Konu Anlatımı / Ders Notu
YÖKDİL Almanca: Akademik Kelimeler ve Sosyal Bilimler Notu
Almanca sosyal bilimler akademik kelimeleri, yöntem terimleri, kavram karşılaştırmaları ve kolaydan zora çalışma notları.
YÖKDİL Almanca Sosyal Bilimler – Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri Ders Notu
Kısa Özet
Almanca sosyal bilimler sorularında isimlerin anlamını tek tek ezberlemek yerine **bağlam → kavram → ayırt edici özellik** yolunu izle. Okul ve öğretmenler *Bildung*, üniversitedeki bilimsel faaliyetler *Forschung*, yol–su–elektrik ağları *Infrastruktur*, kamuya açık sonuç bildirimi *Öffentlichkeit*, kamu işlemlerinin yürütülmesi *Verwaltung* ile ilgilidir. Bu bölümdeki 60 soru, bu somut alanlardan araştırma yöntemlerine ve ileri istatistiğe doğru ilerler.
1. Temel terim aileleri
**Toplum ve demografi:** *Bevölkerung* nüfus, *Migration* göç, *Ungleichheit* eşitsizlik, *soziale Mobilität* sınıflar arası hareketlilik, *demografischer Wandel* nüfus yapısının değişmesi. Bir metinde yaşlanma ve doğum sayısındaki düşüşten söz ediliyorsa *demografischer Wandel* beklenir. Bir kişinin daha yüksek sosyal tabakaya geçişi *soziale Mobilität* ile anlatılır.
**Ekonomi ve kurum:** *Einkommen* gelir, *Haushalt* hane, *Arbeitslosigkeit* işsizlik, *Verwaltung* idare, *Ressourcenverteilung* kaynak dağılımı, *Infrastruktur* altyapı. *Einkommen* dönemlik akış, *Vermögen* birikimdir. Kamu hizmeti başvurularıyla uğraşan birim hükümetin kendisi olmak zorunda değildir; idarî aygıt için *Verwaltung* uygundur.
**Eğitim ve kamusal alan:** *Bildung*, *Forschung*, *Bibliothek*, *Kulturerbe*, *Umweltschutz*, *Gesundheitssystem*, *Verkehrsmittel*, *Zusammenarbeit*. *Zusammenarbeit* ortak faaliyet; *Konkurrenz* rakipliktir. *Kulturerbe* kültürel mirasla; *Umweltschutz* çevresel zararı azaltmayla ilgilidir.
**Demokratik yönetişim:** *Wahlbeteiligung* oy kullanma oranı, *Teilhabe* karar süreçlerine katılım, *Transparenz* açıklık, *Rechenschaftspflicht* hesap verme yükümlülüğü, *Chancengleichheit* fırsat eşitliği, *Barrierefreiheit* erişilebilirlik. Açıklık, katılım ve hesap verebilirlik birbirini güçlendirebilir ama eş anlamlı değildir.
2. Araştırma tasarımı ve veri toplama
*Grundgesamtheit* evren, *Stichprobe* örneklem, *Repräsentativität* temsil edebilirlik. *Befragung* görüşme/anket yoluyla soru sorma, *Erhebungsmethode* veri toplama yöntemi, *Rücklaufquote* yanıt oranı, *Verzerrung* sistematik sapma. *Indikator* bir olgunun ölçülebilir göstergesi, *Operationalisierung* ise olguyu somut göstergelere dönüştürme işlemidir.
*Querschnittsstudie:* Tek zamanda farklı kişi veya gruplar. *Längsschnittstudie:* Aynı kişi/birimler üzerinde birden fazla zaman noktası. *Panelmortalität:* Sonraki ölçümlere ulaşamayan panel katılımcıları. *Vergleichbarkeit:* Ölçümlerin anlamlı biçimde karşılaştırılabilmesi.
3. Nedensel çıkarım kavramları
*Korrelation* ilişkiyi gösterir. *Kausalität* neden-sonuç iddiasıdır. *Kontrollgruppe* karşılaştırma grubudur. *Konfundierung*, ilişkinin üçüncü faktörlerle karışması; *Endogenität*, açıklayıcının hata terimiyle ilişkili olmasıdır. *Selektionsbias*, araştırmaya kimlerin alındığının sistematik sapmaya yol açmasıdır. *Differenz-von-Differenzen-Ansatz*, tedavi ve karşılaştırma gruplarındaki önce-sonra değişimlerini karşılaştırır. *Kontrafaktisches Szenario*, müdahale olmasaydı ne olacağına ilişkin düşünülen alternatif durumdur.
