Konu Anlatımı / Ders Notu

Cümle Yapıları ve Yan Cümleler — Konu Anlatımı

YÖKDİL Arapça Sosyal Bilimler: yan cümleler, ilgi zamirleri, şart, zaman, amaç ve 60 açıklamalı soru.

YÖKDİL Arapça Sosyal Bilimler sorularında uzun bir cümleyi anlamanın ilk şartı ana yargı ile yan yargıları ayırabilmektir. Araştırma raporlarında bir cümle, hem çalışmanın ulaştığı sonucu aktarabilir, hem sonucu hangi örneklemin desteklediğini belirtebilir, hem de bulgunun hangi şartlarda geçerli olduğunu sınırlayabilir. Boşluk doldurma sorusunda yalnız boşluğa en yakın sözcüğü okumak bu nedenle yeterli değildir: yüklemin hangi ögeyi yönettiğini, bağlayıcının hangi ilişkiyi kurduğunu ve yan cümledeki zamirin nereye döndüğünü kontrol etmelisin.

1. Ana cümle ve yan cümle nasıl ayrılır?

**Ana cümle (الجملة الرئيسية)** bağımsız temel yargıyı taşır: «نشرتِ الجامعةُ النتائجَ» = Üniversite sonuçları yayımladı. **Yan cümle (الجملة التابعة)** bu yargının bir ögesini tamamlar veya gerekçe, koşul, zaman ve amaç gibi bir bağ kurar: «نشرتِ الجامعةُ النتائجَ التي جمعتها اللجنةُ» = Üniversite komisyonun topladığı sonuçları yayımladı. Burada ana cümle «نشرت الجامعة النتائج»; «التي جمعتها اللجنة» ise «النتائج»i niteleyen sıfat yan cümlesidir.

Üç soruyla çözümle: (1) Asıl kim ne yaptı? (2) Yan cümle hangi sözcüğü ya da bütün yargıyı açıklıyor? (3) İki bölümün arasında nasıl bir anlam bağı var? Örneğin «أظهرتِ النتائجُ أنَّ المشاركةَ ارتفعتْ بعدما تحسّنتْ الخدماتُ»: ana yargı «أظهرت النتائج»; aktarılan içerik «أن المشاركة ارتفعت»; zaman-neden arka planı «بعدما تحسنت الخدمات»tir.

2. İsim cümlesi, fiil cümlesi ve söz dizimi

**İsim cümlesi (الجملة الاسمية)** çoğu zaman isimle başlar: «النتائجُ واضحةٌ» = Bulgular açıktır. **Fiil cümlesi (الجملة الفعلية)** çoğu zaman fiille başlar: «ظهرتِ النتائجُ» = Bulgular ortaya çıktı. Bir yan cümle bunlardan biri olabilir. «إنَّ النتائجَ واضحةٌ» örneğinde «إنَّ» isim ögesini nasb eder; «كانتِ النتائجُ واضحةً» örneğinde «كان» ve benzerleri haberin irabını değiştirir. Boşluğa gelecek öğeyi seçerken bu yapısal farkları unutma.

Fiilden sonra açık özne gelirse fiil kimi zaman tekil, özne ise çoğul kalır: «وصلَ المشاركونَ» doğrudur. Özne fiilden önceyse çoğul çekim beklenir: «المشاركونَ وصلوا». Akılsız çoğullar genellikle müennes tekil uyum gösterir: «الوثائقُ التي جُمعتْ»; burada «التي» belgelere dönmektedir.

3. İlgi zamirleri ve sıfat yan cümleleri

**الاسم الموصول** bir ismi sonraki açıklayıcı cümleye bağlar. «الذي» tekil eril; «التي» tekil dişil; «الذين» akıllı eril çoğul; «اللاتي/اللواتي» akıllı dişil çoğuldur. İkil biçimler iraba göre değişebilir: «اللذانِ/اللذينِ» ve «اللتانِ/اللتينِ». Bu formlar beş seçenekli sorularda en güçlü eleme alanıdır.

  • «التقريرُ الذي يعرضُ النتائجَ» — sonuçları gösteren rapor.
  • «المقالةُ التي تناقشُ الهجرةَ» — göçü ele alan makale.
  • «الباحثونَ الذين شاركوا» — katılan araştırmacılar.
  • «الباحثاتُ اللاتي أعددنَ الدراسةَ» — çalışmayı hazırlayan kadın araştırmacılar.
  • «الأستاذانِ اللذانِ أشرفا» — yöneten iki erkek öğretim üyesi.
  • «الباحثتينِ اللتينِ عرضتا» — sunum yapan iki kadın araştırmacı (mecrur/mansup biçim).
  • «الأحياءُ التي توسّعتْ» — genişleyen mahalleler; akılsız çoğul için «التي» yaygındır.

4. Yan cümlede geri gönderim: الضمير العائد

İlgi cümlesi çoğu kez nitelenen isme dönen bir zamir içerir. «الموظفُ الذي يعملُ أخوهُ في الإدارة» ifadesinde «أخوهُ» içindeki «ـهُ», «الموظف»e döner: idarede çalışan kişinin kendisi değil kardeşidir. «المدنُ التي زُرتُها»da «ـها» şehirleri karşılar. Zamirin dişil/eril ve tekil/çoğul uygunluğu, anlamın hangi kişiye veya nesneye ait olduğunu gösterir.

«التقريرُ الذي أشارَ إليهِ الخبيرُ» = uzman tarafından atıfta bulunulan rapor. Buradaki «إليه» edatlı tümleçtir. «المناطقُ التي جُمعتْ منها البياناتُ» = verilerin toplandığı bölgeler. «منها» ifadesinin görevi yalnızca zamiri tekrarlamak değil, «veri hangi yerden toplandı?» ilişkisini kurmaktır.

**Belirsiz isimden sonra** doğrudan fiilli sıfat cümlesi de gelebilir: «وضعَ الباحثونَ خطةً تضمنُ دقّةَ القياسِ» = araştırmacılar ölçümün doğruluğunu sağlayan bir plan hazırladı. «خطةً» belirsiz olduğundan burada ayrıca «التي» gelmesi beklenmez. «الخطةَ التي تضمنُ ...» yapısında ise belirli isimle ilgi zamiri kullanılır.

5. «أنْ» ile «أنَّ» arasındaki temel fark

«أنْ + muzâri mansup» fiilli mastar benzeri tamamlayıcı oluşturur: «أرادَ الفريقُ أنْ يختبرَ الاستبيانَ» = ekip anketi sınamak istedi. «من المهمِّ أنْ تُراجَعَ النتائجُ» = sonuçların gözden geçirilmesi önemlidir. Burada «يختبرَ» ve «تُراجَعَ» nasb nedeniyle son hareke taşır.

«أنَّ + isim cümlesi» bir yargının içeriğini aktarır: «أظهرتِ الدراسةُ أنَّ التفاوتَ ازدادَ» = araştırma eşitsizliğin arttığını gösterdi. «أنَّ التفاوتَ» yapısında «التفاوتَ» mansuptur; burada sadece edat seçimi değil, onu izleyen ismin irabı da belirleyicidir. «إنَّ» ise çoğu zaman yeni veya vurgulanan bir yargının başında görülür. Edatın öncesinde «أعلن، أشار، أوضح، تبيّن، يرى» gibi aktarım/bulgu fiilleri varsa ardından hangi tür tamamlayıcı gerektiğini düşün.

6. Dolaylı sorular: هل، كيف، لماذا، متى، ما إذا

Araştırma metinlerinde «سألَ، تساءلَ، بحثَ، لم يعرف، لم يوضّح» gibi fiillerden sonra dolaylı soru görülebilir. «سألَ كيفَ تتغيّرُ أنماطُ العملِ» = çalışma biçimlerinin nasıl değiştiğini sordu. «لم يبيّنْ متى بدأتِ الإجراءاتُ» = uygulamanın ne zaman başladığını açıklamadı. «ما إذا» ise evet-hayır veya iki seçenek arasında karar verilememesi durumunda kullanılır: «بحثَ ما إذا كانتِ الفروقُ مهمةً» = farkların önemli olup olmadığını araştırdı.

«تساءلَ الخبراءُ عمّا إذا كانتِ الفروقُ ناجمةً عن الدخلِ أم النقلِ» = uzmanlar farklılıkların gelirden mi yoksa ulaşımdan mı kaynaklandığını sorguladı. «عمّا» yapısı «عن + ما» birleşiminin özel biçimidir. «هل ... أم ...» de iki olasılığı karşılaştırabilir; hangi bağlacın doğal olacağı önceki fiilin istediği edatla da ilgilidir. «ما إذا»yı koşul edatı «إذا»nın tek başına kullanımıyla karıştırma.

7. Zaman yan cümleleri: قبل أن، بعدما، حينما، عندما، إلى أن

«قبل أنْ يبدأَ الاجتماعُ» = toplantı başlamadan önce. «أنْ» muzâriyi nasb eder. «بعدما انتهى الاجتماعُ» = toplantı bittikten sonra; tamamlanmış olay için mâzî fiil doğal olabilir. «حينما وصلَ المشاركونَ» = katılımcılar geldiğinde. «إلى أنْ يكتملَ جمعُ البياناتِ» = veri toplama tamamlanıncaya kadar. Sonuncusunda sınır/bitim ilişkisi vardır.

«لم يتخذ الفريقُ قرارًا حتى تصلَ البياناتُ» = veriler gelinceye kadar karar vermedi. «حتى» bağlama göre muzâriyi nasb edebilir. «ما إنْ أُعلنتِ النتائجُ حتى بدأتِ المناقشاتُ» = sonuçlar açıklanır açıklanmaz tartışmalar başladı. Bu son kalıp iki eylem arasındaki çok kısa süreyi vurgular.

Birden fazla zaman yan cümlesi birlikte yer alabilir. Önce tüm fiilleri belirle, sonra gerçekleşme sırasını çiz: hazırlık → veri toplama → analiz → rapor. «قبل» ve «بعد» ters yönde anlam verdiği için, içeriği doğru olup zaman sırasını bozan seçenek elenir.

8. Koşul yan cümleleri: إذا، إنْ، لو، لولا

«إذا تحسّنتِ الخدماتُ فستزدادُ المشاركةُ» = hizmetler iyileşirse katılım artacak. «إذا» gerçekleşmesi mümkün bir koşulu anlatır; ardından mâzî biçim bulunması gerçek geçmiş anlamına zorunlu olarak gelmez. «إنْ لم تُحدَّدِ المعاييرُ فلن تكونَ النتائجُ دقيقةً» = ölçütler belirlenmezse sonuçlar güvenilir olmayacak. «إنْ» şart, «لم» ise muzâriyi cezm eder.

«لو كانتِ العينةُ أكبرَ لكانتِ النتائجُ أدقَّ» = örneklem daha büyük olsaydı sonuçlar daha kesin olurdu. «لولا دعمُ المؤسساتِ لما تمكّنَ الفريقُ» = kurumların desteği olmasaydı ekip başaramazdı. «لولا»dan sonra çoğunlukla isim gelir, cevap «لَما» ile kurulabilir. Gerçekleşmemiş varsayım ile gerçek olasılığı sınavda ayırmak gerekir.

9. Neden, amaç ve ödünleme yan cümleleri

**Neden:** «لأنَّ البياناتَ ناقصةٌ» = çünkü veriler eksik. «بسبب نقصِ البياناتِ» = veri eksikliği nedeniyle; bir isim tamlamasıdır. **Amaç:** «لكيْ يستطيعَ الباحثونَ المقارنةَ» = araştırmacılar karşılaştırma yapabilsin diye. «كيْ» ve «لكيْ» ardından muzâri mansuptur. **Ödünleme:** «مع أنَّ العينةَ واسعةٌ فإنَّ تعميمَ النتائجِ صعبٌ» = örneklem geniş olsa da bulguları genellemek güçtür.

«على الرغم من أنَّ ...» bir beklentiye rağmen farklı sonuç bildirir. «رغمَ» ve «مع أنَّ» gibi yapılar her zaman «لأنَّ» ile yer değiştirmez; çünkü biri neden-sonuç, diğeri karşıtlık kurar. «نُشرتِ النتائجُ لكي تُراجَعَ» = kontrol edilsin diye yayımlandı. «لم تُنشر التفاصيلُ كي تُحمى الخصوصيةُ» = mahremiyet korunsun diye ayrıntılar yayımlanmadı. Amaç bazen bir eylemi yapmak, bazen yapmamak üzerinden verilebilir.

10. İç içe yan cümlelerde kapsam ve mantık

«قالَ الباحثُ إنَّ التقاريرَ التي نُشرتْ حديثًا لا تكفي لتفسيرِ التغيّرِ» örneğinde ana fiil «قالَ»; «إنَّ التقارير ... لا تكفي» aktarılan yargı; «التي نُشرت حديثًا» hangi raporların kastedildiğini gösteren sıfat yan cümlesidir. Negatif hüküm «لا تكفي»nin kapsamı bütün raporlar değil, yan cümlede nitelenmiş rapor grubudur.

«لم يكنْ بوسعِ الباحثينَ التأكّدُ من أنَّ الفروقَ ناتجةٌ عن البرنامجِ» = araştırmacılar farkların programdan kaynaklandığından emin olamadılar. Buradaki «من أنَّ» ile gelen içerik, emin olunan/olunamayan yargıdır. «النتائجُ التي تُراجَعُ بصورة مستقلةٍ» ile «النتائجُ التي تراجعُ» arasında edilgen/etken farkı vardır; yan cümlenin kimin ne yaptığına dair mantığı değişir.

11. Sosyal bilim metninde güvenilir çeviri

Sınavda «research findings», «field interviews», «public participation» gibi ifadeler Arapça metin içinde «نتائج البحث»، «المقابلات الميدانية»، «المشاركة العامة» biçiminde yer alabilir. Teknik söz varlığı bağlamı kurar, fakat boşluktaki bağlayıcıyı tek başına belirlemez. Önce «الباحثونَ» ile «البياناتُ» gibi özne gruplarını ayır; ardından kimin araştırma yaptığı, neyin ölçüldüğü, hangi şart altında sonuca varıldığına karar ver.

Şu uzun örneği böl: «أظهرتِ الدراسةُ أنَّ الأسرَ التي تعيشُ بعيدًا عن المدارسِ تواجهُ صعوباتٍ أكبرَ عندما تضعفُ خدماتُ النقلِ». Ana yargı: çalışma gösterdi. İçerik: aileler daha büyük güçlüklerle karşılaşıyor. Sıfat yan cümlesi: okullardan uzakta yaşayan aileler. Zaman/koşul yan cümlesi: ulaşım hizmetleri zayıfladığında. Sıfat yan cümlesi kaldırılırsa sonuç kapsamı genişler; zaman yan cümlesi kaldırılırsa güçlüğün ne zaman arttığı bilgisi kaybolur.

Sık Karıştırılan Noktalar

  1. «الذي» tekil eril; «التي» tekil dişil ve akılsız çoğul.
  2. «الذين» akıllı eril çoğul; «اللاتي» akıllı dişil çoğul.
  3. «اللذانِ/اللتانِ» merfû ikil; «اللذينِ/اللتينِ» mansup/mecrur ikil.
  4. Belirli «التقريرُ الذي ...»; belirsiz «تقريرٌ يعرضُ ...».
  5. «الأرقام التي استخرجها» zamirinde «ها» nesneye döner.
  6. «الذي يعملُ أخوه» ifadesinde eylemi yapan akrabadır, ilgi zamirinin öncülü değil.
  7. «أنْ يراجعَ» fiilli mastar; «أنَّ الدراسةَ» isim cümleli içerik.
  8. «إنَّ الدراسةَ» vurgulu cümle; «أنْ الدراسة» normal kullanımda yanlış.
  9. «هل» dolaylı evet/hayır sorusu; «كيفَ» yöntem; «متى» zaman.
  10. «ما إذا ... أم ...» iki ihtimalin araştırılmasıdır.
  11. «قبل أن يبدأَ» nasb; «بعدما بدأَ» mâzî.
  12. «إلى أنْ يكتملَ» sınır; «منذ أنْ» başlangıç ilişkisi.
  13. «ما إنْ ... حتى ...» hızlı ardışıklık anlatır.
  14. «إذا تحسّنَ ... فـ» olası koşul; «لولا ... لما» karşı-olgusal koşul.
  15. «لم تُحدَّدْ» edilgen + cezm; «لن تُحدَّدَ» edilgen + nasb.
  16. «لأنَّ» neden; «لكيْ» amaç; «مع أنَّ» karşıt beklenti.
  17. «حتى يتمكّنَ» amaç/sınır; bağlam fiil irabını belirler.
  18. «كانتِ النتائجُ واضحةً» nâkıs fiille haber nasb.
  19. «القراراتُ التي اتُّخذتْ» akılsız çoğul uyumu.
  20. Edilgen «تُراجَعُ النتائجُ» ve etken «تُراجِعُ اللجنةُ النتائجَ» farklıdır.

Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım

  1. Cümlede kaç fiil ve kaç yargı var, işaretle.
  2. Ana fiili bul: bildirdi, gösterdi, sordu, karşılaştırdı, yayımladı mı?
  3. Boşluk bir isimden sonra mı? Önceki ismin belirli/belirsiz oluşuna bak.
  4. İlgi zamiri isteniyorsa ismin cinsiyetini, sayısını ve akıllı/akılsız oluşunu tespit et.
  5. İkilde merfû/mansup/mecrur farkını kontrol et.
  6. Yan cümle içindeki «ـه/ـها/ـهم» zamirinin döndüğü ismi bul.
  7. Fiilden önce «أنْ، كي، لم، إنْ» varsa nasb/cezm bilgisini denetle.
  8. İçerik aktarımı «أنَّ», amaç «كيْ», neden «لأنَّ», ödünleme «مع أنَّ» ile örtüşüyor mu?
  9. «هل/كيف/لماذا/متى/ما إذا» arasından soru türünü seç.
  10. Zaman ve koşul bağı varsa iki olayın sırasını ve gerçekleşme durumunu kur.
  11. Olumsuzluk yan cümleyi mi bütün ana yargıyı mı etkiliyor, kontrol et.
  12. Şıkkı yerleştirip bütün cümleyi çevir; yalnız ilk yarının doğru olması yetmez.

Konu Özeti

Cümle yapıları konusunun temeli, ana yargı ile isim, sıfat, zaman, neden, amaç, koşul ve dolaylı soru yan cümlelerini ayrı katmanlarda okumaktır. İlgi zamiri öncül isme, yan cümledeki dönüş zamiri öncülün cümledeki görevine uygun olmalıdır. «أنْ» fiilli, «أنَّ» isimli içerik yapısıyla ilişkilidir. «قبل أن» ve «حتى» muzâride nasb doğurabilir; «إنْ/لم» cezm için işarettir. «لولا ... لما» karşı-olgusal, «مع أنَّ» ise beklentiye rağmen gerçekleşen sonucu gösterir.

Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın

  • Arapça uzun bir cümlede ana yargıyı yan cümlelerden ayırabilmelisin.
  • İsim cümlesiyle fiil cümlesini ayırt edebilmelisin.
  • Belirli/belirsiz isimden sonraki sıfat yan cümlesini doğru kurabilmelisin.
  • «الذي/التي/الذين/اللاتي» ilgi zamirlerini seçebilmelisin.
  • İkil ilgi zamirinin irabını doğru belirleyebilmelisin.
  • Yan cümledeki zamirin hangi isme döndüğünü gösterebilmelisin.
  • «أنْ» ile «أنَّ» arasındaki yapısal farkı uygulayabilmelisin.
  • «هل، كيف، متى، لماذا، ما إذا» ile dolaylı soru kurabilmelisin.
  • Zaman sırasını «قبل أن، بعدما، حينما، حتى» üzerinden çözebilmelisin.
  • Olası ve karşı-olgusal koşul cümlelerini ayırabilmelisin.
  • Neden, amaç ve ödünleme yan cümlelerini birbirine karıştırmamalısın.
  • İç içe yan cümlelerde olumsuzluğun ve kısıtlamanın kapsamını belirleyebilmelisin.

