ve toplam kâr 40 TLdir.
Sık Karıştırılan Noktalar
- Yüzde kâr maliyet üzerinden hesaplanır; satış üzerinden değil.
- İndirim etiket fiyatına, kâr oranı maliyete uygulanabilir.
- %20 artış sonrası %20 düşüş baştaki tutara eşit değildir.
- Ardışık %10 ve %10 indirim toplam %20 değil, %19 indirimdir.
- %20 KDV dâhil 720 TLden doğrudan 720nin %20sini çıkarma; 1,20ye böl.
- %10 zararla satılan ürünün satış fiyatı maliyetin %90ıdır.
- Kâr veya zarar tutarı TL, kâr veya zarar oranı yüzdedir.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
- Alış, etiket ve satış fiyatlarını ayrı işaretle.
- Her yüzde oranının hangi tabana uygulandığını belirle.
- Zam için 1+p/100, indirim için 1−p/100 çarpanı yaz.
- Art arda işlemleri sırayla çarp.
- Alış fiyatı bilinmiyorsa satış fiyatını uygun çarpana böl.
- Kâr veya zarar tutarını satış−maliyet farkıyla bul.
- Yüzde sorulmuşsa farkı maliyete bölüp 100le çarp.
- Sonucun para birimi mi yüzde mi olduğuna bak.
Konu Özeti
- Bütünün %p kadarı=bütün×p/100.
- Parçanın yüzdesi=parça/bütün×100.
- %p artış çarpanı=1+p/100.
- %p azalış çarpanı=1−p/100.
- Kâr=satış−maliyet.
- Kâr yüzdesi=kâr/maliyet×100.
- Ardışık yüzdeler çarpılarak hesaplanır.
- Vergi dâhil tutardan vergisiz fiyatı bulmak için vergi çarpanına böl.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Bir tutarın belirtilen yüzdesini hesaplayabilmelisin.
- Zam ve indirimden yeni fiyatı bulabilmelisin.
- Alış ve satıştan kâr-zarar tutarını ve oranını çıkarabilmelisin.
- Satış tutarı ve kâr-zarar oranından maliyeti hesaplayabilmelisin.
- İki veya daha fazla ardışık yüzde değişimini çarpanla çözebilmelisin.
- Etiket indirimini gerçekleşen kârdan ayırabilmelisin.
- KDV dâhil ve KDV hariç fiyatı ayırt edebilmelisin.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
MSÜ Matematik Yüzde, Kâr ve Zarar Problemleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
MSÜ Matematik Yüzde, Kâr ve Zarar Problemleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
MSÜ Matematik Yüzde, Kâr ve Zarar Problemleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
MSÜ Matematik Yüzde, Kâr ve Zarar Problemleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene