Konu Anlatımı / Ders Notu
YDT Almanca Partizip I–II ve Ortaç Yapıları Konu Anlatımı
YDT Partizip I–II ve Ortaç Yapıları konu anlatımı, kurallar ve örnek çözümler.
YDT Almanca – Partizip I, Partizip II ve Ortaç Yapıları
Konu Özeti
Almancada **Partizip I** ve **Partizip II**, fiilden türetilen ve hem sözel hem sıfatsal görevler üstlenebilen biçimlerdir. Partizip I çoğu kez devam eden/eşzamanlı **etken** eylemi gösterir: *das lachende Kind* (gülen çocuk). Partizip II birçok geçişli fiilde tamamlanmış veya **edilgen** sonuç bildirir: *die geschlossene Tür* (kapatılmış kapı). Ancak Partizip II her zaman edilgen demek değildir: *der angekommene Zug* (varmış tren), *die gestiegenen Preise* (artmış fiyatlar) gibi **sein** ile Perfekt yapan geçişsiz fiillerde tamamlanmış etken olay anlatılır. YDT açısından seçim sırasında hem anlam hem de sıfat çekimi incelenmelidir.
1. Partizip I Nasıl Oluşur?
Genellikle **Infinitiv + d** kuralı uygulanır: *lesen → lesend*, *warten → wartend*, *lächeln → lächelnd*, *arbeiten → arbeitend*. Sıfat olarak ismin önüne geldiğinde isim öbeğine göre ek alır: *der lesende Schüler*, *die lesende Schülerin*, *das lesende Kind*, *die lesenden Kinder*. Partizip I eylemi yapan bir varlığı veya sürmekte olan bir süreci tanımlar: *das kochende Wasser*, *der steigende Bedarf*, *die laufenden Maschinen*. Her cümlede fiziksel hareket şart değildir; olayın o bağlamda gerçekleşiyor olması önemlidir.
2. Partizip II Nasıl Oluşur?
Kurallı fiillerde çoğunlukla **ge- + kök + -t**: *machen → gemacht*, *öffnen → geöffnet*, *lernen → gelernt*. Kuvvetli fiillerde çoğunlukla **ge- + değişmiş kök + -en**: *schreiben → geschrieben*, *finden → gefunden*, *schließen → geschlossen*, *sehen → gesehen*. Ayrılabilir öneklerde **ge** önek ile kök arasına girer: *anmelden → angemeldet*, *auswählen → ausgewählt*. Ayrılmayan öneklerde (be-, ver-, er-, ent-, zer-, emp-, ge-, miss-) genellikle **ge-** eklenmez: *bezahlen → bezahlt*, *veröffentlichen → veröffentlicht*, *erstellen → erstellt*. **-ieren** ile biten fiiller de ge- almaz: *restaurieren → restauriert*, *formulieren → formuliert*.
3. Partizip II'nin Anlamı ve Sınırı
Geçişli fiillerin birçok Partizip II kullanımı tamamlanmış işlemi veya edilgen sonucu vurgular: *die bezahlte Rechnung*, *das gelieferte Paket*, *die übersetzte Nachricht*. Öte yandan değişim/hareket fiillerinde tamamlanmış etken anlam olabilir: *der abgefahrene Zug*, *die gestiegenen Kosten*, *das eingeschlafene Kind*. Bu nedenle 'Partizip II = mutlaka edilgen' ezberi yanlıştır. Özellikle bağlam *bereits, gestern, vor Kurzem, schon* gibi gerçekleşmişlik belirteçleri içerdiğinde olayın niteliğine bakılır.
4. Sıfat Çekimiyle Birlikte Kullanım
Partizip I/II sıfat işlevindeyse tıpkı sıfat gibi çekimlenir. **Belirli artikel**: *der wartende Mann*, *den wartenden Mann*, *dem wartenden Mann*; *die geschriebene Nachricht*, *die geschriebenen Nachrichten*. **Belirsiz artikel**: *ein wartender Mann*, *einen wartenden Mann*, *ein wartendes Kind*, *eine geschlossene Tür*. **Artikelsiz kullanım**: *sorgfältig überprüfte Daten* (Akkusativ çoğul), *mit recycelten Materialien* (Dativ çoğul). Sıfat çekimi sorularında yalnız Partizip I–II seçmek yetmez; ek de doğru olmalıdır.
| Yapı | Örnek | Türkçesi | | --- | --- | --- | | der + eril Nom. | der forschende Professor | araştırma yapan profesör | | den + eril Akk. | den forschenden Professor | araştırma yapan profesörü | | einer + dişil Dat. | einer wartenden Frau | bekleyen bir kadına | | ein + nötr Nom. | ein fahrendes Auto | hareket eden bir otomobil | | die + çoğul Nom. | die ausgestellten Bilder | sergilenen resimler | | artikelsiz Akk. çoğul | überprüfte Daten | doğrulanmış veriler | | mit + artikelsiz Dat. çoğul | mit recycelten Materialien | geri dönüştürülmüş malzemelerle |
5. Genişletilmiş Partizip Öbekleri
Sıfat görevindeki Partizip, önünde zaman, yer, edat veya nesne alabilir: *der gestern von Experten erstellte Bericht*, *die vor Kurzem veröffentlichten Ergebnisse*, *der die Daten sorgfältig auswertende Forscher*. Bu grupta çekimli fiil bulunmaz; eylemin nesnesi ve belirteci Partizip'in önünde bir öbek oluşturur. Okurken Partizip'in bağlı olduğu ismi bulun: *der ... Forscher* ve ortadaki *die Daten sorgfältig auswertende* yapısını birlikte çözün. Bu tür yapıların amacı uzun bir Relativsatzı daha yoğun biçimde aktarmaktır.