12. Açıklamalı 60 Özgün Soru

Soru 01 — Kolay

أصدرَ المعهدُ التقريرَ ---- يعرضُ نتائجَ الاستطلاع حول الخدمات العامة في القرى.

A) الذي B) التي C) الذين D) اللتان E) اللواتي

**Doğru yanıt:** الذي

**Gerekçe:** «التقرير» belirli tekil eril isimdir; onu açıklayan sıfat cümlesinin ilgi zamiri «الذي» olur. Bu nedenle boşluğu “الذي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 02 — Kolay

نُشرتِ الدراسةُ ---- تقارنُ فرصَ التعليم بين المدن والمناطق الريفية في المجلة العلمية.

A) التي B) الذي C) الذين D) اللذان E) اللواتي

**Doğru yanıt:** التي

**Gerekçe:** «الدراسة» belirli tekil dişildir; onu niteleyen yan cümle «التي» ile başlamalıdır. Bu nedenle boşluğu “التي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 03 — Kolay

كرّمتِ الجامعةُ الباحثينَ ---- شاركوا في إعدادِ التقرير الاجتماعي طوال عام كامل.

A) الذين B) الذي C) التي D) اللتان E) اللاتي

**Doğru yanıt:** الذين

**Gerekçe:** «الباحثين» akıllı müzekker çoğuldur; ilgi yan cümlesi «الذين» ile kurulur. Bu nedenle boşluğu “الذين” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 04 — Kolay

أُجريتْ مقابلاتٌ مع المعلماتِ ---- يعملنَ في المدارس البعيدة عن مركز المدينة.

A) اللاتي B) الذي C) الذين D) اللتان E) اللذان

**Doğru yanıt:** اللاتي

**Gerekçe:** «المعلمات» akıllı müennes çoğuldur; «يعملن» ile uyumlu ilgi zamiri «اللاتي»dir. Bu nedenle boşluğu “اللاتي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 05 — Kolay

حضر الأستاذانِ ---- أشرفا على دراسةِ الهجرة إلى الندوةِ المنعقدةِ في الجامعة.

A) اللذانِ B) الذين C) الذي D) اللتانِ E) اللتينِ

**Doğru yanıt:** اللذانِ

**Gerekçe:** «الأستاذان» merfû müzekker ikildir; merfû ikil ilgi zamiri «اللذان» olur. Bu nedenle boşluğu “اللذانِ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 06 — Kolay

استمعتِ اللجنةُ إلى الباحثتينِ ---- عرضتا نتائجَ دراستهما بشأن المشاركة المدنية.

A) اللتينِ B) اللتانِ C) اللذانِ D) الذين E) الذي

**Doğru yanıt:** اللتينِ

**Gerekçe:** «إلى الباحثتين» mecrur dişil ikildir; bu konumdaki ilgi zamiri «اللتين»dir. Bu nedenle boşluğu “اللتينِ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 07 — Kolay

قرأتْ الطالبةُ المقالةَ ---- تشرحُ أثرَ البطالةِ في حياةِ الأسر منخفضة الدخل.

A) التي B) الذي C) الذين D) اللذان E) اللتين

**Doğru yanıt:** التي

**Gerekçe:** «المقالة» belirli dişil tekil isimdir ve «تشرح» fiilli sıfat cümlesi onu niteler. Bu nedenle boşluğu “التي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 08 — Kolay

راجعتِ الإدارةُ القراراتِ ---- اتُّخذتْ في الاجتماعِ الأخير قبل نشرها للمواطنين.

A) التي B) الذين C) اللذان D) الذي E) اللاتي

**Doğru yanıt:** التي

**Gerekçe:** «القرارات» akılsız çoğuldur ve yaygın müennes tekil uyumla «التي اتُّخذتْ» biçiminde nitelenir. Bu nedenle boşluğu “التي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 09 — Kolay

دعا المجلسُ المواطنينَ ---- يشاركونَ في المبادرات التطوعيةِ إلى اجتماعٍ مفتوحٍ.

A) الذين B) اللاتي C) التي D) اللذان E) اللتان

**Doğru yanıt:** الذين

**Gerekçe:** «المواطنين» akıllı müzekker çoğuldur; «يشاركون» ile uyumlu bağlama «الذين»dır. Bu nedenle boşluğu “الذين” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 10 — Kolay

قدّم الخبيرُ الأرقامَ ---- استخرجها من التعدادِ السكاني لإيضاح تغير عدد السكان.

A) التي B) الذين C) اللذان D) الذي E) اللتان

**Doğru yanıt:** التي

**Gerekçe:** «الأرقام» akılsız çoğuldur ve nesneye dönen «ها» zamiriyle «التي استخرجها» bağlanır. Bu nedenle boşluğu “التي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 11 — Kolay

أعلنَ المتحدثُ الرسميُّ ---- الدراسةَ انتهتْ بعد مراجعة البيانات والتحقق من جودتها.

A) أنَّ B) إنْ C) لنْ D) لمْ E) إذْ

**Doğru yanıt:** أنَّ

**Gerekçe:** «أعلن» bildirme fiilinden sonra aktarılan yargı isim yan cümlesidir; «أنَّ» uygun bağdır. Bu nedenle boşluğu “أنَّ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 12 — Kolay

أظهرتِ النتائجُ ---- مستوى الرضا ارتفعَ بعد تحسين خدمات النقل العام في المنطقة.

A) أنَّ B) كيْ C) لمْ D) لوْ E) بلْ

**Doğru yanıt:** أنَّ

**Gerekçe:** «أظهرت» kanıt/bulgu aktaran fiildir; ardından içerik cümlesi «أنَّ» ile bağlanır. Bu nedenle boşluğu “أنَّ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 13 — Kolay

من المهمِّ ---- يراجعَ الباحثُ مصادرَه قبل تعميمِ النتائجِ على مجتمعات أخرى.

A) أنْ B) أنَّ C) إنَّ D) لوْ E) لأنَّ

**Doğru yanıt:** أنْ

**Gerekçe:** «من المهم» yapısının tamamlayıcısı fiilli mastar yan cümlesidir; «أنْ» muzâriyi nasb eder. Bu nedenle boşluğu “أنْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 14 — Kolay

أرادَ الفريقُ ---- يختبرَ الاستبيانَ على عينةٍ صغيرةٍ قبل استخدامه في مناطق عديدة.

A) أنْ B) أنَّ C) إنْ D) لمْ E) حيثُ

**Doğru yanıt:** أنْ

**Gerekçe:** «أراد» sonrasında yapılmak istenen eylemi belirten «أنْ + muzâri» yapısı gelir. Bu nedenle boşluğu “أنْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 15 — Kolay

قبلَ ---- الدراسةُ الميدانيةُ، عقدَ الباحثونَ اجتماعًا للتنسيق وتوزيع المهام.

