Konu Anlatımı / Ders Notu
YÖKDİL Almanca Sosyal Bilimler Akademik Terimler II Ders Notu
İkinci set akademik kelime çalışması: sosyal bilim sözlüğü, kavram farkları ve konuya özel kısa özet.
YÖKDİL Almanca Sosyal Bilimler – Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri İkinci Set Ders Notu
Kısa Özet
Almanca sosyal bilimler sorularında isimlerin anlamını tek tek ezberlemek yerine **bağlam → kavram → ayırt edici özellik** yolunu izle. Okul ve öğretmenler *Bildung*, üniversitedeki bilimsel faaliyetler *Forschung*, yol–su–elektrik ağları *Infrastruktur*, kamuya açık sonuç bildirimi *Öffentlichkeit*, kamu işlemlerinin yürütülmesi *Verwaltung* ile ilgilidir. Bu bölümdeki 60 soru, bu somut alanlardan araştırma yöntemlerine ve ileri istatistiğe doğru ilerler.
1. Temel terim aileleri
**Toplum ve demografi:** *Bevölkerung* nüfus, *Migration* göç, *Ungleichheit* eşitsizlik, *soziale Mobilität* sınıflar arası hareketlilik, *demografischer Wandel* nüfus yapısının değişmesi. Bir metinde yaşlanma ve doğum sayısındaki düşüşten söz ediliyorsa *demografischer Wandel* beklenir. Bir kişinin daha yüksek sosyal tabakaya geçişi *soziale Mobilität* ile anlatılır.
**Ekonomi ve kurum:** *Einkommen* gelir, *Haushalt* hane, *Arbeitslosigkeit* işsizlik, *Verwaltung* idare, *Ressourcenverteilung* kaynak dağılımı, *Infrastruktur* altyapı. *Einkommen* dönemlik akış, *Vermögen* birikimdir. Kamu hizmeti başvurularıyla uğraşan birim hükümetin kendisi olmak zorunda değildir; idarî aygıt için *Verwaltung* uygundur.
**Eğitim ve kamusal alan:** *Bildung*, *Forschung*, *Bibliothek*, *Kulturerbe*, *Umweltschutz*, *Gesundheitssystem*, *Verkehrsmittel*, *Zusammenarbeit*. *Zusammenarbeit* ortak faaliyet; *Konkurrenz* rakipliktir. *Kulturerbe* kültürel mirasla; *Umweltschutz* çevresel zararı azaltmayla ilgilidir.
**Demokratik yönetişim:** *Wahlbeteiligung* oy kullanma oranı, *Teilhabe* karar süreçlerine katılım, *Transparenz* açıklık, *Rechenschaftspflicht* hesap verme yükümlülüğü, *Chancengleichheit* fırsat eşitliği, *Barrierefreiheit* erişilebilirlik. Açıklık, katılım ve hesap verebilirlik birbirini güçlendirebilir ama eş anlamlı değildir.
2. Araştırma tasarımı ve veri toplama
*Grundgesamtheit* evren, *Stichprobe* örneklem, *Repräsentativität* temsil edebilirlik. *Befragung* görüşme/anket yoluyla soru sorma, *Erhebungsmethode* veri toplama yöntemi, *Rücklaufquote* yanıt oranı, *Verzerrung* sistematik sapma. *Indikator* bir olgunun ölçülebilir göstergesi, *Operationalisierung* ise olguyu somut göstergelere dönüştürme işlemidir.
*Querschnittsstudie:* Tek zamanda farklı kişi veya gruplar. *Längsschnittstudie:* Aynı kişi/birimler üzerinde birden fazla zaman noktası. *Panelmortalität:* Sonraki ölçümlere ulaşamayan panel katılımcıları. *Vergleichbarkeit:* Ölçümlerin anlamlı biçimde karşılaştırılabilmesi.
3. Nedensel çıkarım kavramları
*Korrelation* ilişkiyi gösterir. *Kausalität* neden-sonuç iddiasıdır. *Kontrollgruppe* karşılaştırma grubudur. *Konfundierung*, ilişkinin üçüncü faktörlerle karışması; *Endogenität*, açıklayıcının hata terimiyle ilişkili olmasıdır. *Selektionsbias*, araştırmaya kimlerin alındığının sistematik sapmaya yol açmasıdır. *Differenz-von-Differenzen-Ansatz*, tedavi ve karşılaştırma gruplarındaki önce-sonra değişimlerini karşılaştırır. *Kontrafaktisches Szenario*, müdahale olmasaydı ne olacağına ilişkin düşünülen alternatif durumdur.
*Mediatorvariable* etkiyi taşıyan mekanizmaya, *Moderatoreffekt* ilişkinin hangi koşullarda değiştiğine odaklanır. Örneğin program → öz güven → başvuru, aracı değişkeni; program etkisinin yaşa göre değişmesi düzenleyici etkiyi gösterir. Bir sonuçta olağanüstü uç puanın sonraki ölçümde ortalamaya yaklaşması *Regression zur Mitte* olarak adlandırılır.
4. İstatistik ve geçerlik
*Externe Validität*: Bulguların başka gruplara/yerlere aktarılabilmesi. *Konstruktvalidität*: Testin hedef teorik yapıyı ölçmesi. *Messinvarianz*: Ölçeğin gruplar arasında aynı yapıyı eşdeğer ölçmesi. *Intercoder-Reliabilität*: Kodlayıcıların benzer sınıflandırmalar yapması. *Triangulation*: Birden çok veri kaynağı/yöntemle olguyu inceleme.
*Heteroskedastizität* hata varyansının sabit olmaması; *Multikollinearität* açıklayıcı değişkenler arasında yüksek doğrusal ilişki. *Imputation* eksik değer tamamlama; *Stichprobengewichtung* temsil oranlarını dengeleyen ağırlık verme. *Pfadabhängigkeit* geçmişteki kurumsal seçimlerin sonraki seçenekleri kısıtlaması.
5. Bileşik isimler ve gramer
*Wahl+beteiligung* katılım oranı, *Rücklauf+quote* geri dönen yanıt oranı, *Stichproben+gewichtung* örnekleme ağırlık verme, *Ressourcen+verteilung* kaynak dağıtma. Almancada büyük harf isim işaretidir. *Bestandteile des Gesundheitssystems* yapısındaki **des ... -s** genitif, *für den demografischen Wandel* yapısındaki **den ... -en** akkusatif ve sıfat çekimidir. Boşlukta terimin yalın sözlük biçimi her zaman yeterli olmayabilir.
6. Türkçe–Almanca hızlı eşleştirme
| Tanım | Terim | |---|---| Küçük incelenen grup | Stichprobe | Hedef evreni yansıtma | Repräsentativität | Belirli bir andaki inceleme | Querschnittsstudie | Zaman içinde aynı kişileri izleme | Längsschnittstudie | İki değişkenin birlikte değişmesi | Korrelation | Bir değişkenin diğerini etkilemesi | Kausalität | Müdahale almayan grup | Kontrollgruppe | Anketin geri dönme oranı | Rücklaufquote | Ölçüm araçlarının gruplarda eşdeğerliği | Messinvarianz | Örnekleme girenlerin seçimine bağlı yanlılık | Selektionsbias | Katsayıda hata terimi bağlantısı | Endogenität | Hata varyansının değişmesi | Heteroskedastizität | Açıklayıcılar arasında yüksek ilişki | Multikollinearität | Farkların farkı tasarımı | Differenz-von-Differenzen-Ansatz | Olmasaydı ne olurdu senaryosu | kontrafaktisches Szenario | Soyut kavramı ölçülebilir hâle getirme | Operationalisierung | Birden fazla yöntemle sınama | Triangulation | Eksik sayısal değeri tamamlama | Imputation | Örneklemin temsil oranını ağırlıkla düzeltme | Stichprobengewichtung | Geçmiş kararların sonraki yolu kısıtlaması | Pfadabhängigkeit |
7. Sınav için mini kontrol listesi
- Cümlede kurum mu, kişi grubu mu, ölçüm mü, yöntem mi tanımlanıyor?
- İki terim arasındaki farkı örnek verecek kadar anlıyor musun?
- *Ursache/Wirkung* nedenselliği; *zusammen variieren* korelasyonu mu gösteriyor?
- *dieselben Personen* zaman boyunca tekrar mı inceleniyor?
- *übertragbar* farklı nüfusa genellenebilirliği mi anlatıyor?
- *fehlende Angaben* eksik değer tamamlama mı gerektiriyor?
- Seçilen Almanca sözcüğün artikel ve hâl uyumu doğru mu?
İkinci Set: Sınavda Gereken Terim Listesi
**Yurttaşlık:** *Gemeinderat* belediye meclisi, *Bürgerinitiative* yurttaş girişimi, *Sozialversicherung* sosyal sigorta, *Tarifvertrag* toplu iş sözleşmesi, *Mietvertrag* kira sözleşmesi, *Ehrenamt* gönüllü görev, *Gleichberechtigung* eşit hak, *Verbraucherrechte* tüketici hakları.
