Konu Anlatımı / Ders Notu
YDT Rusça Fiiller ve Fiil Çekimleri (Глаголы и спряжение) Konu Anlatımı
YDT Fiiller ve Fiil Çekimleri (Глаголы и спряжение) konu anlatımı, kurallar ve örnek çözümler.
YDT Rusça – Fiiller ve Fiil Çekimleri (Глаголы и спряжение)
Konu Özeti
Rusça fiiller öznenin kişisine ve sayısına göre şimdiki/gelecek zaman çekimi alır. Geçmiş zamanda ise kişi değil, tekilde cinsiyet ve çoğulda sayı belirleyicidir. YDT sorularında «я, ты, он/она/оно, мы, вы, они» öznesini bul; ardından zaman belirtecini, fiilin bitmişlik yönünü, dönüşlülük ekini ve gerektiğinde mastar veya emir yapısını kontrol et.
Şimdiki Zaman: İki Temel Çekim
Birinci çekim grubunda tipik sonlar: «я -у/-ю», «ты -ешь», «он -ет», «мы -ем», «вы -ете», «они -ут/-ют». Örnek «читать»: читаю, читаешь, читает, читаем, читаете, читают. «Работать»: работаю, работаешь, работает, работаем, работаете, работают.
İkinci çekimde genellikle «я -у/-ю», «ты -ишь», «он -ит», «мы -им», «вы -ите», «они -ат/-ят». Örnek «говорить»: говорю, говоришь, говорит, говорим, говорите, говорят. «Смотреть»: смотрю, смотришь, смотрит, смотрим, смотрите, смотрят. Mastardaki -ить sık bir ipucudur ancak istisnalar vardır; güvenilir çözüm için fiilin gerçek çekimini bil.
Sık Görülen Düzensiz Fiiller
«Писать»: пишу, пишешь, пишет, пишем, пишете, пишут. «Пить»: пью, пьёшь, пьёт, пьём, пьёте, пьют. «Ехать»: еду, едешь, едет, едем, едете, едут. «Ходить»: хожу, ходишь, ходит, ходим, ходите, ходят. «Хотеть»: хочу, хочешь, хочет, хотим, хотите, хотят. «Дать» (gelecek): дам, дашь, даст, дадим, дадите, дадут. «Есть» (yemek): ем, ешь, ест, едим, едите, едят.
Geçmiş Zamanda Cinsiyet ve Sayı
Geçmiş zamanın olağan biçimleri: eril -л («он читал»), dişil -ла («она читала»), nötr -ло («письмо пришло»), çoğul -ли («они читали»). «Вчера», «на прошлой неделе», «в прошлом году», «когда я вошёл» gibi işaretler bu zamanı destekler. Örnek: «делегация приехала»; «команда завершила»; «участники подготовили». Rusçada «я» veya «ты» geçmişte cinsiyeti tek başına belirlemez: «я читал/читала» konuşanın cinsiyetine göre değişir; özne belli değilse böyle boşluklar tek doğru oluşturmayabilir.
Gelecek Zaman ve Bitmişlik Görünüşü
Bitmemiş görünüş (несовершенный вид) süreklilik, tekrar veya süreç anlatabilir: «читать, писать, готовить». Bu fiillerin birleşik geleceği «быть + mastar» ile kurulur: «я буду читать», «мы будем готовиться», «они будут работать». Bitmiş görünüş (совершенный вид) bir eylemin sonucunu veya tamamlanmasını vurgular ve gelecek biçiminde tek çekimli olabilir: «я прочитаю», «мы обсудим», «они откроют», «он примет», «студенты выполнят». «Завтра к вечеру», «к следующей неделе» gibi tamamlanma hedefleri bir ipucudur; ancak asıl seçim bağlamın süreç mi sonuç mu anlattığına bağlıdır.
Dönüşlü Fiiller ve Mastar
«Учиться» → «учусь, учишься, учится, учимся, учитесь, учатся». «Встречаться» → «мы встретимся» (bitmiş gelecekte). «Вернуться» → «он вернулся», «она вернулась». -ся/-сь sonu fiilin kişi veya geçmiş zaman ekini kaldırmaz; çekimden sonra eklenir. Mastar çoğunlukla -ть/-ти/-чь ile biter: «работать, приступить, беречь». «Решили пересмотреть», «продолжали работать», «прежде чем приступить» gibi yapılarda çekimli fiil değil mastar aranır.
Emir, Koşul ve İstek
İkinci tekil emir: «читай», «спроси», «подпиши». Çoğul veya kibar hitap: «читайте», «спросите», «подпишите». «Если ты не понимаешь, спроси» tekil emirdir; «Уважаемые коллеги, подпишите» çoğul hitaptır. Gerçek dışı koşul «если бы ... , ... бы» ile kurulur: «Если бы директор знал, он бы пришёл». İstek veya görev «чтобы + geçmiş biçimi» ile ifade edilebilir: «Он потребовал, чтобы сотрудники подготовили документы».
Kısa Edilgen Biçimler
Yüklemde kısa edilgen ortaç isimle uyumludur: «отчёт подготовлен» (eril), «дверь открыта» (dişil), «письмо отправлено» (nötr), «результаты опубликованы» (çoğul). Gelecek edilgende «отчёт будет подготовлен» denir. «Будут опубликованы» çoğul özneyle, «будет подготовлен» eril tekil özneyle kurulur.
Sık Karıştırılan Noktalar
- «Они говорят» ile «вы говорите» ikinci çekim sonları farklıdır.
- «Мама готовит» fakat «мы готовим»: ikisi de şimdiki zamandır, özne değişir.
- «Команда запустила» dişil tekil; «сотрудники запустили» çoğuldur.
- «Я буду читать» birleşik gelecek, «я прочитаю» bitmişlik görünüşlü basit gelecektir.
- «Мы встретимся» gelecek dönüşlü, «он вернулся» geçmiş dönüşlüdür.
- «Чтобы участники изложили» dilek/görev; «участники излагают» bildirme biçimidir.
- «Результаты опубликованы» çoğul kısa edilgen; «отчёт опубликован» eril tekildir.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
«Если эксперимент ---- ожидаемые результаты, исследование продолжат.» cümlesinde «если» koşul, «продолжат» gelecek ve «эксперимент» tekildir. «Дать» fiilinin gelecek üçüncü tekil biçimi «даст» olur. «Дадут» üçüncü çoğul, «дашь» ikinci tekildir; zaman doğru olsa bile kişi uyuşmazlığıyla elenir.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- İki temel çekim grubunun kişi-sayı eklerini tanımak.
- «писать, пить, ехать, хотеть, дать» gibi düzensiz çekimleri uygulamak.
- Geçmiş zamanda cinsiyet ve çoğul ekini doğru belirlemek.
- Bitmiş görünüşlü basit gelecek ile bitmemiş görünüşlü birleşik geleceği ayırmak.
- «-ся/-сь» dönüşlü sonuyla zaman ve kişiyi birlikte değerlendirmek.
- Emir, mastar, koşul ve kısa edilgen biçimleri sınav bağlamında çözmek.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YDT Rusça Fiiller ve Fiil Çekimleri (Глаголы и спряжение) - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YDT Rusça Fiiller ve Fiil Çekimleri (Глаголы и спряжение) - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YDT Rusça Fiiller ve Fiil Çekimleri (Глаголы и спряжение) - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YDT Rusça Fiiller ve Fiil Çekimleri (Глаголы и спряжение) - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene