TYT Felsefe Din Felsefesi Çalışma Notu

Din Felsefesi – Hızlı Tekrar

Bu çalışma notu; din felsefesinin temel kavramlarını, Tanrı’nın varlığına ilişkin yaklaşımları ve başlıca problemleri sınav öncesi hızlıca tekrar etmek için hazırlanmıştır.

1. Din Felsefesi

Din felsefesi:

Dinle ilgili kavram ve problemleri akla dayalı, sorgulayıcı ve felsefi biçimde inceler.

Temel sorular:

• Tanrı var mıdır? • Tanrı ile evren arasındaki ilişki nedir? • Tanrı’nın varlığı akılla temellendirilebilir mi? • Akıl ile iman arasında nasıl bir ilişki vardır? • Kötülük neden vardır? • İnsan özgür müdür?

1. Din Felsefesi – Teoloji

Din felsefesi: Akla dayalı ve eleştirel sorgulama

Teoloji: Belirli bir inanç sistemini temel alarak açıklama

1. Teizm

Tanrı’nın varlığını kabul eder.

Tanrı:

• Evreni yaratmıştır. • Evrenle ilişkilidir. • Evrenden aşkındır.

1. Deizm

Tanrı’nın varlığını ve evreni yarattığını kabul eder.

Ancak:

Tanrı’nın evrene sonradan müdahale etmediğini savunur.

1. Teizm – Deizm

Teizm: Tanrı yaratır ve evrenle ilişkilidir.

Deizm: Tanrı yaratır fakat müdahale etmez.

1. Panteizm

Tanrı ile evreni özdeş kabul eder.

Kısa ifade:

Tanrı = Evren

1. Panenteizm

Evren Tanrı’nın içindedir.

Ancak:

Tanrı yalnızca evrenden ibaret değildir.

1. Ateizm

Tanrı’nın varlığını reddeder.

1. Agnostisizm

Tanrı’nın var olup olmadığının kesin olarak bilinemeyeceğini savunur.

1. Yaklaşımları Hızlı Ayır

Teizm: Tanrı vardır ve evrenle ilişkilidir.

Deizm: Tanrı vardır, yaratır ama müdahale etmez.

Panteizm: Tanrı = evren

Panenteizm: Evren Tanrı’dadır.

Ateizm: Tanrı’nın varlığını reddeder.

Agnostisizm: Tanrı’nın varlığı/yokluğu bilinemez.

1. Tanrı'nın Varlığına İlişkin Deliller

Başlıca deliller:

• Ontolojik • Kozmolojik • Teleolojik • Dini tecrübe

1. Ontolojik Delil

Tanrı kavramından hareket eder.

Önemli isim:

Anselmus

Tanrı:

“Kendisinden daha büyüğü düşünülemeyen varlık”

olarak ele alınır.

1. Kozmolojik Delil

Evrenin varlığından ve neden-sonuç ilişkisinden hareket eder.

Temel kavram:

İlk neden

1. Teleolojik Delil

Evrendeki:

• Düzen • Uyum • Amaç

kavramlarından hareket eder.

1. Dini Tecrübe Delili

Kişinin yaşadığı:

• Manevi deneyim • Dini yaşantı • İçsel tecrübe

Tanrı inancının dayanağı olarak görülür.

1. Delilleri Hızlı Ayır

Ontolojik: Tanrı kavramı

Kozmolojik: İlk neden

Teleolojik: Düzen ve amaç

Dini tecrübe: Manevi deneyim

1. Vahiy

Dinî anlayışta:

Tanrı’nın insanlara bildirimde bulunmasıdır.

Din felsefesi vahyin:

• Mümkünlüğünü • Bilgi değerini

sorgulayabilir.

1. İman

Dinî bir inancı kabul etme ve ona bağlanma durumudur.

Temel problem:

Akıl ile iman arasındaki ilişki

1. Fideizm

İmanı akıldan daha temel gören yaklaşımdır.

1. Kötülük Problemi

Temel soru:

“Mutlak iyi ve güçlü bir Tanrı varsa dünyada kötülük neden vardır?”

1. Ahlaki Kötülük

İnsan eylemlerinden kaynaklanır.

