Konu Anlatımı / Ders Notu
YDT Arapça Sayılar ve Sayılan İsimler (العدد والمعدود) Konu Anlatımı
YDT Sayılar ve Sayılan İsimler (العدد والمعدود) konu anlatımı, kurallar ve örnek çözümler.
YDT Arapça – Sayılar ve Sayılan İsimler (العدد والمعدود) Konu Anlatımı
Öğrenme Hedefi
Arapçada sayı tamlamalarının yalnız kaç adet bildirmediğini; sayılan ismin dil bilgisel cinsiyetine, sayının türüne ve cümledeki görevine göre farklı biçimler aldığını kavramak. Bu pakette 1–2; 3–10; 11–12; 13–19; 20–99; 100 ve 1000 sayı grupları ile sayılan ismin tekil/çoğul ve merfû/mansup/mecrûr durumu birlikte çalışılır. Örneklerin tamamı özgündür.
Sayılan İsim (المعدود) ve Cinsiyet
Önce sayılan ismin **tekil sözlük biçimini** belirle: «كتابٌ» eril, «سيّارةٌ» dişil, «طالبٌ» eril, «طالبةٌ» dişil, «ساعةٌ» dişil, «يومٌ» eril. Çoğul sözcüğün dış görünüşünden hüküm verme: «كُتُبٍ» çoğul olabilir ama tekili «كتاب» erildir. «مُدُنٍ» tekili «مدينة» dişildir. Sayı seçimi, çoğu grupta bu tekil biçime göre yapılır.
1 ve 2: Cinsiyet Uyumu
Bir sayısı sayılan isimden sonra sıfat gibi gelebilir: «كتابٌ واحدٌ» (bir kitap), «سيّارةٌ واحدةٌ» (bir araba). İki için ikil isim çok yaygındır: «كتابانِ» (iki kitap), «سيّارتانِ» (iki araba); vurgulu «كتابانِ اثنانِ», «سيّارتانِ اثنتانِ» biçimleri de görülür. Bu grupta sayı ile sayılan ismin cinsiyeti **aynıdır**, 3–10 grubundaki karşıtlık kuralını buraya taşımamak gerekir.
3–10: Karşıt Cinsiyet ve Çoğul Mecrûr
3–10 arasında sayı, sayılan ismin tekilindeki cinsiyete karşıttır. Eril isimle sayının genellikle ـة'li biçimi: «ثلاثةُ كتبٍ»، «أربعةُ رجالٍ»، «خمسةُ أيّامٍ»، «ستةُ أقلامٍ»، «سبعةُ طلابٍ»، «ثمانيةُ دروسٍ»، «تسعةُ كتبٍ»، «عشرةُ لاعبينَ». Dişil isimle ـة'siz biçim: «ثلاثُ سيّاراتٍ»، «أربعُ مبارياتٍ»، «خمسُ ساعاتٍ»، «ستُّ مدنٍ»، «سبعُ شجراتٍ»، «ثماني لوحاتٍ»، «تسعُ كلماتٍ»، «عشرُ تفّاحاتٍ». Sayılan isim genellikle çoğul mecrûrdur; sayı ise cümledeki görevine göre merfû, mansup veya mecrûr olur.
11 ve 12: Uyum ve Temyiz
11 sayısının iki parçası da sayılan ismin cinsiyetiyle uyumludur: «أحدَ عشرَ طالبًا», «إحدى عشرةَ طالبةً». 12 de uyumludur ancak ilk parçası ikil gibi çekilir: merfû eril «اثنا عشرَ طالبًا», mansup/mecrûr eril «اثني عشرَ طالبًا»; merfû dişil «اثنتا عشرةَ طالبةً», mansup/mecrûr dişil «اثنتي عشرةَ طالبةً». 11 ve 12 sonrasında sayılan isim tekil mansup **temyiz** biçimindedir. Sayılan ismin çoğul olması bu grupta tipik hatadır.
13–19: Karşıt Birler, Uyumlu Onluklar
13–19 aralığında **ilk bölüm** (3–9) sayılan ismin cinsiyetine karşıt, **ikinci bölüm** (عشر / عشرة) onunla uyumludur. «ثلاثةَ عشرَ كتابًا» ve «ثلاثَ عشرةَ لوحةً» örneklerinde bunu gör. Diğer örnekler: «أربعةَ عشرَ طالبًا / أربعَ عشرةَ طالبةً», «خمسةَ عشرَ معلّمًا / خمسَ عشرةَ معلّمةً», «ستةَ عشرَ طبيبًا / ستَّ عشرةَ طبيبةً», «سبعةَ عشرَ مهندسًا / سبعَ عشرةَ مهندسةً», «ثمانيةَ عشرَ عضوًا / ثمانيَ عشرةَ عضوةً», «تسعةَ عشرَ عالمًا / تسعَ عشرةَ عالمةً». Sayılan isim burada da tekil mansuptur.
20, 30, 40 ... 90: Onlukların İrabı
20–90 arasında onluklar sayılan ismin cinsiyetine göre biçim değiştirmez; görevine göre «ـونَ» (merfû) ve «ـينَ» (mansup/mecrûr) eki alırlar: «عشرونَ طالبًا / عشرونَ طالبةً», «رأيتُ عشرينَ طالبًا», «استقبلتُ أربعينَ زائرًا». «طالبًا» gibi tekil mansup temyiz 11–99 boyunca korunur. «عشرونَ» ile «عشرينَ» arasındaki fark sayı değeri değil iraptır.