*Mediatorvariable* etkiyi taşıyan mekanizmaya, *Moderatoreffekt* ilişkinin hangi koşullarda değiştiğine odaklanır. Örneğin program → öz güven → başvuru, aracı değişkeni; program etkisinin yaşa göre değişmesi düzenleyici etkiyi gösterir. Bir sonuçta olağanüstü uç puanın sonraki ölçümde ortalamaya yaklaşması *Regression zur Mitte* olarak adlandırılır.
4. İstatistik ve geçerlik
*Externe Validität*: Bulguların başka gruplara/yerlere aktarılabilmesi. *Konstruktvalidität*: Testin hedef teorik yapıyı ölçmesi. *Messinvarianz*: Ölçeğin gruplar arasında aynı yapıyı eşdeğer ölçmesi. *Intercoder-Reliabilität*: Kodlayıcıların benzer sınıflandırmalar yapması. *Triangulation*: Birden çok veri kaynağı/yöntemle olguyu inceleme.
*Heteroskedastizität* hata varyansının sabit olmaması; *Multikollinearität* açıklayıcı değişkenler arasında yüksek doğrusal ilişki. *Imputation* eksik değer tamamlama; *Stichprobengewichtung* temsil oranlarını dengeleyen ağırlık verme. *Pfadabhängigkeit* geçmişteki kurumsal seçimlerin sonraki seçenekleri kısıtlaması.
5. Bileşik isimler ve gramer
*Wahl+beteiligung* katılım oranı, *Rücklauf+quote* geri dönen yanıt oranı, *Stichproben+gewichtung* örnekleme ağırlık verme, *Ressourcen+verteilung* kaynak dağıtma. Almancada büyük harf isim işaretidir. *Bestandteile des Gesundheitssystems* yapısındaki **des ... -s** genitif, *für den demografischen Wandel* yapısındaki **den ... -en** akkusatif ve sıfat çekimidir. Boşlukta terimin yalın sözlük biçimi her zaman yeterli olmayabilir.
6. Türkçe–Almanca hızlı eşleştirme
| Tanım | Terim | |---|---| Küçük incelenen grup | Stichprobe | Hedef evreni yansıtma | Repräsentativität | Belirli bir andaki inceleme | Querschnittsstudie | Zaman içinde aynı kişileri izleme | Längsschnittstudie | İki değişkenin birlikte değişmesi | Korrelation | Bir değişkenin diğerini etkilemesi | Kausalität | Müdahale almayan grup | Kontrollgruppe | Anketin geri dönme oranı | Rücklaufquote | Ölçüm araçlarının gruplarda eşdeğerliği | Messinvarianz | Örnekleme girenlerin seçimine bağlı yanlılık | Selektionsbias | Katsayıda hata terimi bağlantısı | Endogenität | Hata varyansının değişmesi | Heteroskedastizität | Açıklayıcılar arasında yüksek ilişki | Multikollinearität | Farkların farkı tasarımı | Differenz-von-Differenzen-Ansatz | Olmasaydı ne olurdu senaryosu | kontrafaktisches Szenario | Soyut kavramı ölçülebilir hâle getirme | Operationalisierung | Birden fazla yöntemle sınama | Triangulation | Eksik sayısal değeri tamamlama | Imputation | Örneklemin temsil oranını ağırlıkla düzeltme | Stichprobengewichtung | Geçmiş kararların sonraki yolu kısıtlaması | Pfadabhängigkeit |
7. Sınav için mini kontrol listesi
- Cümlede kurum mu, kişi grubu mu, ölçüm mü, yöntem mi tanımlanıyor?
- İki terim arasındaki farkı örnek verecek kadar anlıyor musun?
- *Ursache/Wirkung* nedenselliği; *zusammen variieren* korelasyonu mu gösteriyor?
- *dieselben Personen* zaman boyunca tekrar mı inceleniyor?
- *übertragbar* farklı nüfusa genellenebilirliği mi anlatıyor?
- *fehlende Angaben* eksik değer tamamlama mı gerektiriyor?
- Seçilen Almanca sözcüğün artikel ve hâl uyumu doğru mu?
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YÖKDİL Almanca - Sosyal Bilimler Akademik Kelime Bilgisi ve Alan Terimleri - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene
Bu notu bu sayfada ücretsiz okuyabilirsin. PDF olarak indirmek Premium üyelere özeldir.