Kuvvet ve Hareket Hızlı Tekrar

Kuvvet ve Hareket – Hızlı Tekrar

En Kritik Bilgiler

• **Kuvvet:** F, newton (N), dinamometre.
• **Bileşke kuvvet:** R; birden çok kuvvetin tek kuvvetle eşdeğer etkisi.
• **Aynı yön:** Topla; **zıt yön:** Fark al ve büyük kuvvetin yönünü seç.
• **Dengelenmiş:** R = 0; duran durur, hareketli sabit süratle hareketine devam edebilir.
• **Dengelenmemiş:** R sıfırdan farklı; hareket değişebilir.
• **Dengeleyici:** R ile aynı büyüklükte, aynı doğrultuda, zıt yönde.
• **Yol:** Toplam güzergâh. **Yer değiştirme:** Başlangıç–bitiş arasındaki yönlü fark.
• **Sürat:** Yol/zaman; yönsüz. **Hız:** Yer değiştirme/zaman; yönlü.
• **Birim:** Sürat ve hız için m/s veya km/h.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

1. **Yön / doğrultu:** Doğu ve batı farklı yön, ortak doğrultu doğu–batı.
2. **Bileşke / dengeleyici:** Bileşke net etkidir; dengeleyici bu etkiye zıt yöndedir.
3. **R = 0 / durma:** R = 0 olan hareketli cisim sabit süratle devam edebilir.
4. **Alınan yol / yer değiştirme:** Gidiş–dönüş toplam yol verir; başlangıç noktasına geri dönünce yer değiştirme 0 olur.
5. **Sürat / hız:** İkisi de m/s yazılabilir, ama yalnız hız yönlüdür.
6. **Sabit sürat / sabit hız:** Virajda sürat aynı kalabilir, hızın yönü değişir.
7. **Kuvvet birimi / sürat birimi:** N ile m/s karıştırılmaz.
8. **Zıt kuvvetler:** 10 N doğu + 10 N batı = 0 N; 20 N değil.

Üç Hızlı Örnek

**Örnek A:** Duran kutuya birbirine zıt 6 N ve 6 N uygulanır. **R = 0 N**, kutu durmaya devam eder.

**Örnek B:** Araç 240 m'yi 60 saniyede alır. **Sürat = 240 / 60 = 4 m/s**.

**Örnek C:** Bisikletli 150 m doğuya gidip aynı yolu dönüyor; toplam 100 saniye geçiyor. **Yol = 300 m**, **yer değiştirme = 0**, **sürat = 3 m/s**, **ortalama hız = 0 m/s**.

Son 2 Dakikalık Tekrar

• **F: kuvvet**, **R: bileşke**; birim **N**.
• Aynı yönde **toplam**, zıt yönde **fark**.
• **R = 0 dengelenmiş**, **R ≠ 0 dengelenmemiş**.
• **Dengeleyici = R'ye zıt yönlü, aynı büyüklük**.
• **Yol = bütün hareket**, **yer değiştirme = ilk konumdan son konuma yönlü değişim**.
• **Sürat = yol/zaman**, **hız = yer değiştirme/zaman**.
• **Sürat yönsüz**, **hız yönlü**; ikisinde de **m/s** kullanılabilir.
• **Kapalı tur:** yer değiştirme **0**; sürat sıfır olmak zorunda değil.
• **Viraj:** sabit sürat olsa bile hızın yönü değişir.

Kendini Kontrol Et

1. Kuvvet hangi araçla ölçülür? **Dinamometre.**
2. Doğu ve batı aynı yönde mi? **Hayır, aynı doğrultuda zıt yöndür.**
3. 5 N doğu + 3 N doğu net kuvveti? **8 N doğuya.**
4. 7 N kuzey + 2 N güney net kuvveti? **5 N kuzeye.**
5. Net kuvvet sıfırsa her cisim durur mu? **Hayır.**
6. R = 4 N batı ise dengeleyici? **4 N doğu.**
7. 100 m gidip 100 m dönenin yer değiştirmesi? **0 m.**
8. Toplam 120 m'yi 20 saniyede alanın sürati? **6 m/s.**
9. Hangi nicelik yönlüdür: sürat mi hız mı? **Hız.**
10. Virajı aynı süratle dönen arabanın hızı sabit mi? **Hayır, yön değişir.**