Konu Anlatımı / Ders Notu
Dalgalar, Ses ve Optik Ders Notu
ÖABT Fizik: dalga hareketi, girişim ve kırınım, duran dalgalar, ses ve Doppler olayı, geometrik optik, aynalar ve mercekler, kırılma, tam yansıma, ışık girişimi ve polarizasyon.
ÖABT Fizik — Dalgalar, Ses ve Optik — Ders Notu
Dalga Temelleri
- **v=λf**, **f=1/T**, **ω=2πf**, **k=2π/λ**.
- Mekanik dalga ortam ister, elektromanyetik dalga boşlukta yayılabilir.
- Aynı ortamda yayılma hızı genellikle ortam özelliklerine bağlı; kaynağın frekansı ayrı niceliktir.
- Sabit uca yansıyan atma ters; serbest uçta düz yansır.
- Kararlı girişimde yol farkı: parlak **mλ**, karanlık **(m+½)λ**.
- İki sabit uçlu tel: **fₙ=nv/(2L)**; v=√(F/μ).
Ses
- Havada ses boyunadır; boşlukta yayılmaz.
- Yankı: **d=vt/2**; vuru: **f_vuru=|f₁−f₂|**.
- İki ucu açık boru: **fₙ=nv/(2L)**.
- Bir ucu kapalı boru: **fₙ=(2n−1)v/(4L)**; tek harmonikler.
- Noktasal kaynak: **I=P/(4πr²)**; şiddet seviyesi **β=10log₁₀(I/I₀)**.
- 10 kat şiddet → +10 dB; 100 kat → +20 dB; 2 kat → yaklaşık +3 dB.
- Yaklaşan kaynak/gözlemci, gözlenen ses frekansını artırır.
Geometrik Optik
- Yansıma: gelme açısı = yansıma açısı; ikisi **normale** göre.
- Düzlem ayna: görüntü **sanal, düz, eşit boyda** ve aynanın arkasında eşit uzaklıkta.
- Küresel ayna: **f=R/2** (paraksiyal), **1/f=1/dₒ+1/dᵢ**.
- Mercek: **1/f=1/dₒ+1/dᵢ**, **m=−dᵢ/dₒ** (seçilen işaret konvansiyonunda).
- Kırılma: **n₁sinθ₁=n₂sinθ₂**, n=c/v.
- Tam yansıma: **n₁>n₂ ve θ₁>θc**, sinθc=n₂/n₁.
- Miyopluk ıraksak, hipermetropluk yakınsak mercekle düzeltilir.
Işığın Dalga Doğası
- Çift yarık: **Δy=λL/d**; λ ve L artarsa saçak aralığı artar, d artarsa azalır.
- Tek yarık: ilk minimum yaklaşık **a sinθ=λ**.
- Polarizasyon enine dalga davranışıdır; Malus **I=I₀cos²θ**.
- Boşlukta c≈3×10⁸ m/s. Ortam değişiminde **f sabit**, v ve λ değişebilir.
Sık Karıştırılan Noktalar
- Duran dalgada bitişik düğümler **λ/2** uzaktadır.
- İki ucu açık boru tüm harmonikleri, bir ucu kapalı boru tek harmonikleri destekler.
- Seste perde frekansa, tını harmonik yapıya bağlıdır.
- Ses şiddetinde +10 dB, şiddet 10 kat demektir.
- Çukur ayna ve yakınsak mercekte cismin konumu görüntü türünü değiştirir.
- Polarizasyon, boyuna ses dalgasına aynı biçimde uygulanmaz.
Kısa Özet
Önce **dalga türünü ve ortamı**, sonra **frekans/hız/dalga boyu** ayrımını yap. Optikte normal çizimi ve tutarlı görüntü işaretleri, ses problemlerinde gidiş-dönüş yolunu kontrol et.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
Kolay
Testi ÇözÖABT Fizik Dalgalar, Ses ve Optik - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
Orta
Testi ÇözÖABT Fizik Dalgalar, Ses ve Optik - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
Zor
Testi ÇözÖABT Fizik Dalgalar, Ses ve Optik - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
Karma
Testi ÇözÖABT Fizik Dalgalar, Ses ve Optik - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
PDF İndirme
PDF İNDİR · PremiumBu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.