**Hizmet:** *Berufsberatung* meslek rehberliği, *Kinderbetreuung* çocuk bakımı, *Stadtentwicklung* kent gelişimi, *Schulpflicht* okula devam yükümlülüğü, *Denkmalschutz* tarihî eser koruma, *Datenschutz* kişisel veri koruma, *Nachhaltigkeit* sürdürülebilirlik.
**Nüfus ve sosyal ölçü:** *Volkszählung* nüfus sayımı, *Geburtenziffer* doğum oranı, *Erwerbsquote* işgücüne katılım oranı, *Preisbereinigung* fiyat etkisinden arındırma, *Median* ortanca değer, *Interquartilsabstand* çeyrekler arası açıklık.
**İstatistik:** *Standardfehler* standart hata, *Konfidenzintervall* güven aralığı, *Messfehler* ölçüm hatası, *Regressionskoeffizient* regresyon katsayısı, *Auslassungsfehler* atlanan değişken yanlılığı.
**Örnekleme:** *Klumpenstichprobe* küme, *geschichtete Stichprobe* tabakalı, *mehrstufiges Stichprobenverfahren* çok aşamalı örnekleme, *Nonresponse-Bias* yanıtlamama yanlılığı.
**Nitel araştırma:** *Inhaltsanalyse* içerik, *Diskursanalyse* söylem analizi, *Grounded Theory* veriden kuram geliştirme, *theoretische Sättigung* kuramsal doygunluk, *Feldforschung* saha araştırması, *ethnografische Beobachtung* etnografik gözlem.
**Nedensel etki:** *Identifikationsstrategie* tanımlama stratejisi, *Instrumentvariable* araç değişken, *Regressionsdiskontinuitätsdesign* eşik süreksizliği tasarımı, *Paralleltrendannahme* paralel eğilim varsayımı, *Placebo-Test* placebo/yalancı müdahale sınaması.
**Güvenirlik ve değerlendirme:** *Sensitivitätsanalyse* duyarlılık analizi, *Robustheitsprüfung* sağlamlık kontrolü, *Präregistrierung* ön kayıt, *Publikationsbias* yayın yanlılığı, *institutionelles Vertrauen* kurumsal güven.
İkinci Set: Kritik Kavram Çiftleri
- *Median* ≠ *arithmetisches Mittel*: ortanca ≠ aritmetik ortalama.
- *Standardfehler* ≠ *Standardabweichung*: tahmin belirsizliği ≠ gözlem dağılımı.
- *Klumpenstichprobe* ≠ *geschichtete Stichprobe*: küme ≠ tabaka seçimi.
- *Inhaltsanalyse* ≠ *Diskursanalyse*: içerik kategori sayımı/çözümü ≠ söylem ve anlam ilişkileri.
- *Mediatorvariable* ≠ *Moderatoreffekt*: etkide aracı yol ≠ ilişkinin koşula göre değişmesi.
- *Ökologischer Fehlschluss* ≠ *Simpson-Paradoxon*: grup verisinden birey çıkarımı ≠ toplulaştırmada yön farkı.
- *Publikationsbias* ≠ *Nonresponse-Bias*: yayın seçilimi ≠ ankete yanıt seçilimi.
- *Präregistrierung* ≠ *nachträgliche Hypothesenbildung*: sonuç öncesi plan ≠ sonuç sonrası hipotez.
İkinci Set: Kısa Uygulama
*Ein Schwellenwert bestimmt die Förderung* → eşik değeri destek almayı belirliyorsa süreksizlik tasarımı düşünülebilir. *Ohne Eingriff ähnliche Entwicklungen* → müdahalesiz benzer eğilim, paralel trend varsayımıdır. *Ähnliche Teilnahmechancen* → benzer katılım olasılıklarıyla eşleştirme, eğilim skoru yöntemine işaret eder. *Antwortmuster verdecken Gruppen* → örtük sınıflar; *latent* görünmeyen anlamındadır.
Kısa Özet
Akademik Almanca kelime sorusunda kavramın **işlevini** tanı. Kamusal alanda hak–kurum–gönüllülük; araştırmada merkezî eğilim–örnekleme–yanlılık; ileri düzeyde nedensel tanımlama–ölçme–sağlamlık farklarını kullan. Terim benzerliğine değil cümlenin ölçtüğü veya açıkladığı olguya karar ver.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri – İkinci Set - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri – İkinci Set - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri – İkinci Set - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri – İkinci Set - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.