Konu Anlatımı / Ders Notu

Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) Ders Notu

ÖABT Tarih için 1920 Misak-ı Millî, TBMM, meclis hükümeti sistemi, güçler birliği ve ilk kanunlar ders notu.

Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı — Ders Notu

Son Osmanlı Meclisi

**12 Ocak 1920 İstanbul:** Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı açıldı. Mustafa Kemal **Erzurum milletvekili** olmasına rağmen İstanbul’a gitmedi. Beklentileri: **Müdafaa-i Hukuk Grubu**, kongre kararlarının kabulü, kendisinin başkan seçilmesi. Gerçekte **Felah-ı Vatan Grubu** kuruldu; Mustafa Kemal başkan seçilmedi. Ancak Meclis **Misak-ı Millî’yi** kabul etti.

Misak-ı Millî (Millî Ant)

**28 Ocak 1920 gizli kabul; 17 Şubat 1920 duyuru. Altı temel ilke:**

  1. **Vatan bütünlüğü:** 30 Ekim 1918 Mondros’taki işgal durumu ve nüfus bütünlüğüne dayanan millî sınır yaklaşımı.
  2. **Kars, Ardahan, Batum (Elviye-i Selâse):** gerekirse yeniden halkoylaması.
  3. **Batı Trakya:** geleceği halkın serbest oyuna göre belirlensin.
  4. **Boğazlar:** İstanbul ve Marmara güvenliği sağlansın; ticaret ve ulaşım ilgili devletlerin kararıyla düzenlensin.
  5. **Azınlık hakları:** komşu ülkelerdeki Müslümanlara tanınan haklarla **karşılıklılık**.
  6. **Kapitülasyonlar:** millî siyasi, adli ve ekonomik gelişmeyi sınırlayan ayrıcalıklar **kaldırılsın**.

Misak-ı Millî, **1920’de cumhuriyeti ilan eden anayasa değildir**. Bağımsızlık ve barış şartlarına ilişkin beyannamedir.

İstanbul İşgali ve Ankara Meclisi Çağrısı

**13 Kasım 1918:** işgal donanmasının İstanbul’a gelişi. **16 Mart 1920:** İstanbul resmen işgal edildi; Meclis baskına ve tutuklamalara uğradı. **Manastırlı Hamdi Bey**, telgrafla Ankara’yı haberdar etti. **19 Mart 1920:** Mustafa Kemal, Ankara’da olağanüstü yetkili yeni Meclis için seçim genelgesi yayımladı. İstanbul’dan Ankara’ya gelebilecek son Osmanlı mebusları da yeni Meclise katılabilecekti. **11 Nisan 1920:** Osmanlı Meclis-i Mebusanı padişah iradesiyle feshedildi.

TBMM’nin Açılışı ve Hükümet Modeli

**23 Nisan 1920 Ankara:** Birinci TBMM açıldı. İlk oturumun geçici başkanı en yaşlı mebus **Sinop Milletvekili Şerif Bey**. **24 Nisan:** Mustafa Kemal Meclis başkanı seçildi. Aynı günün esasları: **Meclisin üstünde kuvvet yoktur; hükûmet kurulmalıdır; geçici hükûmet başkanı veya padişah vekili uygun değildir; yasama ve yürütme Mecliste toplanır; seçilmiş vekiller heyeti yürütür; Meclis başkanı heyetin de başkanıdır.** Bu sistem **güçler birliği + Meclis hükümeti** olarak adlandırılır. Yeni bir devletin kurucu siyasi örgütlenmesidir; **cumhuriyet ilanı 29 Ekim 1923**.

**2 Mayıs 1920:** İcra Vekilleri Heyetinin seçimine ilişkin kanun. **3–4 Mayıs:** 11 kişilik ilk heyetin üyelerinin seçilmesi. Yürütme vekilleri Meclise dayanır; bağımsız sadrazamlık sisteminden farklıdır.

İlk Kanunlar ve Güvenlik

**24 Nisan 1920:** İlk kanun **Ağnam Resmi Kanunu** (küçükbaş hayvan vergisi). **29 Nisan:** **Hıyanet-i Vataniye Kanunu** (Meclis karşıtı ayaklanma ve düşmana yardımla mücadele). **11 Eylül 1920:** **İstiklâl Mahkemeleri** (yargısal önlem). İstanbul Hükümeti’nin millî harekete karşı kullandığı fetvaya Ankara Müftüsü **Rıfat Börekçi** ve din adamlarının karşı fetvası verildi; **Kuvay-ı İnzibatiye** millî hareket karşıtı askerî güçtü. **7 Haziran 1920:** TBMM, 16 Mart’tan itibaren İstanbul Hükümeti’nin işlem ve antlaşmalarını tanımama yönünde karar aldı.

[KRITIK] **12 Ocak Son Meclis — 28 Ocak Misak kabul — 17 Şubat ilan — 16 Mart işgal — 19 Mart genelge — 11 Nisan fesih — 23 Nisan TBMM — 24 Nisan Mustafa Kemal başkan — 29 Nisan Hıyanet-i Vataniye.** [/KRITIK]

[ORNEK] “İlk kanun Hıyanet-i Vataniye’dir” yanlıştır: **Ağnam Resmi**. “Mustafa Kemal son Osmanlı Meclisinin başkanıydı” yanlıştır. “TBMM’de 23 Nisan ilk oturumu Mustafa Kemal açtı” yanlıştır: **Şerif Bey**. [/ORNEK]

[IPUCU] **Misak altılısı:** *sınır – Elviye-i Selâse – Batı Trakya – Boğazlar – azınlık karşılıklılığı – kapitülasyon reddi*. **Meclis altılısı:** *Ankara – egemenlik – güçler birliği – İcra Vekilleri – Ağnam – Hıyanet-i Vataniye*. [/IPUCU]

Kısa Özet

Son Osmanlı Meclisi **Misak-ı Millî’yi kabul etti**, fakat **16 Mart işgali** sonrasında bağımsız çalışamadı. **19 Mart genelgesi** ile Ankara’da meclis seçimi çağrısı yapıldı. **23 Nisan’da TBMM** açıldı; **24 Nisan’da Mustafa Kemal** başkan seçildi. Birinci Meclis **güçler birliği ve Meclis hükümeti** ilkelerini benimsedi. İlk kanun **Ağnam Resmi**, iç isyanlarla ilgili kanun **Hıyanet-i Vataniye** oldu.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

ÖABT Tarih Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

ÖABT Tarih Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

ÖABT Tarih Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

ÖABT Tarih Misak-ı Millî, İstanbul’un İşgali ve TBMM’nin Açılışı (1920) - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium