Konu Anlatımı / Ders Notu
YDT Rusça İsimler ve Hâller (Существительные и падежи) Konu Anlatımı
YDT İsimler ve Hâller (Существительные и падежи) konu anlatımı, kurallar ve örnek çözümler.
YDT Rusça – İsimler ve Hâller (Существительные и падежи)
Konu Özeti
Rusçada isimler, cümledeki görevine göre altı hâlde çekimlenir. Hâl yalnızca kelimenin anlamıyla belirlenmez; fiil, edat, sayı ve cümlenin anlatmak istediği ilişki birlikte değerlendirilir. YDT'de boşluğa uygun son eki seçerken sorulacak ilk soru şudur: Bu isim hangi fiile, edata ya da başka bir isme bağlı?
| Hâl | Rusça adı | Temel soru | Çekim örneği | |---|---|---|---| | Yalın | именительный | кто? что? | книга, стол | | Tamlayan | родительный | кого? чего? | книги, стола | | Yönelme | дательный | кому? чему? | книге, столу | | Belirtme | винительный | кого? что? | книгу, стол | | Araç/birliktelik | творительный | кем? чем? | книгой, столом | | Bulunma/konu | предложный | о ком? о чём? | о книге, о столе |
Örnek çekim: «книга» → книга / книги / книге / книгу / книгой / книге. «стол» → стол / стола / столу / стол / столом / столе. Aynı yüzey biçimi birden fazla hâlde görülebilir; örneğin «книге» hem дательный hem предложный olabilir. Hangisi olduğunu cümledeki yönetim belirler.
İsim Türleri ve Çekim
Birinci çekim grubunda genellikle -а/-я ile biten isimler vardır: школа → школы → школе → школу → школой → школе. İkinci çekimde eril sessiz sonlu ve nötr -о/-е isimler öne çıkar: город → города → городу → город → городом → городе; море → моря → морю → море → морем → море. Üçüncü çekim grubu, çoğunlukla -ь ile biten dişil isimlerdir: ночь → ночи → ночи → ночь → ночью → ночи.
İsmin cinsiyeti önemli olsa da tüm -ь ile biten kelimeler dişil değildir: «учитель» erildir; «тетрадь» dişildir. «дочь» → «дочери» ve «дочерью»; «мать» → «матери» ve «матерью» özel kalıplardır. «время» → «времени» biçimi ayrı öğrenilmelidir.
Edatların İstediği Hâller
Родительный: без друга (arkadaş olmadan), из города (şehirden), от врача (doktordan), для матери (anne için), после урока (dersten sonra), из-за дождя (yağmur nedeniyle), вследствие изменения (değişiklik sonucunda), в течение дня (gün boyunca), помимо коллег (meslektaşların yanı sıra).
Дательный: к врачу (doktora), по дороге (yol boyunca), благодаря помощи (yardım sayesinde), согласно расписанию (takvime göre), вопреки прогнозу (öngörünün aksine).
Винительный: через улицу (sokağın karşısına), в школу (okula), на работу (işe), несмотря на возражения (itirazlara rağmen).
Творительный: с другом (arkadaşla), над задачей (sorun üzerinde), перед посадкой (binişten önce), между домами (evler arasında), в соответствии с законом (kanuna uygun olarak).
Предложный: в школе (okulda), на работе (işte), о книге (kitap hakkında), при университете (üniversite bünyesinde).
«В» ve «на» konum için предложный, hedefe yöneliş için винительный kullanır: «учусь в школе» fakat «иду в школу». «С» hem birliktelikte творительный («с другом») hem bir yüzeyden ayrılmada родительный («с крыши») olabilir.
Canlılık ve Sayılar
Canlı eril tekil ve canlı çoğul isimlerde винительный, çoğu zaman родительный biçimiyle aynıdır: «вижу студента», «вижу студентов». Cansızlarda винительный çoğunlukla именительный biçimindedir: «вижу стол», «вижу столы». Sayılardan sonra «два/три/четыре стола», «две книги» fakat «пять столов», «пять книг» kullanılır. «Двенадцать книг» ile «двадцать две книги» farkını son basamak ve 11–14 istisnasıyla düşün. «Несколько лет» yapısında «год»un çoğul родительный biçimi «лет» olur.
Sık Karıştırılan Noktalar
- «Благодаря» Türkçede sebep bildirse bile родительный değil дательный ister.
- «Согласно приказу» doğrudur; «согласно приказа» standart kullanımda yanlıştır.
- «В городе» bulunmayı, «в город» yönelmeyi belirtir.
- «Жду друга» canlı nesne nedeniyle родительный görünüşlü винительныйdür.
- «Нет учителя» yokluk nedeniyle gerçek родительныйdür.
- «Два месяца» fakat «пять месяцев»; sayı yönetimi değişir.
- «Дочь» ve «мать» sözcüklerini sıradan -ь çekimiyle karıştırma.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
«Вопреки первоначальному ----, проект завершился раньше срока.» cümlesinde ilk ipucu «вопреки»dir: дательный gerekir. Eril tekil «прогноз»un дательный biçimi «прогнозу» olduğundan cevap budur. «Первоначальному» sıfatının -ому bitişi de kararı doğrular. Başka şıklardaki «прогноза», «прогнозом» veya «прогнозе» farklı hâllerdedir.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Altı hâli Rusça ve Türkçe adlarıyla ayırt edebilmek.
- «в/на» ile yer-hedef ayrımını kurmak.
- «согласно», «перед», «из-за», «о» gibi edatları yönetilen hâlle eşleştirmek.
- Canlı nesneler ile cansız nesnelerin винительный farkını belirlemek.
- 2–4 ve 5+ sayıları sonrasındaki çekimi uygulamak.
- Sıfat ve isim çekiminin birlikte doğru olup olmadığını denetlemek.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YDT Rusça İsimler ve Hâller (Существительные и падежи) - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YDT Rusça İsimler ve Hâller (Существительные и падежи) - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YDT Rusça İsimler ve Hâller (Существительные и падежи) - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YDT Rusça İsimler ve Hâller (Существительные и падежи) - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene