TYT Felsefe Sanat Felsefesi Çalışma Notu

Sanat Felsefesi – Hızlı Tekrar

Bu çalışma notu; sanat felsefesinin temel kavramlarını, sanat kuramlarını ve önemli filozofları sınav öncesi hızlıca tekrar etmek için hazırlanmıştır.

1. Sanat Felsefesi

Sanat felsefesi:

Sanatın ne olduğunu, sanat eserini, sanatçıyı ve sanatın amacını sorgular.

Temel sorular:

• Sanat nedir? • Güzel nedir? • Sanat eserini farklı yapan nedir? • Sanatın amacı nedir? • Güzellik öznel mi, nesnel mi?

1. Estetik

Estetik:

Güzeli ve estetik değerleri inceleyen felsefe alanıdır.

1. Estetik Özne – Estetik Nesne

Estetik özne: Değerlendiren kişi

Estetik nesne: Değerlendirilen nesne veya eser

1. Estetik Tavır

Bir nesneye kullanım amacıyla değil:

Estetik değeri açısından yönelmektir.

1. Estetik Haz

Bir sanat eseri veya güzel nesne karşısında duyulan estetik hoşlanmadır.

1. Estetik Yargı

Bir şey hakkında:

“Güzeldir.”

“Etkileyicidir.”

gibi değerlendirmelerde bulunmaktır.

Temel tartışma:

Güzellik öznel mi, nesnel mi?

1. Öznel Güzellik

Güzelliğin:

• Kişiye • Beğeniye • Kültüre • Yaşantıya

göre değişebileceğini savunur.

1. Nesnel Güzellik

Güzelliği:

• Uyum • Oran • Düzen • Simetri

gibi nesnenin özellikleriyle ilişkilendirir.

1. Doğal – Sanatsal Güzellik

Doğal güzellik: Doğada bulunan

Örnek: Gün batımı, dağ, deniz

Sanatsal güzellik: Sanat eserinde ortaya çıkan

Örnek: Resim, heykel, beste

1. Sanat Eseri

Başlıca özellikleri:

• İnsan ürünüdür. • Yaratıcılıkla ilişkilidir. • Estetik değer taşır. • Özgünlük taşıyabilir. • Sanatçının yorumunu yansıtabilir.

1. Sanat – Zanaat

Sanat: Estetik + özgünlük + yaratıcılık

Zanaat: Teknik beceri + kullanım amacı

1. Sanat Kuramları

Üç temel yaklaşım:

• Taklit kuramı • Yaratma kuramı • Oyun kuramı

1. Taklit Kuramı

Sanat:

Gerçekliğin veya doğanın taklididir.

Temel kavram:

Mimesis

1. Platon

Sanatçı:

Duyular dünyasındaki nesneleri taklit eder.

Duyular dünyasındaki nesneler de ideaların kopyasıdır.

Bu nedenle sanat:

“Kopyanın kopyası”

olarak görülür.

1. Aristoteles

Sanatı taklitle ilişkilendirir.

Ancak Platon’dan daha olumlu yaklaşır.

Sanat:

İnsan yaşamının genel ve olası durumlarını gösterebilir.

1. Katharsis

Özellikle tragedya ile ilişkilidir.

Korku ve acıma gibi duyguların işlenmesi sonucu:

Arınma

yaşanmasıdır.

1. Yaratma Kuramı

Sanat:

Doğanın basit kopyası değildir.

Sanatçı:

Özgün bir dünya ve ifade oluşturur.

1. Croce

Sanatı:

Sezgi ve ifade

ile açıklar.

Sanatçı kendi iç yaşantısını özgün biçimde ifade eder.

1. Taklit – Yaratma

Taklit: Gerçekliği yansıtma

Yaratma: Sanatçının özgün dünyasını kurması

1. Oyun Kuramı

Sanatı:

Özgür ve yaratıcı oyun etkinliğiyle ilişkilendirir.

Temsilci:

Schiller

1. Schiller

Sanat:

İnsanın özgür ve yaratıcı yönünü ortaya çıkarır.

1. Kant

Kant’a göre estetik beğeni:

Çıkardan bağımsızdır.

Bir şeyi yalnız kullanışlı olduğu için güzel bulmayız.

1. Güzel – Yüce

Güzel: Uyum ve hoşlanma

Yüce: Büyüklük, güç ve hayranlık

1. Hegel

Sanat:

Tinin kendisini ortaya koyma yollarından biridir.

1. Sanat ve Gerçeklik

Sanatçı gerçekliği:

• Taklit edebilir. • Yorumlayabilir. • Dönüştürebilir. • Yeniden kurabilir.

1. Filozofları Hızlı Eşleştir

Platon → kopyanın kopyası

Aristoteles → taklit + katharsis

Croce → sezgi + ifade

Schiller → oyun

Kant → çıkardan bağımsız beğeni

Hegel → tin

Sınavda En Çok Karıştırılanlar

• Estetik → güzel ve estetik değerler. • Sanat felsefesi → sanat ve sanat eseri. • Estetik özne → değerlendiren. • Estetik nesne → değerlendirilen. • Estetik tavır → kullanım yararından çok estetik değere yönelme. • Doğal güzellik → doğada. • Sanatsal güzellik → sanat eserinde. • Sanat → yaratıcılık ve estetik değer. • Zanaat → teknik beceri ve kullanım amacı. • Mimesis → taklit. • Platon → kopyanın kopyası. • Aristoteles → katharsis. • Croce → sezgi + ifade. • Schiller → oyun. • Kant → çıkardan bağımsız beğeni. • Hegel → tin. • Güzel ile yüce aynı kavram değildir.

Son 2 Dakikalık Tekrar

Estetik → güzel

Estetik özne → değerlendiren

Estetik nesne → değerlendirilen

Estetik tavır → estetik yönelme

Mimesis → taklit

Platon → kopyanın kopyası

Aristoteles → katharsis

Yaratma → özgünlük

Croce → sezgi + ifade

Oyun → Schiller

Kant → çıkardan bağımsız beğeni

Güzel → uyum

Yüce → büyüklük + hayranlık

Hegel → tin