Optik – Hızlı Tekrar

Optik – Hızlı Tekrar

Bu içerik, Optik konusunu sınav öncesinde kısa sürede tekrar etmek için hazırlanmıştır.

1. Işığın Yayılması

Işık, saydam ve homojen ortamlarda doğrusal yollar boyunca yayılır.

1. Işık Kaynakları

Kendi ışığını üreten cisimlere ışık kaynağı denir.

Doğal:

• Güneş
• Yıldızlar

Yapay:

• Ampul
• Mum
• LED

1. Gölge

Saydam olmayan cisimler ışığı engeller ve gölge oluşturur.

Noktasal kaynak: Tam gölge

Geniş kaynak: Tam gölge + Yarı gölge

1. Tutulmalar

Güneş tutulması:

Güneş – Ay – Dünya

Ay tutulması:

Güneş – Dünya – Ay

1. Yansıma

Işığın bir yüzeye çarpıp geldiği ortama geri dönmesine yansıma denir.

Gelme açısı = Yansıma açısı

1. Düzgün ve Dağınık Yansıma

Düz yüzey: Düzgün yansıma

Pürüzlü yüzey: Dağınık yansıma

1. Düzlem Ayna

Düzlem aynada görüntü:

• Sanal
• Düz
• Cisimle aynı boyda
• Aynanın arkasında
• Cisimle aynaya eşit uzaklıkta

1. Çukur Ayna

Yansıtıcı yüzeyi iç taraftadır.

Yakınsak aynadır.

Paralel gelen ışınları odakta toplar.

R = 2f

1. Çukur Aynada Görüntü

Cisim M dışında: Gerçek, ters, küçük

Cisim M’de: Gerçek, ters, aynı boy

Cisim F-M arasında: Gerçek, ters, büyük

Cisim F’de: Görüntü sonsuzda

Cisim F ile ayna arasında: Sanal, düz, büyük

1. Tümsek Ayna

Yansıtıcı yüzeyi dış taraftadır.

Iraksak aynadır.

Görüntü her zaman:

• Sanal
• Düz
• Küçük

1. Kırılma

Işığın bir saydam ortamdan başka bir saydam ortama geçerken hızının değişmesi sonucu yön değiştirmesine kırılma denir.

Kırılmada:

Frekans değişmez.

Hız değişebilir.

Dalga boyu değişebilir.

1. Optik Yoğunluk

Işığın daha yavaş yayıldığı ortam optikçe daha yoğundur.

Az yoğun → Çok yoğun: Normale yaklaşır.

Çok yoğun → Az yoğun: Normalden uzaklaşır.

1. Normal Doğrultusunda Gelen Işık

Işık yüzeye dik gelirse yön değiştirmez.

Ancak:

• Hızı
• Dalga boyu

değişebilir.

1. Kırılma İndisi

n = c / v

n = Kırılma indisi c = Işığın boşluktaki hızı v = Ortamdaki hızı

n ↑ → v ↓

1. Görünür Derinlik

Su içindeki cisimler havadan bakıldığında daha yakında görülebilir.

1. Tam Yansıma

Işık çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçerken gelme açısı sınır açısından büyükse ışık tamamen geri yansıyabilir.

Tam yansıma için:

• Çok yoğundan az yoğuna geçiş olmalı.
• Gelme açısı sınır açısından büyük olmalı.

1. İnce Kenarlı Mercek

Ortası kenarlarından kalındır.

Yakınsak mercektir.

Paralel ışınları odakta toplar.

Cisim odak ile mercek arasındaysa görüntü:

• Sanal
• Düz
• Büyük

olur.

1. Kalın Kenarlı Mercek

Ortası kenarlarından incedir.

Iraksak mercektir.

Görüntü her zaman:

• Sanal
• Düz
• Küçük

1. Beyaz Işık

Beyaz ışık farklı renklerin birleşiminden oluşur.

Prizmadan geçtiğinde renklerine ayrılabilir.

1. Işığın Ana Renkleri

Ana renkler:

Kırmızı Yeşil Mavi

Kırmızı + Yeşil → Sarı

Yeşil + Mavi → Camgöbeği

Kırmızı + Mavi → Magenta

Kırmızı + Yeşil + Mavi → Beyaz

1. Cisimlerin Renkli Görünmesi

Bir cismin görünen rengi, üzerine düşen ışığın hangi bölümünü yansıttığına bağlıdır.

Beyaz cisim: Birçok görünür rengi yansıtır.

Siyah cisim: Birçok görünür rengi soğurur.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Işık homojen ortamda doğrusal yayılır.
• Ay ışık kaynağı değildir.
• Yansıma açıları normale göre ölçülür.
• Dağınık yansımada da yansıma yasası geçerlidir.
• Düzlem aynada görüntü sanal, düz ve aynı boydadır.
• Düzlem aynada cisim ve görüntünün aynaya uzaklıkları eşittir.
• Çukur aynada görüntü cismin konumuna göre değişir.
• Tümsek aynada görüntü her zaman sanal, düz ve küçüktür.
• Kırılmada frekans değişmez.
• Az yoğundan çok yoğuna geçişte ışık normale yaklaşır.
• Çok yoğundan az yoğuna geçişte ışık normalden uzaklaşır.
• Kırılma indisi artarsa ışık hızı azalır.
• Tam yansıma yalnızca çok yoğundan az yoğuna geçişte olabilir.
• İnce kenarlı mercek yakınsaktır.
• Kalın kenarlı mercek ıraksaktır.
• Işığın ana renkleri kırmızı, yeşil ve mavidir.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Işık: Doğrusal yayılır

Yansıma: Gelme açısı = Yansıma açısı

Düzlem ayna: Sanal, düz, aynı boy

Çukur ayna: Yakınsak

Tümsek ayna: Iraksak

Tümsek görüntü: Sanal, düz, küçük

Kırılma: Frekans sabit

Az yoğun → Çok yoğun: Normale yaklaşır

Çok yoğun → Az yoğun: Normalden uzaklaşır

Kırılma indisi: n = c / v

n ↑: v ↓

Tam yansıma: Çok yoğun → Az yoğun

İnce kenarlı mercek: Yakınsak

Kalın kenarlı mercek: Iraksak

Işığın ana renkleri: Kırmızı + Yeşil + Mavi

Hepsi birlikte: Beyaz

Kendini Kontrol Et

1. Işığın neden doğrusal yayıldığını ve hangi olayları açıkladığını biliyor musun?

1. Yansıma açısının hangi doğruya göre ölçüldüğünü biliyor musun?

1. Düzlem aynada görüntünün özelliklerini söyleyebiliyor musun?

1. Çukur ve tümsek aynaları ayırt edebiliyor musun?

1. Çukur aynada cismin konumuna göre görüntüyü belirleyebiliyor musun?

1. Işık az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçerken nasıl kırıldığını biliyor musun?

1. Kırılma indisi ile ışık hızı arasındaki ilişkiyi biliyor musun?

1. Tam yansımanın oluşma şartlarını açıklayabiliyor musun?

1. İnce ve kalın kenarlı mercekleri ayırt edebiliyor musun?

1. Renkli ışık altında bir cismin hangi renkte görüneceğini belirleyebiliyor musun?