Konu Anlatımı / Ders Notu
Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) Ders Notu
ÖABT Tarih için 1920 Misak-ı Millî, TBMM, meclis hükümeti sistemi, güçler birliği ve ilk kanunlar ders notu.
Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı — Ders Notu
Son Osmanlı Meclisi
**12 Ocak 1920 İstanbul:** Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı açıldı. Mustafa Kemal **Erzurum milletvekili** olmasına rağmen İstanbul’a gitmedi. Beklentileri: **Müdafaa-i Hukuk Grubu**, kongre kararlarının kabulü, kendisinin başkan seçilmesi. Gerçekte **Felah-ı Vatan Grubu** kuruldu; Mustafa Kemal başkan seçilmedi. Ancak Meclis **Misak-ı Millî’yi** kabul etti.
Misak-ı Millî (Millî Ant)
**28 Ocak 1920 gizli kabul; 17 Şubat 1920 duyuru. Altı temel ilke:**
- **Vatan bütünlüğü:** 30 Ekim 1918 Mondros’taki işgal durumu ve nüfus bütünlüğüne dayanan millî sınır yaklaşımı.
- **Kars, Ardahan, Batum (Elviye-i Selâse):** gerekirse yeniden halkoylaması.
- **Batı Trakya:** geleceği halkın serbest oyuna göre belirlensin.
- **Boğazlar:** İstanbul ve Marmara güvenliği sağlansın; ticaret ve ulaşım ilgili devletlerin kararıyla düzenlensin.
- **Azınlık hakları:** komşu ülkelerdeki Müslümanlara tanınan haklarla **karşılıklılık**.
- **Kapitülasyonlar:** millî siyasi, adli ve ekonomik gelişmeyi sınırlayan ayrıcalıklar **kaldırılsın**.
Misak-ı Millî, **1920’de cumhuriyeti ilan eden anayasa değildir**. Bağımsızlık ve barış şartlarına ilişkin beyannamedir.
İstanbul İşgali ve Ankara Meclisi Çağrısı
**13 Kasım 1918:** işgal donanmasının İstanbul’a gelişi. **16 Mart 1920:** İstanbul resmen işgal edildi; Meclis baskına ve tutuklamalara uğradı. **Manastırlı Hamdi Bey**, telgrafla Ankara’yı haberdar etti. **19 Mart 1920:** Mustafa Kemal, Ankara’da olağanüstü yetkili yeni Meclis için seçim genelgesi yayımladı. İstanbul’dan Ankara’ya gelebilecek son Osmanlı mebusları da yeni Meclise katılabilecekti. **11 Nisan 1920:** Osmanlı Meclis-i Mebusanı padişah iradesiyle feshedildi.
TBMM’nin Açılışı ve Hükümet Modeli
**23 Nisan 1920 Ankara:** Birinci TBMM açıldı. İlk oturumun geçici başkanı en yaşlı mebus **Sinop Milletvekili Şerif Bey**. **24 Nisan:** Mustafa Kemal Meclis başkanı seçildi. Aynı günün esasları: **Meclisin üstünde kuvvet yoktur; hükûmet kurulmalıdır; geçici hükûmet başkanı veya padişah vekili uygun değildir; yasama ve yürütme Mecliste toplanır; seçilmiş vekiller heyeti yürütür; Meclis başkanı heyetin de başkanıdır.** Bu sistem **güçler birliği + Meclis hükümeti** olarak adlandırılır. Yeni bir devletin kurucu siyasi örgütlenmesidir; **cumhuriyet ilanı 29 Ekim 1923**.
**2 Mayıs 1920:** İcra Vekilleri Heyetinin seçimine ilişkin kanun. **3–4 Mayıs:** 11 kişilik ilk heyetin üyelerinin seçilmesi. Yürütme vekilleri Meclise dayanır; bağımsız sadrazamlık sisteminden farklıdır.
İlk Kanunlar ve Güvenlik
**24 Nisan 1920:** İlk kanun **Ağnam Resmi Kanunu** (küçükbaş hayvan vergisi). **29 Nisan:** **Hıyanet-i Vataniye Kanunu** (Meclis karşıtı ayaklanma ve düşmana yardımla mücadele). **11 Eylül 1920:** **İstiklâl Mahkemeleri** (yargısal önlem). İstanbul Hükümeti’nin millî harekete karşı kullandığı fetvaya Ankara Müftüsü **Rıfat Börekçi** ve din adamlarının karşı fetvası verildi; **Kuvay-ı İnzibatiye** millî hareket karşıtı askerî güçtü. **7 Haziran 1920:** TBMM, 16 Mart’tan itibaren İstanbul Hükümeti’nin işlem ve antlaşmalarını tanımama yönünde karar aldı.
[KRITIK] **12 Ocak Son Meclis — 28 Ocak Misak kabul — 17 Şubat ilan — 16 Mart işgal — 19 Mart genelge — 11 Nisan fesih — 23 Nisan TBMM — 24 Nisan Mustafa Kemal başkan — 29 Nisan Hıyanet-i Vataniye.** [/KRITIK]
[ORNEK] “İlk kanun Hıyanet-i Vataniye’dir” yanlıştır: **Ağnam Resmi**. “Mustafa Kemal son Osmanlı Meclisinin başkanıydı” yanlıştır. “TBMM’de 23 Nisan ilk oturumu Mustafa Kemal açtı” yanlıştır: **Şerif Bey**. [/ORNEK]
[IPUCU] **Misak altılısı:** *sınır – Elviye-i Selâse – Batı Trakya – Boğazlar – azınlık karşılıklılığı – kapitülasyon reddi*. **Meclis altılısı:** *Ankara – egemenlik – güçler birliği – İcra Vekilleri – Ağnam – Hıyanet-i Vataniye*. [/IPUCU]
Kısa Özet
Son Osmanlı Meclisi **Misak-ı Millî’yi kabul etti**, fakat **16 Mart işgali** sonrasında bağımsız çalışamadı. **19 Mart genelgesi** ile Ankara’da meclis seçimi çağrısı yapıldı. **23 Nisan’da TBMM** açıldı; **24 Nisan’da Mustafa Kemal** başkan seçildi. Birinci Meclis **güçler birliği ve Meclis hükümeti** ilkelerini benimsedi. İlk kanun **Ağnam Resmi**, iç isyanlarla ilgili kanun **Hıyanet-i Vataniye** oldu.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
ÖABT Tarih Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
ÖABT Tarih Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
ÖABT Tarih Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
ÖABT Tarih Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.