TYT Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Din, Kültür ve Medeniyet Hızlı Tekrar

Din, Kültür ve Medeniyet – Hızlı Tekrar

Bu çalışma notu; din, kültür ve medeniyet kavramlarını, İslam medeniyetinin temel kurumlarını ve sınavda sık karıştırılan kültür-sanat kavramlarını hızlıca tekrar etmek için hazırlanmıştır.

1. Din

Din:

İnsana inanç, ibadet, ahlak ve sorumluluk alanlarında rehberlik eden ilahi esaslardır.

1. Kültür

Kültür:

Bir toplumun tarih boyunca oluşturduğu maddi ve manevi birikimdir.

Örnek:

• Dil • Din • Gelenek • Sanat • Edebiyat • Mimari • Yaşam biçimi

1. Maddi – Manevi Kültür

Maddi kültür: Somut ürünler

• Mimari • Kıyafet • Araçlar • El sanatları

Manevi kültür: Soyut değerler

• İnanç • Ahlak • Dil • Gelenek

1. Medeniyet

Medeniyet:

Bilim, sanat, düşünce, hukuk ve sosyal kurumlarla oluşan geniş ortak birikimdir.

1. Kültür – Medeniyet

Kültür: Bir toplumun kendine özgü yönleri

Medeniyet: Farklı toplumların katkısıyla oluşabilen daha geniş birikim

1. Din – Kültür İlişkisi

Din:

Kültürü etkileyebilir.

Kültür:

Dinin toplumdaki yaşanış biçimini etkileyebilir.

Ancak:

1. Örf

Örf:

Toplumda uzun süre benimsenmiş ve yerleşmiş davranış biçimidir.

1. Âdet

Âdet:

Bir toplumda alışkanlık hâline gelmiş davranıştır.

1. Gelenek

Gelenek:

Geçmişten yeni nesillere aktarılan değer ve uygulamalardır.

1. İslam Medeniyeti

İslam medeniyeti:

İslam’ın temel ilkeleri etrafında farklı toplumların katkısıyla gelişmiştir.

• Araplar • Türkler • İranlılar • Hintliler • Diğer Müslüman toplumlar

1. İslam Medeniyetinde Bilgi

Bilgi öğrenmek ve öğretmek önemsenmiştir.

Bu nedenle:

• Medreseler • Kütüphaneler • Gözlemevleri • Bilim merkezleri

gelişmiştir.

1. Medrese

Medrese:

Eğitim ve öğretim kurumudur.

1. Darüşşifa

Darüşşifa:

Sağlık hizmeti verilen kurumdur.

1. Kervansaray

Kervansaray:

Ticaret yollarında yolcu ve tüccarların konakladığı yapıdır.

1. Vakıf

Vakıf:

Bir mal veya gelirin toplum yararına sürekli kullanılmasını amaçlayan hayır kurumudur.

Vakıflar:

• Eğitim • Sağlık • Barınma • Yardımlaşma • Yol ve su hizmetleri

gibi alanları desteklemiştir.

1. Toplumsal Dayanışma

İslam kültüründe:

• Zekât • Sadaka • İnfak • Vakıf

yardımlaşmayı destekler.

1. Hat

Hat:

Arap harflerini estetik biçimde yazma sanatıdır.

1. Tezhip

Tezhip:

Yazma eserleri süsleme sanatıdır.

1. Ebru

Ebru:

Su üzerinde oluşturulan desenlerin kâğıda aktarılmasıyla yapılan sanattır.

1. Çini

Çini:

Özellikle mimari yapılarda kullanılan süslü seramik yüzeylerdir.

1. Mimari

İslam medeniyetinde:

• Cami • Medrese • Köprü • Çeşme • Kervansaray • Darüşşifa • Türbe

gibi yapılar gelişmiştir.

1. Cami

Cami:

Başta ibadet olmak üzere tarih boyunca bazı dönemlerde:

• Eğitim • Toplantı • Yardımlaşma

işlevleri de görmüştür.

1. Edebiyat

Din:

Edebiyatı da etkilemiştir.

Örnek:

• İlahi • Naat • Mevlid • Tasavvufi şiir

1. Mevlid

Mevlid:

Hz. Muhammed’in doğumu ve hayatıyla ilgili eserler için kullanılan kavramdır.

Türk edebiyatındaki önemli örnek:

Süleyman Çelebi → Vesîletü’n-Necât

1. Musiki

Dinî musiki örnekleri:

• İlahi • Ezan • Salâ • Mevlid

Din:

Musiki alanında da kültürü etkilemiştir.

1. Dinî Bayramlar ve Kültür

Ramazan ve Kurban Bayramları:

Dinî bayramlardır.

Çevresinde gelişen:

• Ziyaret • Yemek • Hediyeleşme • Misafirlik

gibi uygulamalar kültürel özellik gösterebilir.

1. Kültürel Farklılık

Müslüman toplumların:

• Yemekleri • Kıyafetleri • Mimari tarzları • Düğünleri • Dinî günleri yaşama biçimleri

farklı olabilir.

1. Din ve Dil

Dinî kavramlar:

• Günlük dile • Atasözlerine • Deyimlere • Edebiyata

yansıyabilir.

Bu durum:

Din-kültür etkileşimine örnektir.

1. Birlikte Yaşama

İslam medeniyeti:

Farklı millet ve kültürlerin katkısıyla gelişmiştir.

1. Temel Kavramları Hızlı Ayır

Din → ilahi rehberlik

Kültür → maddi ve manevi birikim

Medeniyet → geniş ortak birikim

Örf → yerleşmiş uygulama

Âdet → alışkanlık

Medrese → eğitim

Darüşşifa → sağlık

Kervansaray → ticaret + konaklama

Vakıf → kalıcı yardım

Hat → güzel yazı

Tezhip → yazma eser süsleme

Ebru → su üzerinde desen

Çini → mimari süsleme

Naat → Hz. Muhammed’i öven şiir

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Din → ilahi kaynaklıdır. • Kültür → toplumun birikimidir. • Medeniyet → daha geniş ortak birikimdir. • Din ≠ kültür. • Kültürel olan her uygulama → dinî değildir. • Geleneksel olmak → dinî olmak anlamına gelmez. • Temel dinî esaslar → kültüre göre değişmez. • Kültürel uygulamalar → toplumdan topluma değişebilir. • İslam medeniyeti → tek bir milletin ürünü değildir. • Medrese → eğitim. • Darüşşifa → sağlık. • Kervansaray → konaklama ve ticaret. • Vakıf → toplumsal dayanışma. • Hat → güzel yazı. • Tezhip → yazma eser süsleme. • Ebru → su üzerinde desen. • Çini → mimari süsleme. • Naat → Hz. Muhammed’i öven şiir. • Mevlid → Hz. Muhammed’in doğumu ve hayatıyla ilgili eser.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Din → ilahi rehberlik

Kültür → maddi + manevi birikim

Medeniyet → ortak birikim

Örf → yerleşmiş uygulama

Âdet → alışkanlık

Gelenek → geçmişten aktarım

İslam medeniyeti → farklı toplumların katkısı

Medrese → eğitim

Darüşşifa → sağlık

Kervansaray → konaklama

Vakıf → yardımlaşma

Hat → yazı

Tezhip → süsleme

Ebru → su

Çini → seramik süsleme

Naat → Hz. Muhammed’i öven şiir