6. Relativsatz Dönüşümü
Etken devam eden eylemler: *Der Mann, der vor der Tür wartet* ↔ *der vor der Tür wartende Mann*. Edilgen/tamamlanmış eylemler: *Der Bericht, der von Experten erstellt wurde* ↔ *der von Experten erstellte Bericht*. İki dönüşümde de yan cümledeki bilgiyi adın önüne taşıyoruz. Partizip I/II seçimini dönüşümün etken/edilgen anlamı belirler; sonra artikel, hâl ve sayıya uygun sıfat eki gelir. Her ilgi cümlesi aynı doğallıkla kısaltılamaz; fiilin anlamı ve öznesi sınır koyar.
7. Sıfatlaşan ve Adlaşan Partizip
*Die Wartenden*, *die Reisenden*, *der Verletzte*, *eine Angestellte* gibi kullanımlarda Partizip bir isim gibi büyük harfle yazılıp çekimlenebilir. *Die Reisenden* yolcuları; *die Wartenden* bekleyenleri ifade eder. Adlaşmış Partizip'in sonundaki ek, artikelle ve hâlle birlikte değerlendirilir. *Den Verletzten wurde geholfen* örneğinde *den Verletzten* Dativ çoğuldur. Bir Partizip öbeği başka bir adlaşmış Partizip'i de niteleyebilir: *die auf dem Bahnsteig wartenden Reisenden*.
8. Perfekt/Passiv ile Sıfat Biçimini Ayırmak
*Die Aufgabe ist gelöst* ifadesinde **gelöst** yüklem tamamlayıcısıdır ve sıfat eki almaz. *Die gelöste Aufgabe ist leicht* örneğinde ise ismin önünde sıfat işlevi gördüğünden **gelöste** çekimlenir. *Das Fenster wurde geöffnet* (Vorgangspassiv) ve *das geöffnete Fenster* (isim öbeği) aynı biçimbirimden türeyebilir, fakat sözdizimi farklıdır. YDT boşluğunda bu farkı görmeden ek seçmek hataya yol açar.
Sık Karıştırılan Noktalar
- *Die steigenden Preise* (artmaya devam eden) ile *die gestiegenen Preise* (artmış) zaman/anlam ayrımı.
- *Der lesende Schüler* (okuyan öğrenci) ile *das gelesene Buch* (okunmuş kitap) etken-edilgen ayrımı.
- *Der abgefahrene Zug* ve *die gestiegenen Kosten* örneklerinin Partizip II olmasına rağmen etken tamamlanmış olay anlatabilmesi.
- *Ein gekochtes Ei* ile *das kochende Wasser* farkı.
- Belirli artikelli çoğulda *die laufenden Maschinen* yazılması; *laufende* biçimini ezbere seçmemek.
- *Den forschenden Professor* ile *der forschende Professor* farkını hâlle çözmek.
- Ayrılmayan önekli *bezahlt, erstellt, veröffentlicht* için yanlışlıkla ge- eklememek.
- -ieren fiillerinde *restauriert* ve *formuliert* biçimlerini kullanmak.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
Önce cümlenin iskeletini bul. *Ein in mehreren Ländern bereits ---- Medikament wird untersucht* için isim öbeği *ein Medikament* nötr Nominativdir. *Zulassen* fiili ilaç üzerinde tamamlanmış resmî bir işlemdir, dolayısıyla Partizip II **zugelassen** seçilir. Belirsiz artikelli nötr Nominativ **-es** gerektirdiği için doğru biçim **zugelassenes** olur. Çeldiricilerden *zulassendes* etken anlama kayar, *zugelassenen* ise yanlış çekim ekidir. Son olarak cümleyi Türkçeye aktararak 'ruhsat verilmiş ilaç' anlamını doğrula.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Partizip I'i Infinitiv + d kuralıyla kurabilmek.
- Kurallı, kuvvetli, ayrılabilir/ayrılmaz önekli Partizip II biçimlerini ayırabilmek.
- Süren etken eylemi tamamlanmış/edilgen eylemden ayırt edebilmek.
- Partizip II'nin bazı geçişsiz fiillerde tamamlanmış etken anlamını tanıyabilmek.
- Belirli, belirsiz artikelli ve artikelsiz öbeklerde doğru sıfat ekini seçebilmek.
- Genişletilmiş Partizip öbeğini isme bağlayabilmek.
- Relativsatzı uygun olduğunda Partizipialattribut biçimine dönüştürebilmek.
- Adlaşmış Partizip biçimlerini okuyup yorumlayabilmek.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YDT Almanca Partizip I–II ve Ortaç Yapıları - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YDT Almanca Partizip I–II ve Ortaç Yapıları - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YDT Almanca Partizip I–II ve Ortaç Yapıları - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YDT Almanca Partizip I–II ve Ortaç Yapıları - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene