Konu Anlatımı / Ders Notu

YDT Arapça Mastarlar ve Türemiş İsimler (المصدر واسم الفاعل واسم المفعول) Ders Notu

YDT Mastarlar ve Türemiş İsimler (المصدر واسم الفاعل واسم المفعول) dil bilgisi tabloları ve sınav notları.

YDT Arapça – Mastarlar ve Türemiş İsimler Ders Notu

Hızlı Karşılaştırma Tablosu

| Fiil | Mastar | İsm-i fâil | İsm-i mef‘ûl | Temel anlam | |---|---|---|---|---| | كَتَبَ | كِتابةٌ | كاتِبٌ | مَكْتوبٌ | yazma / yazan / yazılmış | | قَرَأَ | قِراءةٌ | قارِئٌ | مَقْروءٌ | okuma / okuyan / okunmuş | | دَرَسَ | دِراسةٌ | دارِسٌ | مَدْروسٌ | inceleme / inceleyen / incelenmiş | | حَفِظَ | حِفْظٌ | حافِظٌ | مَحْفوظٌ | koruma / koruyan / korunmuş | | نَظَّمَ | تَنْظيمٌ | مُنَظِّمٌ | مُنَظَّمٌ | düzenleme / düzenleyen / düzenlenmiş | | أَعْلَنَ | إِعْلانٌ | مُعْلِنٌ | مُعْلَنٌ | açıklama / açıklayan / açıklanmış | | أَرْسَلَ | إِرْسالٌ | مُرْسِلٌ | مُرْسَلٌ | gönderme / gönderen / gönderilmiş | | أَنْتَجَ | إِنْتاجٌ | مُنْتِجٌ | مُنْتَجٌ | üretim / üreten / üretilmiş | | تَعَلَّمَ | تَعَلُّمٌ | مُتَعَلِّمٌ | — | öğrenme / öğrenen | | اسْتَخْدَمَ | اسْتِخْدامٌ | مُسْتَخْدِمٌ | مُسْتَخْدَمٌ | kullanma / kullanan / kullanılan |

Mastar eylemi adlandırırken ism-i fâil eylemi yapanı, ism-i mef‘ûl etkilenen öğeyi niteler. Aynı kök dil bilgisel görevi aynılaştırmaz.

Bablar ve Mastarlar

II. bab «فَعَّلَ → تَفْعيل»: تَنْظيم، تَطْوير، تَدْريب، تَسْجيل. III. bab «فاعَلَ → مُفاعَلَة»: مُشارَكَة، مُناقَشَة، مُساهَمَة. IV. bab «أَفْعَلَ → إِفْعال»: إِرْسال، إِنْتاج; «أَقامَ → إِقامَة» illetli biçimdir. V. bab «تَفَعَّلَ → تَفَعُّل»: تَعَلُّم، تَطَوُّر. VI. bab «تَفاعَلَ → تَفاعُل»: تَعاوُن. VII. bab «انْفَعَلَ → انْفِعال»: انْطِلاق. VIII. bab «افْتَعَلَ → افْتِعال»: احْتِرام، اخْتِيار، اتِّخاذ. X. bab «اسْتَفْعَلَ → اسْتِفْعال»: اسْتِخْدام، اسْتِقْبال، اسْتِخْراج، اسْتِمْرار.

İsm-i Fâil Kalıpları

Yalın üçlü fiilde **فاعِل**: كاتِب، قارِئ، دارِس، باحِث، حافِظ. Türemiş bablarda **مُفَعِّل** (مُعَلِّم، مُنَظِّم), **مُفاعِل** (مُشارِك، مُساهِم), **مُفْعِل** (مُعْلِن), **مُتَفَعِّل** (مُتَعَلِّم), **مُتَفاعِل** (مُتَعاوِن), **مُسْتَفْعِل** (مُسْتَخْدِم، مُسْتَثْمِر) gibi kalıplar görülür. «مُشارِكونَ» merfû erkek çoğul, «مُشارِكاتٌ» merfû kadın çoğuldur.

İsm-i Mef‘ûl Kalıpları

Üçlü fiilde **مفعول**: مَكْتوب، مَقْروء، مَحْفوظ، مَفْهوم، مَفْتوح، مَقْبول. Türemiş fiillerde **مُفَعَّل** (مُنَظَّم، مُحَدَّد، مُسَجَّل), **مُفْعَل** (مُعْلَن، مُرْسَل، مُنْتَج), **مُسْتَفْعَل** (مُسْتَخْدَم) gibi örüntüler bulunur. «الخطابُ مُرْسَلٌ» mektup gönderilmiştir; «المُرْسِلُ» göndericidir; «الإِرْسالُ» gönderme eylemidir.

Edatlar, Mastar Tamlamaları ve İrap

«إلى تطويرِ الخدماتِ» ifadesinde «تطويرِ» mecrûr mastardır, «الخدماتِ» muzafun ileyhtir. «بعدَ إعدادِ التقريرِ» örneğinde «إعدادِ» bir zarfın ardından gelen eylem adıdır. Cümle görevine göre ism-i fâil ve ism-i mef‘ûl merfû, mansup veya mecrûr olabilir: «هو باحِثٌ», «رأيتُ باحِثًا», «تحدّثتُ مع باحِثٍ». Yani türemiş isim diye her zaman damme alacağı düşünülmemelidir.

Ayırt Edici Soru Kategorileri

Birinci tip doğrudan kök sorusudur: «ما مصدرُ دَرَّبَ؟» → «تدريب». İkinci tip cümle tamamlama sorusudur: «تحتاجُ الجامعةُ إلى دراسةٍ جديدةٍ». Üçüncü tip kişi ve nesne ayrımıdır: «مُعَلِّمٌ» öğreten, «مُتَعَلِّمٌ» öğrenen; «مُتَرْجِمٌ» çevirmen, «مُتَرْجَمٌ» çevrilmiş. Dördüncü tip cinsiyet/sayı uyumudur: «الطالبانِ مقبولانِ», «النتائجُ مُعْلَنَةٌ».

Soru Çözüm Adımları

  1. İstenen sözcük türünü Türkçe ve Arapça etiketle belirle.
  2. Üçlü/köklü babı ve önek-soneklerini saptamaya çalış.
  3. Türkçede “-ma/-me” mastarı, “-an/-en” fâili, “-mış/-miş” mef‘ûlü çağrıştırır.
  4. «إلى / من / بعد» varsa cer veya tamlama ilişkisini kontrol et.
  5. İkili ve çoğul ekleriyle dişil uyumu gözden geçir.
  6. Kök aynı diye birden fazla şıkkı otomatik doğru sayma; görevler farklı olabilir.

Kısa Özet

  1. Mastar = eylemin adı; ism-i fâil = yapan; ism-i mef‘ûl = etkilenen.
  2. Üçlüde ism-i fâil فاعل, ism-i mef‘ûl مفعول kalıbındadır.
  3. Mastarlar III. babda مُفاعلة, II. babda تفعيل, X. babda استفعال gibi kalıplar alır.
  4. Edatlar mecrûr mastar, izafet ise muzaf-muzafun ileyh ilişkisi doğurur.
  5. Türemiş isimlerde dişil, ikil ve çoğul eklerini bağlama göre kullan.
  6. Aynı kökten farklı bab veya farklı sözcük türleri yakın anlamlı görünse de birbirlerinin yerine geçmez.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Konu Anlatımı

YDT Arapça Mastarlar ve Türemiş İsimler (المصدر واسم الفاعل واسم المفعول) Konu Anlatımı

Konuyu ayrıntılı ve öğretici şekilde öğren.

Konu Anlatımını Aç
Hızlı Tekrar

YDT Arapça Mastarlar ve Türemiş İsimler (المصدر واسم الفاعل واسم المفعول) Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

YDT Arapça Mastarlar ve Türemiş İsimler (المصدر واسم الفاعل واسم المفعول) - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

YDT Arapça Mastarlar ve Türemiş İsimler (المصدر واسم الفاعل واسم المفعول) - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

YDT Arapça Mastarlar ve Türemiş İsimler (المصدر واسم الفاعل واسم المفعول) - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

YDT Arapça Mastarlar ve Türemiş İsimler (المصدر واسم الفاعل واسم المفعول) - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz
PDF İndirme

Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.

PDF İNDİR · Premium