A) أنْ تبدأَ B) بدأتْ C) تبدأُ D) ستبدأُ E) لم تبدأْ

**Doğru yanıt:** أنْ تبدأَ

**Gerekçe:** «قبل أن» zamanı gösteren yan cümle kurar; «أن» sonrasında muzâri mansup «تبدأَ» gerekir. Bu nedenle boşluğu “أنْ تبدأَ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 16 — Kolay

بعدما ---- جمعُ البياناتِ، انتقلَ الفريقُ إلى تحليلِ الإجاباتِ وتصنيفِ موضوعاتها.

A) اكتملَ B) يكتملُ C) سيكتملُ D) لم يكتملْ E) اكتمِلْ

**Doğru yanıt:** اكتملَ

**Gerekçe:** «بعدما» tamamlanmış önceki olayı bağlar; ardından başlayan analizle mâzî «اكتملَ» sıralamayı sağlar. Bu nedenle boşluğu “اكتملَ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 17 — Kolay

إذا ---- الخدماتُ العامةُ في الأحياء الفقيرةِ، فستتحسنُ فرصُ السكانِ في التعليم والعمل.

A) تحسَّنتْ B) تتحسَّنُ C) لن تتحسَّنَ D) تحسَّنوا E) تحسَّنْ

**Doğru yanıt:** تحسَّنتْ

**Gerekçe:** «إذا» mümkün koşul cümlesi kurar ve gelecek sonuç «فستتحسن» ile mâzî «تحسنت» uyumludur. Bu nedenle boşluğu “تحسَّنتْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 18 — Kolay

حينما ---- المشاركونَ إلى القاعةِ، بدأتِ الندوةُ العلميةُ حول الهجرةِ الداخلية.

A) وصلَ B) يصلونَ C) سيصلُ D) لم يصلْ E) اصِلْ

**Doğru yanıt:** وصلَ

**Gerekçe:** «حينما» zaman yan cümlesidir; fiilden sonra gelen çoğul özne için mâzî tekil eril «وصلَ» uygundur. Bu nedenle boşluğu “وصلَ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 19 — Kolay

سألَ الطالبُ الأستاذَ ---- يمكنُ التمييزُ بين الارتباطِ والسببيةِ في البحوثِ الاجتماعية.

A) كيفَ B) أيُّ C) متىَ D) لأنَّ E) الذي

**Doğru yanıt:** كيفَ

**Gerekçe:** «سأل» sonrasında yöntem soran dolaylı soru vardır; «كيف يمكن التمييز» doğru yan cümle yapısıdır. Bu nedenle boşluğu “كيفَ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 20 — Kolay

لا يعرفُ الباحثُ ---- ستكونُ الاستجاباتُ متشابهةً في المناطق الأخرى أم مختلفةً.

A) هلْ B) الذي C) لأنَّ D) حتى E) رغمَ

**Doğru yanıt:** هلْ

**Gerekçe:** «هل ... أم» iki olasılıklı dolaylı soru kurar; «هل»in kullanımı yan cümlenin soru anlamını korur. Bu nedenle boşluğu “هلْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 21 — Orta

توقّعتِ اللجنةُ ---- يرتفعَ عددُ المسجلينَ إذا انخفضتْ رسومُ الدراسةِ في الجامعة.

A) أنْ B) أنَّ C) التي D) حيثُ E) رغمَ

**Doğru yanıt:** أنْ

**Gerekçe:** «توقعت» gelecekteki fiilli eylemi nesne yan cümlesiyle alır; «أنْ يرتفعَ» muzâri mansuptur. Bu nedenle boşluğu “أنْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 22 — Orta

يرى الباحثونَ ---- توزيعَ المواردِ بينَ المناطقِ يحتاجُ إلى مراجعةٍ شاملةٍ.

A) أنَّ B) أنْ C) إلى أنْ D) مهما E) لولا

**Doğru yanıt:** أنَّ

**Gerekçe:** «يرى» burada düşünce bildirir; ardından isim cümlesi «أنَّ توزيعَ الموارد ...» gelir. Bu nedenle boşluğu “أنَّ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 23 — Orta

استُخدمتِ الوثائقُ ---- جُمعتْ من أرشيفِ البلديةِ لتتبّعِ مراحلِ اتخاذ القرار.

A) التي B) الذين C) اللذان D) اللتان E) اللذين

**Doğru yanıt:** التي

**Gerekçe:** «الوثائق» akılsız çoğul olup «جُمعت» fiiliyle müennes tekil sıfat yan cümlesi kurar. Bu nedenle boşluğu “التي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 24 — Orta

قابلَ الباحثُ الموظفَ ---- يعملُ أخوهُ في إدارةِ خدماتِ السكانِ منذ سنوات طويلة.

A) الذي B) التي C) اللذان D) الذين E) اللاتي

**Doğru yanıt:** الذي

**Gerekçe:** İlgi cümlesinde «أخوه»daki zamir «الموظف»e döner; tekil eril bağlayıcı «الذي» gerekir. Bu nedenle boşluğu “الذي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 25 — Orta

التقتِ الباحثةُ بالمواطناتِ ---- عبّرنَ عن اعتراضاتِهنَّ على قرارِ إغلاقِ المركز الصحي.

A) اللاتي B) الذين C) الذي D) التي E) اللذان

**Doğru yanıt:** اللاتي

**Gerekçe:** «المواطنات» akıllı müennes çoğul; «عبّرنَ» dişil çoğul fiiliyle «اللاتي» uyumludur. Bu nedenle boşluğu “اللاتي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 26 — Orta

تابعَ الفريقُ البحثَ إلى أنْ ---- جميعَ مقابلاتِ الأسرِ المشاركةِ في المسح.

A) يُكمِلَ B) يُكمِلُ C) أكملَ D) لن يُكمِلَ E) أُكمِلَ

**Doğru yanıt:** يُكمِلَ

**Gerekçe:** «إلى أنْ» tamamlanma sınırını bildirir; «أنْ» sonrasında muzâri mansup «يُكمِلَ» gerekir. Bu nedenle boşluğu “يُكمِلَ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 27 — Orta

لم يكنِ الهدفُ ---- أرقامٍ كثيرةٍ فحسبُ، بل تفسيرَ الفروقِ بين المجموعات.

A) جمعَ B) جمعُ C) جمعِ D) أنْ يجمعَ E) يجمعُ

**Doğru yanıt:** جمعَ

**Gerekçe:** «لم يكن» nâkıs fiildir: «الهدفُ» merfû isim, «جمعَ أرقامٍ» mansup haber olan isim tamlamasıdır. Bu nedenle boşluğu “جمعَ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 28 — Orta

تساءلَ الخبراءُ ---- كانتِ الفروقُ بينَ الأحياءِ ناتجةً عن الدخلِ أم عن النقلِ العام.

