TYT Kimya Kimyanın Temel Kanunları ve Kimyasal Hesaplamalar Ders Notu

Kimyanın Temel Kanunları ve Kimyasal Hesaplamalar – Ders Notu

Kütlenin Korunumu

Kapalı sistemde toplam giren kütlesi = toplam ürün kütlesi. Lavoisier ile ilişkilidir.

Sabit Oranlar

Aynı bileşikte elementlerin kütle oranı sabittir. Proust ile ilişkilidir.

Örnek: X:Y = 3:2 ise 15 g X için 10 g Y gerekir.

Katlı Oranlar

Aynı iki elementin oluşturduğu iki farklı bileşik karşılaştırılır. Dalton ile ilişkilidir. Bir elementin kütlesi eşitlenip diğerinin kütleleri oranlanır.

Mol

1 mol = 6,02×10²³ tanecik.

N = n×NA n = N/NA

Mol Kütlesi

n = m/M m = n×M

H₂O = 18 g/mol CO₂ = 44 g/mol NaCl = 58,5 g/mol

Molekül ve Atom Sayısı

1 mol H₂O = 1 mol molekül ama 3 mol atom.

1 mol H₂SO₄ = 7 mol atom.

Normal Koşul Gazı

1 mol gaz ≈ 22,4 L. Yalnız normal koşul bilgisi varsa kullanılır.

Denklem Denkleştirme

Alt indis değiştirilmez. Yalnız katsayılar değiştirilir.

2H₂ + O₂ → 2H₂O

Katsayılar mol oranını verir.

Stokiyometri

1. Denkleştir.
2. Verileni mole çevir.
3. Katsayı oranını kullan.
4. İstenen birime dön.

Sınırlayıcı Madde

İlk tükenen reaktiftir.

Hızlı yöntem: verilen mol / katsayı

En küçük değer → sınırlayıcı.

Artan Madde

Sınırlayıcı bittikten sonra diğer reaktiften kalan miktardır.

Yüzde Verim

% verim = gerçek / teorik × 100

Saflık

% saflık = saf madde / numune × 100

Basit Formül

Atomların en küçük tam sayı oranıdır.

C₂H₄ → CH₂

Kütle Yüzdesinden Basit Formül

1. 100 g varsay.
2. Yüzdeleri gram kabul et.
3. Atom kütlesine böl.
4. En küçük mol değerine böl.
5. Tam sayı oranını yaz.

Geçmiş TYT Soru Kalıpları

• kütle korunumu,
• sabit oran,
• katlı oran,
• mol–tanecik,
• mol–kütle,
• denklem katsayıları,
• sınırlayıcı madde,
• yüzde verim.

Sık Karıştırılanlar

• Gram ≠ mol.
• Katsayı ≠ alt indis.
• 1 mol molekül ≠ toplam atom molü.
• Sabit oran = tek bileşik.
• Katlı oran = iki farklı bileşik.
• Az gram verilen her zaman sınırlayıcı değildir.
• 22,4 L her koşulda kullanılmaz.
• % verim = gerçek/teorik×100.

Kısa Özet

Kanun sorusunda önce hangi ilişkinin kullanıldığını belirle. Hesaplamalarda nicelikleri önce mole çevir. Tepkime varsa denklemi denkleştirmeden oran kurma.