Yönetime Katılım, Temel Haklar ve Sorumluluklar – Hızlı Tekrar

Temel eşleştirmeler

• **1920:** TBMM açıldı; **1923:** Cumhuriyet ilan edildi.
• **1989:** Çocuk Haklarına Dair Sözleşme kabul edildi; **1990:** Türkiye imzaladı.
• **Çocuğun katılımı:** Fikrini ifade eder, görüşü dikkate alınır.
• **Katılımın 3 adımı:** Bilgi edin → görüş belirt → geri bildirim al.
• **Kararın 6 adımı:** Sorun → öneri → karar → uygula → değerlendir → gerekirse değiştir.

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

1. **Medya ≠ kamuoyu:** Haber kanalı ile ortak görüşü karıştırma.
2. **STK ≠ siyasi parti:** Gönüllü toplumsal proje ile seçim yoluyla siyasal iktidar hedefi farklı.
3. **Fikir sorma ≠ ortak karar verme:** Görüşün gerçekten karar sürecine katılıp katılmadığını incele.
4. **Hak ≠ ödev:** Çevre hakkı ile çevreyi temiz tutma yükümlülüğünü ayır.
5. **73 ≠ 74:** Vergi, ardından dilekçe.
6. **1920 ≠ 1923:** TBMM'nin açılması, ardından Cumhuriyetin ilanı.

Son 2 Dakikalık Tekrar

**10 saniyede tanımla:** Millî egemenlik millete ait yönetme yetkisidir. Demokrasi katılım ve çoğulculuğu önemser.

**30 saniyede ayır:** Siyasi parti / STK / medya / kamuoyu.

**30 saniyede sırala:** Bilgi–görüş–geri bildirim; sorun–öneri–karar–uygulama–değerlendirme–gerekirse yeni çözüm.

**30 saniyede eşleştir:** 17 yaşama, 20 gizlilik, 24 din, 25 düşünce, 27 bilim, 42 eğitim, 56 çevre, 72 vatan, 73 vergi, 74 dilekçe.

**20 saniyede hatırla:** Hakların kullanımı başkalarının haklarına saygıyı ve kurallara uyma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Kendini Kontrol Et

1. Siyasi parti ile STK arasındaki temel amaç farkı nedir?
2. Medyanın kamuoyu oluşmasına katkısına bir örnek verebilir misin?
3. Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin dört ilkesinden en az üçünü sayabilir misin?
4. Yönetimin karar alma sürecinin altı basamağını sıralayabilir misin?
5. Kırmızı ışık ihlalinin yalnızca sürücüyü ilgilendirmediğini açıklayabilir misin?
6. Çevreyle ilgili anayasa maddesini ve hem hak hem ödev yönünü söyleyebilir misin?
7. Vergi ödevi ile dilekçe hakkının maddelerini karıştırmadan eşleştirebilir misin?
8. Okul çevresindeki sorun için dilekçe yazılacaksa hangi kuruma ve nasıl başvuracağını belirleyebilir misin?

**Kontrol yanıtları:** 1. Siyasi yönetim–gönüllü toplumsal faaliyet. 2. Haber sonrası ortak güvenlik talebi. 3. Ayrım gözetmeme, yüksek yarar, yaşama-gelişme, katılım. 4. Sorun–öneri–karar–uygulama–değerlendirme–yeni çözüm. 5. Başkalarının can ve mal güvenliğini tehlikeye atar. 6. Madde 56, sağlıklı çevrede yaşamak ve çevreyi korumak. 7. 73 vergi, 74 dilekçe. 8. İlgili yetkili makama somut, saygılı, yazılı başvuru.