Örnek:

• Cinayet • Hırsızlık • Zulüm

1. Doğal Kötülük

Doğal olaylarla ilişkilidir.

Örnek:

• Deprem • Sel • Hastalık

1. Özgür İrade Savunusu

Kötülük problemine verilen cevaplardan biridir.

İnsan özgürdür.

Bu nedenle:

İyi seçim yapabileceği gibi kötü seçim de yapabilir.

1. Teodise

Dünyadaki kötülüklerin varlığı karşısında:

Tanrı’nın iyiliği ve adaletini açıklama çabasıdır.

1. İnsan Özgürlüğü Problemi

Temel soru:

“Tanrı her şeyi biliyorsa insan özgür müdür?”

Tartışılan kavramlar:

• İlahi bilgi • Özgürlük • Sorumluluk

1. Özgürlük – Sorumluluk

İnsanın davranışlarından sorumlu tutulabilmesi için:

Özgür seçim yapabilmesi önemlidir.

1. Tanrı – Evren İlişkisi

Teizm: Tanrı yaratır ve ilişkilidir.

Deizm: Tanrı yaratır, müdahale etmez.

Panteizm: Tanrı = evren

Panenteizm: Evren Tanrı’dadır.

1. Ruhun Ölümsüzlüğü

Din felsefesinin temel sorularından biri:

“Ruh ölümden sonra varlığını sürdürebilir mi?”

Bununla ilişkili kavramlar:

• Ruh • Ölümsüzlük • Ölümden sonra yaşam

1. Din Dili

Tanrı ve kutsal hakkında kullanılan ifadelerin anlamını sorgular.

Örnek:

“Tanrı iyidir.”

ifadesindeki “iyi” kavramının nasıl anlaşılması gerektiği.

1. Din – Bilim

Bilim: Doğal olayları bilimsel yöntemle araştırır.

Din: İnanç, anlam ve kutsal gibi konulara yönelir.

1. İnanç – Bilgi

Bilgi: Doğruluk ve gerekçelendirme ile ilişkilidir.

İnanç: Bir görüşü veya önermeyi doğru kabul etme durumudur.

Din felsefesi:

İnanç ile bilginin ilişkisini sorgular.

1. Filozof ve Kavramları Hızlı Eşleştir

Anselmus → ontolojik delil

Spinoza → Tanrı ya da Doğa / panteizmle ilişkilendirilir

Teizm → Tanrı evrenle ilişkili

Deizm → müdahale etmeyen yaratıcı

Fideizm → iman önceliği

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Din felsefesi → dini felsefi açıdan sorgular. • Teoloji → belirli bir inanç sistemi içinden açıklama yapar. • Teizm → Tanrı vardır ve evrenle ilişkilidir. • Deizm → Tanrı yaratır fakat müdahale etmez. • Panteizm → Tanrı = evren. • Panenteizm → evren Tanrı’dadır, Tanrı evrenden daha kapsamlıdır. • Ateizm → Tanrı’nın varlığını reddeder. • Agnostisizm → Tanrı’nın varlığı/yokluğu kesin bilinemez. • Ontolojik delil → Tanrı kavramı. • Kozmolojik delil → ilk neden. • Teleolojik delil → düzen ve amaç. • Dini tecrübe → manevi deneyim. • Fideizm → iman önceliği. • Ahlaki kötülük → insan eylemleri. • Doğal kötülük → doğal olaylar. • Teodise → Tanrı’nın iyiliğini açıklama çabası. • Özgür irade savunusu → insanın özgür seçimi.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Din felsefesi → dini sorgular

Teizm → Tanrı var + ilişkili

Deizm → yaratır + müdahale etmez

Panteizm → Tanrı = evren

Panenteizm → evren Tanrı’da

Ateizm → Tanrı yok

Agnostisizm → bilinemez

Ontolojik → Tanrı kavramı

Kozmolojik → ilk neden

Teleolojik → düzen ve amaç

Dini tecrübe → manevi deneyim

Anselmus → ontolojik delil

Fideizm → iman

Kötülük problemi → iyi Tanrı + kötülük

Teodise → Tanrı’nın iyiliğini açıklama

Ahlaki kötülük → insan

Doğal kötülük → doğa