A) عمّا إذا B) الذين C) ما إنْ D) حيثُ E) على الرغم من

**Doğru yanıt:** عمّا إذا

**Gerekçe:** «تساءل» belirsiz iki alternatifin araştırıldığı dolaylı soru gerektirir; «عمّا إذا ... أم» soruyu kurar. Bu nedenle boşluğu “عمّا إذا” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 29 — Orta

أوضحَ التقريرُ السببَ ---- تأخرَ تنفيذُ البرنامجِ رغمَ توافرِ الميزانيةِ اللازمة.

A) الذي من أجله B) منذُ C) كيْ D) الذين E) مهما

**Doğru yanıt:** الذي من أجله

**Gerekçe:** «السبب»i açıklayan ilgi yapısı gerekçeyi bağlar; «الذي من أجله» gerekçeye dönen bir yapı sağlar. Bu nedenle boşluğu “الذي من أجله” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 30 — Orta

نُشرتِ النتائجُ في مجلةٍ علميةٍ ---- يستطيعَ باحثونَ آخرونَ مراجعةَ الأدلةِ المستخدمة.

A) لكيْ B) إذْ C) لمْ D) التي E) على الرغم من

**Doğru yanıt:** لكيْ

**Gerekçe:** Yan cümle yayının amacını bildirir; «لكي يستطيعَ» muzâri mansup olarak amaç ilişkisi kurar. Bu nedenle boşluğu “لكيْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 31 — Orta

كلما ---- نسبةُ المشاركةِ في الانتخاباتِ، ازدادَ اهتمامُ الباحثينَ بالتغيراتِ الاجتماعية.

A) ارتفعتْ B) ترتفعُ C) سترتفعُ D) لم ترتفعْ E) ارفعْ

**Doğru yanıt:** ارتفعتْ

**Gerekçe:** «كلما ... ازداد» yinelenen oransal değişim bağıntısıdır; mâzî ile kurulmuş koşul-yanıt düzeni uygundur. Bu nedenle boşluğu “ارتفعتْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 32 — Orta

تبيّنَ من المقابلاتِ ---- كثيرًا من الشبابِ يفضلونَ العملَ عن بُعدٍ إذا توفرت الفرص.

A) أنَّ B) أنْ C) لوْ D) الذي E) حتى

**Doğru yanıt:** أنَّ

**Gerekçe:** «تبيّن» sonucunu açıklayan tam isim yan cümlesi «أنَّ كثيرًا ...» ile bağlanır. Bu nedenle boşluğu “أنَّ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 33 — Orta

أعدّتِ اللجنةُ خطّةً ---- تُنفَّذَ الإجراءاتُ بالتدرجِ ولا تتضررَ الفئاتُ الأكثرُ هشاشةً.

A) تضمنُ أنْ B) الذين C) على الرغم من D) مهما E) هلْ

**Doğru yanıt:** تضمنُ أنْ

**Gerekçe:** «خطّةً تضمن أنْ تُنفَّذَ» belirsiz «خطة» için sıfat niteliğinde fiil cümlesi ve iç içe tamamlayıcı kurar. Bu nedenle boşluğu “تضمنُ أنْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 34 — Orta

أشارتِ الباحثةُ إلى مسألةِ ---- يمكنُ تطبيقُ النتائجِ على قرى مختلفةٍ عن منطقة الدراسة.

A) ما إذا كانَ B) الذي C) لأنَّ D) حتى لو E) منذُ

**Doğru yanıt:** ما إذا كانَ

**Gerekçe:** «مسألة ما إذا كان يمكن ...» uygulamanın mümkün olup olmadığını soran dolaylı yan cümledir. Bu nedenle boşluğu “ما إذا كانَ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 35 — Orta

اختارَ الفريقُ المشاركينَ ---- استوفوا شروطَ السنِّ والإقامةِ المحددةِ في بروتوكولِ البحث.

A) الذين B) الذي C) اللتان D) اللاتي E) التي

**Doğru yanıt:** الذين

**Gerekçe:** Akıllı müzekker çoğul «المشاركين»i sınırlayan sıfat yan cümlesi «الذين استوفوا»dur. Bu nedenle boşluğu “الذين” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 36 — Orta

لم يقررِ الباحثونَ النتيجةَ النهائيةَ حتى ---- بياناتُ جميعِ المراكزِ المشاركةِ.

A) تصلَ B) تصلُ C) وصلتْ D) ستصلُ E) لم تصلْ

**Doğru yanıt:** تصلَ

**Gerekçe:** «حتى» burada sınır bildiren muzâriyi nasb eder; «حتى تصلَ» yan cümlesi beklenen koşulu oluşturur. Bu nedenle boşluğu “تصلَ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 37 — Orta

قارنَ التقريرُ بين المدنِ ---- توسّعتْ فيها خدماتُ الحافلاتِ والمدنِ التي لم تتوسع فيها.

A) التي B) الذين C) الذي D) اللذان E) اللتان

**Doğru yanıt:** التي

**Gerekçe:** «المدن» akılsız çoğul isimdir; «التي توسعت فيها» içinde dönen yer zamiriyle bağlanır. Bu nedenle boşluğu “التي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 38 — Orta

عندما سُئلَ المسؤولُ ---- اتُّخذَ القرارُ، أشارَ إلى نتائجِ دراسةِ الأثرِ الاجتماعي.

A) لماذا B) الذي C) مَن D) هلْ E) رغمَ

**Doğru yanıt:** لماذا

**Gerekçe:** «سُئل» ile kararın gerekçesi sorulmaktadır; «لماذا اتخذ القرار» doğru dolaylı soru içeriğidir. Bu nedenle boşluğu “لماذا” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 39 — Orta

تُشيرُ البياناتُ إلى أنَّ الأسرَ ---- تعيشُ بعيدًا عن المدارسِ تواجهُ صعوباتٍ أكبرَ في الانتظام.

A) التي B) الذين C) الذي D) اللذان E) اللتان

**Doğru yanıt:** التي

**Gerekçe:** «الأسر» akılsız çoğul olduğu için müennes tekil ilgi zamiri «التي» gerekir; yan cümle belirli grubu sınırlar. Bu nedenle boşluğu “التي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 40 — Orta

وجدَ الباحثونَ أنّ المجموعةَ ---- حصلتْ على دعمٍ إضافيٍّ حققتْ نتائجَ أفضلَ من غيرها.

A) التي B) الذي C) الذين D) اللتين E) اللذان

**Doğru yanıt:** التي

**Gerekçe:** «المجموعة» dişil tekildir; hangi grubun kastedildiğini sınırlayan yan cümle «التي حصلت»dir. Bu nedenle boşluğu “التي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 41 — Zor

لم يُدرجْ الباحثُ المناطقَ ---- لم تصلْ منها بياناتٌ مكتملةٌ ضمنَ العينةِ النهائيةِ التي جرى تحليلُها.

A) التي B) الذين C) اللذان D) اللتان E) الذي

**Doğru yanıt:** التي

**Gerekçe:** «المناطق» akılsız çoğul olduğu için sıfat yan cümlesi «التي» ile bağlanır; «منها» zamiri de o bölgelere döner. Bu nedenle boşluğu “التي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 42 — Zor

---- كانتِ العيّنةُ واسعةً نسبيًّا، فإنَّ الباحثينَ حذّروا من تعميمِ النتائجِ على جميعِ الفئاتِ الاجتماعيةِ.

A) مع أنَّ B) لأنَّ C) كيْ D) منذُ E) ما إنْ

**Doğru yanıt:** مع أنَّ

**Gerekçe:** «مع أنَّ» beklenenin tersine sınırlandırma bildiren ödünleme cümlesi kurar; örneklem geniş olsa da genelleme yapılmaz. Bu nedenle boşluğu “مع أنَّ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 43 — Zor

المدينتانِ ---- شهدتا أكبرَ زيادةٍ في عددِ السكانِ خلالَ العقدِ الماضي ضمّتا جامعاتٍ جديدةً.

A) اللتانِ B) اللتينِ C) اللذانِ D) الذين E) التي

**Doğru yanıt:** اللتانِ

**Gerekçe:** «المدينتان» merfû dişil ikildir; özne konumundaki ilgi zamiri «اللتانِ»dır. Bu nedenle boşluğu “اللتانِ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 44 — Zor

أوضحَ التقريرُ أنَّ الباحثينَ لم يعرفوا ---- كانَ تراجعُ المشاركةِ نتيجةَ تغيّرِ القوانينِ أم ضعفِ الثقةِ بالمؤسساتِ.

A) ما إذا B) حتى C) الذي D) كلما E) لأنَّ

**Doğru yanıt:** ما إذا

**Gerekçe:** «لم يعرفوا» fiilinden sonra iki ihtimali karşılaştıran dolaylı soru «ما إذا ... أم ...» ile kurulur. Bu nedenle boşluğu “ما إذا” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 45 — Zor

لولا ---- لَما تمكّنَ الفريقُ من إجراءِ مقابلاتٍ في القرى النائيةِ خلالَ الفترةِ المحددةِ.

A) دعمُ المؤسساتِ المحليةِ B) أنْ تدعمَ المؤسساتُ المحليةُ C) إذا دعمتِ المؤسساتُ المحليةُ D) تدعمُ المؤسساتُ المحليةُ E) كي تدعمَ المؤسساتُ المحليةُ

**Doğru yanıt:** دعمُ المؤسساتِ المحليةِ

**Gerekçe:** «لولا» gerçekleşmiş engelleyici şartın bulunmasını gösterir; ardından isim gelir ve cevap «لَما» ile kurulur. Bu nedenle boşluğu “دعمُ المؤسساتِ المحليةِ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 46 — Zor

ما إنْ ---- نتائجُ التعدادِ السكانيِّ حتى بدأَ الخبراءُ مناقشةَ أسبابِ التغيّراتِ الديموغرافيةِ.

A) أُعلنتْ B) تُعلَنُ C) ستُعلَنُ D) لم تُعلَنْ E) أنْ تُعلَنَ

**Doğru yanıt:** أُعلنتْ

**Gerekçe:** «ما إنْ ... حتى» bir olayın hemen ardından başka olayın gerçekleştiğini anlatır; tamamlanmış edilgen mâzî «أُعلنتْ» uygundur. Bu nedenle boşluğu “أُعلنتْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 47 — Zor

دعا الباحثونَ إلى مراجعةِ التعريفاتِ الإجرائيةِ قبلَ أنْ ---- الباحثونَ المقارنةَ بين بياناتِ المناطقِ المختلفةِ.

A) يُجرِيَ B) يُجرِيُ C) يُجرونَ D) أَجرَوْا E) تُجرِيَ

**Doğru yanıt:** يُجرِيَ

**Gerekçe:** «قبل أنْ» sonrası muzâri mansuptur; özneden önce gelen eril tekil fiilin doğru biçimi «يُجرِيَ»dır. Bu nedenle boşluğu “يُجرِيَ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 48 — Zor

لم تُنشرِ المقابلاتُ الفرديةُ كاملةً، ---- تحافظَ المؤسسةُ على سريةِ المعلوماتِ الشخصيةِ للمشاركينَ.

A) كيْ B) إذْ C) الذي D) لمْ E) مع أنَّ

**Doğru yanıt:** كيْ

**Gerekçe:** Önceki eylemde yayından kaçınmanın amacı gizliliği korumaktır; «كيْ تحافظَ» maksat yan cümlesidir. Bu nedenle boşluğu “كيْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 49 — Zor

تُظهرُ المقارنةُ أنَّ الفئاتِ ---- استفادتْ من البرنامجِ هي نفسها التي شاركتْ في تصميمِه.

A) التي B) الذين C) اللتان D) اللذان E) الذي

**Doğru yanıt:** التي

**Gerekçe:** «الفئات» akılsız çoğuldur; iç içe gelen «التي استفادت» ve «التي شاركت» yan cümleleri aynı gruba döner. Bu nedenle boşluğu “التي” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 50 — Zor

أشارَ الخبيرُ إلى أنَّ السياساتِ التي تُخفّضُ تكاليفَ النقلِ ---- أنْ تزيدَ فرصَ العملِ للفئاتِ البعيدةِ عن المراكزِ.

A) يمكنُها B) يمكنُه C) يمكنُهم D) يمكنُنَّ E) يمكنُك

**Doğru yanıt:** يمكنُها

**Gerekçe:** «السياسات» akılsız çoğuldur ve zamir tekil dişil «ها» ile geri gönderilir: «يمكنُها أنْ تزيدَ». Bu nedenle boşluğu “يمكنُها” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 51 — Zor

إنْ لم ---- المعاييرُ قبلَ توزيعِ الاستبيانِ، فلن تكونَ المقارنةُ بينَ المجموعاتِ دقيقةً.

A) تُحدَّدْ B) تُحدَّدُ C) تُحدَّدَ D) حُدِّدتْ E) تُحدِّدُ

**Doğru yanıt:** تُحدَّدْ

**Gerekçe:** «إنْ لم» koşullu olumsuzluk oluşturur; «لم» edilgen muzâriyi cezm eder: «تُحدَّدْ». Bu nedenle boşluğu “تُحدَّدْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 52 — Zor

من المهمِّ أنْ تُذكرَ مصادرُ البياناتِ التي بُنيَ عليها التقريرُ، ---- يتمكّنَ القارئُ من تقييمِ مدى موثوقيّتِها.

A) حتى B) منذُ C) مع أنَّ D) لوْ E) الذي

**Doğru yanıt:** حتى

**Gerekçe:** «حتى يتمكّنَ» burada hedef/sonuç yan cümlesi oluşturur ve muzâri mansuptur; kaynakların belirtilmesi değerlendirmeyi mümkün kılar. Bu nedenle boşluğu “حتى” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 53 — Zor

كانتِ الدراسةُ تهدفُ إلى معرفةِ السببِ ---- فضّلَ بعضُ المشاركينَ عدمَ الإجابةِ عن الأسئلةِ المتعلقةِ بالدخلِ.

A) الذي من أجلِه B) الذين C) التي D) كلما E) منذُ

**Doğru yanıt:** الذي من أجلِه

**Gerekçe:** «السبب»i gerekçeye bağlayan «الذي من أجله» ilgi yapısıdır; cevap vermeme eyleminin nedenini sınırlar. Bu nedenle boşluğu “الذي من أجلِه” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 54 — Zor

تختلفُ النتائجُ باختلافِ الظروفِ التي ---- فيها الاستبيانُ، ولذلك شدّدَ الباحثونَ على أهميةِ توحيدِ الإجراءاتِ.

A) يُجرى B) تُجرى C) تُجرون D) يجريان E) تُجرِي

**Doğru yanıt:** يُجرى

**Gerekçe:** «الاستبيان» tekil eril olup edilgen muzâri ile nitelenir: «يُجرى فيها الاستبيانُ»; ortam koşullarını belirler. Bu nedenle boşluğu “يُجرى” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 55 — Zor

قالتِ الباحثةُ إنَّ التفسيرَ الذي قدّمَه الفريقُ ---- كافيًا ما لم تُختبرْ فرضياتٌ بديلةٌ.

A) لن يكونَ B) لم يكنْ C) ليسَ D) ما زالَ E) يكونُ

**Doğru yanıt:** لن يكونَ

**Gerekçe:** «ما لم تُختبر» gerçekleşmeyen gerekli koşulu anlatır; ileriye dönük olumsuz yargı «لن يكونَ كافيًا» ile tamamlanır. Bu nedenle boşluğu “لن يكونَ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 56 — Zor

---- تُقارنَ نتائجُ المسحِ الحاليِّ بنتائجِ الدراساتِ السابقةِ، يجبُ أولًا التأكّدُ من تطابقِ تعريفاتِ المؤشراتِ.

A) قبلَ أنْ B) بعدما C) ما إنْ D) لأنَّ E) كلما

**Doğru yanıt:** قبلَ أنْ

**Gerekçe:** Tanımların karşılaştırmadan önce denetlenmesi gerekir; «قبل أنْ تُقارنَ» zaman yan cümlesi uygun sırayı verir. Bu nedenle boşluğu “قبلَ أنْ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 57 — Zor

لم توضّحْ اللجنةُ ---- كانَ من الممكنِ إجراءُ متابعةٍ للمشاركينَ بعدَ خمسِ سنواتٍ من نشرِ الدراسةِ.

A) ما إذا B) التي C) حيثُ D) لأنَّ E) منذُ

**Doğru yanıt:** ما إذا

**Gerekçe:** İzlemenin mümkün olup olmadığı bildirilmemiştir; «ما إذا» dolaylı evet/hayır sorusu kurar. Bu nedenle boşluğu “ما إذا” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 58 — Zor

إنَّ التقاريرَ التي ---- نتائجُها بصورةٍ مستقلةٍ تُتيحُ للباحثينَ مقارنةَ طرائقِ جمعِ البياناتِ.

A) تُراجَعُ B) يُراجَعُ C) تُراجِعُ D) راجَعَ E) يُراجِعونَ

**Doğru yanıt:** تُراجَعُ

**Gerekçe:** «نتائجُها» dişil çoğul akılsız özne olduğundan edilgen muzâri «تُراجَعُ» seçilir; «ها» raporlara döner. Bu nedenle boşluğu “تُراجَعُ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 59 — Zor

رغمَ أنَّ الحكومةَ أعلنتْ خُطَّةً لتوسيعِ الخدماتِ، فإنَّ التقريرَ لم يبيّنْ ---- بدأتْ الإجراءاتُ فعليًّا في المناطقِ الأشدِّ حاجةً.

A) متى B) الذي C) أنَّ D) لأنَّ E) كلما

**Doğru yanıt:** متى

**Gerekçe:** Planın açıklanması, uygulamanın başlangıç zamanının açıklanması demek değildir; «متى» zaman soran dolaylı soru açar. Bu nedenle boşluğu “متى” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Soru 60 — Zor

لم يكنْ بوسعِ الباحثينَ التأكّدُ من أنَّ الفروقَ المسجَّلةَ ناتجةٌ عن البرنامجِ نفسهِ، ---- وجودِ عواملَ أخرى قد تؤثّرُ في النتائجِ.

A) بسببِ احتمالِ B) رغمَ تأكُّدِ C) كيْ يُثبِتَ D) منذُ انتهاءِ E) على الرغم من وضوحِ

**Doğru yanıt:** بسببِ احتمالِ

**Gerekçe:** Sebep yan cümleciği, alternatif etken ihtimalini bildirir: «بسبب احتمالِ وجودِ عواملَ أخرى»; kesin sonuç çıkarılmamasını açıklar. Bu nedenle boşluğu “بسببِ احتمالِ” tamamlar. Seçenekleri değerlendirirken yan cümlenin görevi, bağlı olduğu öge ve cümlenin anlam bütünlüğü birlikte kontrol edilmelidir.

Bu Üniteyi Pekiştir

Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.

Ders Notu

Cümle Yapıları ve Yan Cümleler — Ders Notu

Ünitenin düzenli ve kısa özetini incele.

Ders Notunu Aç
Hızlı Tekrar

Cümle Yapıları ve Yan Cümleler — Hızlı Tekrar

Sınav öncesi kritik bilgilerle hızlı tekrar yap.

Hızlı Tekrarı Aç
Kolay

YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Cümle Yapıları ve Yan Cümleler - Kolay Test

20 soru

Temel kavramları kontrol et

Testi Çöz
Orta

YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Cümle Yapıları ve Yan Cümleler - Orta Test

20 soru

Bilgini uygulamaya geçir

Testi Çöz
Zor

YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Cümle Yapıları ve Yan Cümleler - Zor Test

20 soru

Detay ve yorum gücünü ölç

Testi Çöz
Karma

YÖKDİL Arapça - Sosyal Bilimler Cümle Yapıları ve Yan Cümleler - Karma Test 1

20 soru

Gerçek sınav temposunda kendini dene

Testi Çöz