21–99: Birler ile Onlukların Birleşmesi
21 ve 22'de birler parçası sayılan ismin cinsiyetiyle **uyumludur**: «واحدٌ وعشرونَ باحثًا», «إحدى وعشرونَ باحثةً», «اثنانِ وعشرونَ باحثًا», «اثنتانِ وعشرونَ باحثةً». 22'nin mansup örnekleri: «رأيتُ اثنينِ وعشرينَ باحثًا», «قابلتُ اثنتينِ وعشرينَ باحثةً». 23–29, 33–39, 43–49 vb. gruplarda 3–9 birler parçası **karşıttır**: «ثلاثةٌ وعشرونَ طالبًا» fakat «ثلاثٌ وعشرونَ طالبةً»; «خمسةٌ وثلاثونَ مهندسًا» fakat «خمسٌ وثلاثونَ مهندسةً». Sayının iki bölümü de cümledeki iraba göre şekil alabilir: «قرأتُ أربعةً وعشرينَ كتابًا».
100 ve 1000: Tekil Mecrûr Sayılan İsim
«مائةُ طالبٍ» (yüz öğrenci) ve «ألفُ كتابٍ» (bin kitap) örneklerinde sayılan isim tekil mecrûrdur. İki yüz izafette merfû «مئتا طالبٍ», mansup/mecrûr «مئتي طالبٍ» olur. Üç bin «ثلاثةُ آلافِ كتابٍ» biçimindedir: burada «آلاف» çoğul genitif ve «كتابٍ» tekil mecrûr tamlayıcıdır. 3–10 kuralıyla 100/1000 kuralını birbirine karıştırma.
Sık Karıştırılan Noktalar
- 1–2 uyumlu; 3–10 karşıt cinsiyetlidir.
- 3–10 sayılan isim çoğul mecrûr; 11–99 tekil mansuptur.
- 100 ve 1000 ile sayılan isim çoğunlukla tekil mecrûrdur.
- «ثلاثة كتب» eril kitap, «ثلاث سيارات» dişil araba sayısıdır.
- «أحد عشر» eril, «إحدى عشرة» dişil 11'dir.
- «اثنا / اثنتا» merfû, «اثني / اثنتي» mansup veya mecrûr 12'dir.
- 13–19 birler karşıt, «عشر / عشرة» sayılan isimle uyumludur.
- 20–90 cinsiyet yönünden değişmez, irap yönünden «ـون / ـين» değiştirir.
- 21 ve 22'nin birler kısmı uyumlu; 23–29'un birler kısmı karşıttır.
- «ثلاثة وعشرون» merfû, «ثلاثةً وعشرين» mansup olabilir.
- Sayının bütünün mü yoksa ilk bölümünün mü irabı sorulduğunu belirle.
- «مئتا طالبٍ» ve «مئتي طالبٍ» iki yüz sayısının farklı iraplarıdır.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
- Önce parantezde verilen sayı değerini belirle.
- Sayılan ismin tekil sözlük biçimini ve eril/dişil cinsiyetini bul.
- 1–2, 3–10, 11–12, 13–19, 20–99 veya 100+ grubunu belirle.
- Cinsiyet uyumu/karşıtlık kuralını gruba göre uygula.
- Sayılan ismin çoğul mecrûr, tekil mansup veya tekil mecrûr olmasını kontrol et.
- Sayının cümlede fâil, nesne veya edat sonrası isim olup olmadığına bak.
- «اثنا / اثني», «اثنتا / اثنتي» ve «عشرون / عشرين» karşılaştırmasını yap.
- 21–99'da birler ve onluk parçalarını ayrı ayrı denetle.
- Bütün ifade okunduğunda fiil ve özne uyumunun bozulmadığından emin ol.
- Son olarak Türkçe sayı değerinin gerçekten istenen sayıya karşılık geldiğini doğrula.
Konu Özeti
Sayı tamlamasında doğru seçim üç soruya bağlıdır: Kaç? Hangi cinsiyette bir isim sayılıyor? Sayı cümlenin neresinde? 3–10'da karşıt cinsiyet ve çoğul mecrûr; 11–99'da genellikle tekil mansup; 100/1000'de tekil mecrûr kuralını kullan. 12 ve onlukların merfû/mansup biçimlerini ayrıca öğren.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- 1–2 ile 3–10 arasındaki cinsiyet kuralını ayırabilmek.
- Sayılan ismin tekil sözlük biçimine göre sayı seçebilmek.
- 3–10 sayılan ismi çoğul mecrûr kullanabilmek.
- 11–12 ile 13–19'un farklı uyum kurallarını uygulayabilmek.
- 20–99 sayılarında temyizi tekil mansup yazabilmek.
- «اثنا/اثني», «اثنتا/اثنتي», «عشرون/عشرين» ayrımını yapabilmek.
- 21–99 birleşik sayılarını eril/dişil ve irap kurallarına göre kurabilmek.
- 100, 200 ve 1000 sayılarını tekil mecrûr isimle kullanabilmek.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YDT Arapça Sayılar ve Sayılan İsimler (العدد والمعدود) - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YDT Arapça Sayılar ve Sayılan İsimler (العدد والمعدود) - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YDT Arapça Sayılar ve Sayılan İsimler (العدد والمعدود) - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YDT Arapça Sayılar ve Sayılan İsimler (العدد والمعدود) - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene