Konu Anlatımı / Ders Notu
Fiiller, Zamanlar ve Dil Bilgisi - Konu Anlatımı
Sosyal bilimler metinlerinde akademik fiil, zaman, edilgen, koşul ve devriklik yapılarını öğren.
Fiiller, Zamanlar ve Dil Bilgisi — Konu Anlatımı
Konunun amacı
YÖKDİL İngilizce Sosyal Bilimler metinlerinde bir fiil yalnızca eylemi anlatmaz; araştırmanın hangi zamanda yürütüldüğünü, bir politikanın uygulanıp uygulanmadığını, verinin kim tarafından toplandığını ve bir bulgunun kesinlik düzeyini de belirler. Eğitim, sosyoloji, ekonomi, siyaset bilimi, antropoloji, tarih ve iletişim araştırmalarını okurken zaman, çatı, kip ve cümle yapısını birlikte değerlendirmek gerekir. Bu konu anlatımı temel zamanlardan başlayıp akademik edilgen, koşul cümleleri, relative clause, gerund–infinitive, modal, subjunctive, devriklik ve raporlama yapılarına uzanır.
Sınavda "doğru görünen" iki çekim arasında kaldığında önce öznenin sayısını, sonra zaman ifadesini, ardından etken–edilgen anlamı ve varsa yardımcı fiilin kalıbını kontrol et. Sorular yalnızca biçim bilgisiyle değil, cümlenin anlattığı olayın mantığıyla çözülür. Buradaki İngilizce cümleler öğretim için oluşturulmuş özgün örneklerdir.
1. Dil bilgisi sorusunda karar sırası
**Özne kim?** The researcher tekil, the researchers çoğuldur. "One of the researchers" yapısında asıl özne one; "a number of researchers" çoğul bir gruptur. Araya giren "together with", "along with", "as well as" ifadeleri asıl öznenin tekil/çoğul olma durumunu değiştirmez.
**Olay ne zaman?** Every year tekrar; last year bitmiş geçmiş; since 2015 günümüze uzanan süreç; at the moment devam eden eylem; by the end of next year gelecek bir sınırdan önce tamamlama anlatabilir. Ancak bir zaman zarfı her bağlamda tek bir zaman zorunlu kılmaz. Örneğin "since" ile başlayan yan cümlede past simple bulunabilir.
**Özne eylemi yapıyor mu?** "The team analysed the responses" etken; "The responses were analysed" edilgendir. Results, transcripts, interviews, policies, questionnaires gibi sözcükler çoğunlukla bir işleme maruz kalan özneler olarak edilgen yüklemle kullanılabilir; yine de "the findings indicate" gibi etken bilimsel kullanımlar da yaygındır.
**Cümle bir olgu mu, öneri mi, varsayım mı?** Research suggests that (temkinli bulgu), should be addressed (öneri), might have influenced (geçmiş olasılık), would have changed (geçmişe ilişkin varsayım) ayrı anlamlar taşır. Yardımcı fiilin gücünü ve zamanını değiştirerek cümleye metinde olmayan bir kesinlik ekleme.
| İpucu | Öncelikle kontrol edilecek yapı | Örnek | | --- | --- | --- | | every year, generally | simple present | The office conducts surveys. | | last month, in 2022 | simple past | The council adopted a policy. | | at the moment | present continuous | Researchers are conducting interviews. | | since 2018, for a decade | present perfect | Urbanisation has accelerated. | | when the meeting began | past continuous/perfect | Residents had been waiting. | | by the end of next year | future perfect olabilir | The team will have completed the analysis. | | by researchers, was ... last year | passive | The questionnaires were distributed. | | if ... had + V3 | third conditional | The result would have changed. |
2. Present Simple: genel yargılar, alışkanlıklar, geçerli kurallar
**Yapı:** I/you/we/they + V1; he/she/it + V-s. Olumsuzda do/does not + V1 kullanılır. Sosyal bilimlerde bir kavramın tanımı, düzenli uygulama veya kurumun güncel yükümlülüğü bu zamanla yazılabilir.
- "The national statistics office **conducts** a household survey every year." — Rutin uygulama.
- "Social norms **shape** everyday behaviour." — Genel bir değerlendirme.
- "The regulation **requires** written permission." — Güncel kural.
- "Economic opportunities **vary** across regions." — Genel durum.
- "The number of applicants **changes** from one year to another." — Tekil nicelik.
**Sık özne uyumu kalıpları:**
- One of the respondents **is** ... — One tekil.
- Each participant **has** ... — Each tekil.
- Neither of the two reports **is** ... — Resmî dilde neither tekil.
- The number of residents **has** increased. — The number tekil.
- A number of residents **have** moved. — A number of çoğul.
- The findings, together with the appendix, **are** ... — Asıl özne findings çoğul.
"Did not conducted" yanlıştır; "did not conduct" doğrudur. Do veya does kullanıldığında ana fiil yalın kalır. "Everyone" anlamca çok kişi çağrıştırsa da dil bilgisel olarak tekildir: "Everyone is eligible." Her sosyal grup adı da otomatik olarak çoğul çekim gerektirmez; sözcüğün dil bilgisel tekil/çoğul biçimine bak.
3. Present Continuous: sürmekte olan saha çalışması
**Yapı:** am/is/are + V-ing. Şu anda yapılan bir görüşme dizisi, geçici proje veya devam eden değerlendirme için kullanılır:
- "Researchers **are interviewing** residents at the moment."
- "The municipality **is revising** its housing policy this month."
- "The analyst **is examining** the latest labour-market figures."
Currently, at present, right now gibi ipuçları yardımcı olabilir. Bununla birlikte "The study suggests" gibi bulgu aktaran kalıcı kullanımda simple present doğaldır; tüm akademik fiiller sırf metin güncel diye continuous almaz. Know, believe, understand gibi durum bildiren fiiller çoğunlukla simple present ile kullanılır; ancak bazıları özel anlamlarda continuous olabilir. Fiilin anlamını görmeden mekanik kural uygulama.
4. Past Simple: tamamlanmış araştırma ve tarihî olay
**Yapı:** V2; olumsuz did not + V1. Tamamlanmış bir çalışmanın yöntem bölümü, belli yılda kabul edilen yasa veya geçmişte meydana gelen toplumsal olay genellikle bu zamanla anlatılır.
- "The parliament **passed** the legislation in 2019."
- "The researchers **interviewed** 200 teachers last autumn."
- "The programme **did not improve** attendance during its first year."
- "A national survey **revealed** regional differences in 2021."
In 2019, last Tuesday, two years ago gibi bitmiş zaman işaretlerinde past simple temel seçimdir. "The council has adopted the policy in March 2024" standart dilde doğal değildir; belirli bitmiş tarih için "adopted" tercih edilir. Past simple, metinde verilen tarihe sadık kalmanın en güvenli yoludur.
5. Present Perfect: geçmişten bugüne sonuç ve gelişim
**Yapı:** have/has + V3. Geçmişte başlayıp bugüne uzanan toplumsal değişimi veya güncel sonuçları akademik anlatımda ifade eder:
- "Urbanisation **has accelerated** since 2015."
- "The research team **has collected** data for three years."
- "Recent studies **have identified** several barriers to participation."
**Since** başlangıç noktası alır: since 2018, since the reform began. **For** süre alır: for ten years, for several months. "For 2018" ya da "since five years" bu anlamda yanlıştır. "Over the past decade" çoğu metinde present perfect ile uyumludur; cümlenin zaman çerçevesi hâlen bugüne uzanır.
Present perfect, geçmişin bugünle bağlantısını korur. "The council adopted a policy in 2020" olayın belirli geçmiş tarihini bildirir; "The council has adopted several policies" güncel olarak sonuçlandırılmış eylemleri tarih belirtmeden anlatabilir. Şıklardan yalnız biri hem tarih hem anlamla uyuşuyorsa onu seç.
6. Past Continuous, Past Perfect ve Past Perfect Continuous
**Past Continuous:** was/were + V-ing; geçmişte belirli anda sürmekte olan eylemi anlatır. "While the moderator was speaking, the assistant was recording the answers." İki olay aynı anda devam etmiştir.
**Past Perfect:** had + V3; başka geçmiş olaydan önce gerçekleşen eylemdir. "The researchers had anonymised the data before they shared the findings." Anonimleştirme daha önce tamamlanmıştır.
**Past Perfect Passive:** had been + V3. "The transcripts had been stored securely before the archive was transferred." Transcripts işi yapan değil, işleme maruz kalan özne olduğu için be gereklidir.
**Past Perfect Continuous:** had been + V-ing; geçmişteki referans noktasına kadar süregelen eylemin süresini vurgular. "Residents had been waiting for two hours when the mayor arrived." Çizgi: bekleme başladı → iki saat geçti → başkan geldi. Past continuous olsaydı o andaki devam durumunu anlatır, iki saatlik önceki süreci vurgulamazdı.
"Before" gibi bağlaçlarda bazen iki past simple olay sırasını yeterince anlatabilir; past perfect her durumda zorunlu değildir. Ancak sınavdaki seçenekler arasında geçmişte önceliği veya tamamlanmış süreci en açık ifade eden biçime bakılmalıdır. Zamanlar metnin anlamsal ilişkisini kurar; mekanik eşleştirme her soruda yeterli değildir.
7. Future yapıları: plan, tahmin ve son tarih
**Will + V1:** Geleceğe dönük sonuç veya tahmin. "The ministry will publish the report next month."
**Be going to + V1:** Plan ya da görünen gerekçeye dayanan beklenti. "The university is going to expand the programme."
**Present Continuous for arrangements:** Düzenlenmiş yakın gelecek. "The research team is meeting the advisory board tomorrow."
**Future Continuous:** will be + V-ing. "At this time next year, the team will be monitoring the second cohort."
**Future Perfect:** will have + V3. "By the end of next year, the team will have completed 1,000 interviews." Bitme sınırı bir yıllık dönem sonudur.
**Future Perfect Passive:** will have been + V3. "By Friday, all survey responses will have been checked." Kontrol edilen yanıtlar passive gerektirir.
"By next year" bir son tarihe işaret ederken "next year" yalnız gelecek zaman dönemini belirtir. Future perfecti seçmeden önce tamamlanmanın özellikle vurgulanıp vurgulanmadığını belirle. Bazı cümlelerde "is expected to rise over the next two years" gibi raporlama fiilleriyle to-infinitive kullanılır; fiilin zamanı yan yapıdan anlaşılır.
8. Active ve Passive: araştırma sonuçlarında özne kimin işi yapıyor?
**Temel formül:** be + V3. Be yardımcı fiili cümlenin zamanı, kişi ve sayısına göre değişir. Edilgen yapıda yapan kişi çoğu zaman belirtilmez: "The responses were coded" cümlesinde kodlamanın sonucu öne çıkar.
| Zaman/yapı | Etken | Edilgen | | --- | --- | --- | | Present simple | Researchers analyse data. | Data are analysed. | | Past simple | The team conducted interviews. | Interviews were conducted. | | Present continuous | Staff are reviewing forms. | Forms are being reviewed. | | Present perfect | Analysts have checked responses. | Responses have been checked. | | Past perfect | The office had stored files. | Files had been stored. | | Future | The agency will publish results. | Results will be published. | | Future perfect | The team will have completed work. | Work will have been completed. | | Modal | Researchers should protect records. | Records should be protected. |
"The policy was implemented" politikanın uygulandığını; "The policy implemented" yalnız başına tam yüklem olarak kullanıldığında eksik yardımcı fiil içerir. "The study suggests" ve "The data indicate" gibi cümleler aktif olarak doğaldır; her bilimsel cümle pasif yapılmaz. Çatıyı sözcük türü üzerinden değil, anlamsal rol üzerinden belirle.
9. Modal Verbs: olasılık, öneri, zorunluluk
Modal yardımcı fiillerden sonra to olmadan yalın fiil gelir: should collect, must report, may suggest, might reflect, could influence. Edilgen gerekiyorsa modal + be + V3; geçmiş olasılık gerekiyorsa modal + have + V3; geçmiş edilgen olasılıkta modal + have been + V3 kullanılır.
- "Participants **must give** consent." — Zorunluluk.
- "Researchers **should minimise** selection bias." — Öneri/yükümlülük.
- "The findings **may indicate** a trend." — Temkinli olasılık.
- "The difference **could reflect** changes in employment." — Olası açıklama.
- "The programme **might have influenced** attitudes." — Geçmişe dönük olasılık.
- "Personal records **should not be disclosed**." — Modal edilgen ve olumsuz.
**Must have + V3** geçmişe yönelik güçlü çıkarım bildirebilir; **should have + V3** çoğunlukla gerçekleşmemiş beklenti veya eleştiri taşır; **could have + V3** geçmişte mümkün olup gerçekleşmemiş bir durumu ya da olası açıklamayı bildirebilir. Yorum, cümlenin bağlamına göre değişir. "May have been excluded" gibi yapı ise geçmişte dışlanmış olma ihtimalini, kesin dışlanma olarak sunmaz.
"Need not" (zorunlu değil) ile "must not" (yasak) aynı anlamı taşımaz. "Could" bazı cümlelerde genel beceri, bazılarında olasılık veya nazik öneri olabilir. YÖKDİL çevirilerinde epistemik kesinliğin yanlış aktarılması temel anlam hatalarındandır.
10. Gerund ve Infinitive: fiilden sonra ikinci fiil
**Gerund (-ing) alan yaygın fiiller:** avoid, suggest, recommend, consider, deny, postpone, risk. "The researchers avoided publishing names" doğrudur. "Avoid to publish" bu kullanımda yanlıştır. "Recommend repeating the pilot study" doğal bir kalıptır.
**To-infinitive alan yaygın fiiller:** decide, aim, plan, expect, hope, intend, need. "The team decided to repeat the survey" ve "The policy aims to reduce inequality" doğrudur. "Be designed to evaluate" gibi edilgen sıfat kalıplarında da amaç bildirir.
**Edat sonrası -ing:** instead of relying, interested in studying, accustomed to speaking, used to recording. Burada **to** sözcüğünün infinitive işaretleyicisi mi yoksa edat mı olduğuna dikkat et. "Be accustomed to expressing" doğrudur; "accustomed to express" olağan kullanımda yanlıştır.
**Anlamı değişen fiiller:** "remember to call" = aramayı unutmamak; "remember calling" = aradığını hatırlamak. "Stop to talk" = konuşmak amacıyla durmak; "stop talking" = konuşmayı kesmek. "Try to persuade" çaba göstermeyi, "try persuading" olası yöntemi denemeyi anlatabilir. Bu ayrım salt biçim değil anlam sorusudur.
**Perfect gerund:** having + V3, gerund yapısındaki eylemin önce gerçekleşmiş olmasını vurgulayabilir: "The official denied having disclosed the document." Ordinary "denied disclosing" da dil bilgisel olabilir; eylemin öncelik vurgusu bağlama göre seçilir. Sorudaki beş şıktan birinin doğru olması için seçeneklerin cümleyle birlikte incelenmesi gerekir.
11. Conditional Sentences: olası, varsayımsal, gerçekleşmemiş
| Tip | If bölümü | Sonuç | Sosyal bilimler örneği | | --- | --- | --- | --- | | Zero | present simple | present simple | If prices rise, demand often falls. | | First | present simple | will + V1 | If funding increases, the school will expand. | | Second | past simple / were | would + V1 | If the sample were larger, estimates would be more stable. | | Third | had + V3 | would have + V3 | If the survey had included migrants, the estimate would have differed. |
**First conditional** gerçekçi gelecek koşulunu; **second conditional** bugünkü veya gelecekteki varsayımsal durumu; **third conditional** gerçekleşmemiş geçmiş durumu anlatır. "If the sample had been larger, the findings would have been more representative" geçmişin değiştirilemeyen koşulunu tartışır.
**Mixed conditional** geçmiş koşulun bugünkü sonucunu anlatabilir: "If the reform had been introduced earlier, the region would now have a stronger support network." Ters ilişki de farklı yapılarda kurulabilir. Cümlenin koşul ve sonuç bölümlerinin zaman eksenini ayrı ayrı çiz.
**Devrik koşullar:** "Had the authorities consulted residents..." = "If the authorities had consulted residents...". "Were the reform to pass..." = "If the reform were to pass...". "Should further evidence emerge..." = "If further evidence should emerge...". Bu ifadelerin başında if bulunmaması koşul anlamını ortadan kaldırmaz.
12. Relative Clauses ve dolaylı soru cümleleri
**Who / whom** kişiler; **which / that** çoğunlukla şeyler; **whose** iyelik; **where** yer; **when** zaman ilişkileri kurar. "The families whose children were displaced" ifadesinde çocukların ailelerle ilişkisi iyeliktir. "The documents that had remained unpublished" yapısında that özne rolündedir. "The analyst whom we interviewed" yapısında whom nesne rolüne uygundur.
**Defining relative clause** hangi kişiyi veya nesneyi kastettiğimizi belirtir: "The households that responded were included." **Non-defining clause** ek bilgi verir, virgülle ayrılır: "The survey, which was conducted in 2022, covered three cities." Non-defining biçimlerde that kullanılmaz. Sınavda virgül bulunup bulunmadığı, doğru ilgi zamirini seçmede yardımcıdır.
**Reduced relative clause:** "The reports published in 2020" = "the reports that were published in 2020". "Researchers working in rural areas" = "researchers who are working in rural areas". Edilgen V3 ve etken V-ing biçimleri eylemin rolünü gösterir; indirgenmiş yapı her zaman tam cümle yüklemi değildir.
**Noun clause:** "The study examined how migration affects education." How cümleciği dolaylı sorudur. "We do not know whether the trend will continue." Whether bir evet/hayır olasılığını adlandırır. "The researchers argued that participation had declined." That içeriği aktaran yan cümleciği başlatır. Dolaylı sorularda soru sözcüğünden sonra doğrudan soru dizilişi yapılmaz: "how migration affects..." doğrudur, "how does migration affect..." bu yapı içinde yanlıştır.
13. Academic Reporting: temkin, edilgen aktarma ve subjunctive
Bilimsel metinlerde **suggest, indicate, appear, seem, report, estimate, be likely to** gibi kalıplar bulgunun kanıt düzeyini yansıtır. "The findings suggest that..." bir çıkarımı destekler fakat kesin kanıt sunduğunu söylemez. "The change may have been caused by..." ile "the change was caused by..." aynı kesinlikte değildir.
**Reporting passive:** "The programme is believed to be effective" = etkili olduğuna inanılıyor. "The programme is believed to have improved outcomes" = geçmişte sonuçları iyileştirdiğine inanılıyor. "The records appear to have been deleted" = kayıtların silinmiş olduğu anlaşılıyor/öyle görünüyor. Şu ayrımı koru:
- **to be + V3:** zaman bakımından raporla eşzamanlı veya genel edilgen durum.
- **to have + V3:** raporlanan zamandan önce gerçekleşmiş etken olay.
- **to have been + V3:** raporlanan zamandan önce gerçekleşmiş edilgen olay.
**Mandative subjunctive:** recommend, require, insist, suggest gibi fiiller talep/öneri anlamında "that + subject + bare verb" yapısı alabilir: "The board requires that each participant be free to withdraw." Edilgende "that the data be protected" denebilir. Bu yapıda she/he/it sonrasında -s eklenmez; "participant be" kullanımı bilinçli bir akademik dil bilgisidir.
**Cleft sentences:** "It was the exclusion of rural households that undermined the sample." Vurgu, sorunun kaynağına yöneltilmiştir. It was ... that kuruluşu, asıl yüklemin zamanını ve özneyle ilişkisini silmez.
14. Inversion: olumsuz veya sınırlayıcı zarfla devriklik
Not only, rarely, seldom, scarcely, no sooner, not until, only after, under no circumstances gibi öğeler cümlenin başına geldiğinde yardımcı fiil çoğu zaman öznenin önüne geçer.
- "Rarely **have researchers observed** such a pattern." — Present perfect devrikliği.
- "Not until the data were checked **did the team publish** the findings." — Not until sonrası ana cümlede did.
- "No sooner **had the policy been announced** than protests began." — No sooner ... than, past perfect.
- "Scarcely **had the meeting started** when the vote was postponed." — Scarcely ... when.
- "Only after the interviews ended **did the team notice** the inconsistency." — Only after başta.
- "Not only **did the project improve** literacy, but it also widened access." — Not only ile devriklik.
- "Under no circumstances **should confidential data be disclosed**." — Yasaklayıcı, modal devriklik.
"Not until the data were checked, the team published ..." standart yazı dilinde ana cümlenin gerekli devrikliğini atladığı için yanlıştır. Bu tür sorularda ipucu, cümlenin başındaki ifade ile sonrasındaki yalın fiilin birleşimidir. "Did" kullanıldığında ana fiil V1, "have" kullanıldığında V3, "had" kullanıldığında V3 gerekir. "Only after" cümle başı olmadığı zaman aynı devriklik zorunluluğu ortaya çıkmaz.
15. Comparatives, causative ve fiil uyumunda ince ayrımlar
**Comparative:** "more reliable than", "less expensive than", "easier to use than" biçimleri iki öğeyi karşılaştırır. **As ... as:** "as effective as" eşitlik; "twice as efficient as" oranlı karşılaştırmadır. "Twice as more efficient as" standart kalıp değildir. **The more ..., the more ...:** "The more accessible the service is, the higher participation may become" birlikte artma örüntüsü kurabilir; ilk the bir artikel gibi yorumlanmaz.
**Causative have/get:** "The committee had the recordings encrypted." = başkasına şifrelettirdi. Have + object + V3 kalıbı işlem yaptırmayı anlatır. "The recordings were encrypted" doğrudan passive, "had them encrypted" causative anlamı taşır. Get + object + V3 de benzer kullanılır; get + someone + to V1 ise birini bir işi yapmaya ikna etme/yaptırma anlamına gelebilir.
**Either ... or / neither ... nor:** Yüklem çoğunlukla en yakın özneye göre çekimlenir: "Neither the director nor the interviewers were available." Eğer son özne tekilse "Neither the workers nor the director was available" doğaldır. Ancak her karmaşık özne cümlesinde anlam ve resmiyet düzeyi de değerlendirilmeli; örneklerin kendi içinde dil bilgisel uyumu korunmalıdır.
**Subject–verb agreement with add-ons:** "The findings, along with several appendices, have been submitted." Burada have, appendices sözcüğünden değil findings asıl öznesinden gelir. "The majority of respondents were..." çoğul bireyler; "a majority of the population was..." gibi toplu birim kullanımları farklı uyum değerlendirmesi gerektirebilir.
16. Çözümlü hızlı cümle örnekleri
- "The survey **was conducted** in 2020." → Bitmiş zaman + passive.
- "Researchers **are analysing** the responses now." → Şu anda devam eden active.
- "The number of applicants **has increased** since 2018." → Tekil nicelik + present perfect.
- "A number of respondents **have withdrawn**." → Çoğul özneli present perfect.
- "The residents **had been waiting** when the mayor arrived." → Geçmişte bir ana dek devam.
- "The data **will have been reviewed** by Friday." → Future perfect passive.
- "The board requires that the material **be anonymised**." → Mandative subjunctive passive.
- "The agency avoided **disclosing** identities." → Avoid + gerund.
- "The participants were accustomed to **answering** questions." → To bir edattır.
- "The programme appears **to be** beneficial." → Appear + infinitive.
- "If the sample **were** larger, results **would be** stronger." → Second conditional.
- "If they **had included** migrants, they **would have obtained** better coverage." → Third conditional.
- "The families **whose** homes were damaged left the region." → Relative possessive.
- "No sooner **had the reform been announced** than debate began." → No sooner ... than.
- "Only after reviewing the figures **did they notice** the error." → Only after inversion.
- "The recordings appear **to have been deleted**." → Perfect passive infinitive.
- "The review panel had the recordings **encrypted**." → Causative have + object + V3.
- "The findings, together with the notes, **have** been published." → Ara öbek özne sayısını değiştirmez.
Sık Karıştırılan Noktalar
- **Present simple / present continuous:** Rutin ve genel yargı / şu anda süren işlem.
- **Past simple / present perfect:** Belirli bitmiş tarih / bugüne uzanan etki veya süreç.
- **Since / for / in:** Başlangıç noktası / süre / tarihte gerçekleşme.
- **Past perfect / past perfect continuous:** Geçmişte öncelik / geçmişe kadar süren olay.
- **Active / passive:** İşlemi yapan özne / işleme maruz kalan özne.
- **The number of / a number of:** Tekil nicelik / çoğul grup.
- **Should + V1 / should be + V3:** Modal etken / modal edilgen.
- **May have + V3 / may have been + V3:** Geçmiş olasılık etken / edilgen.
- **Recommend doing / decide to do:** Gerund / infinitive.
- **Be used to doing / used to do:** Alışık olmak / eskiden yapma alışkanlığı.
- **If + past / would + V1:** Varsayımsal şimdi/gelecek.
- **If + had V3 / would have V3:** Gerçekleşmemiş geçmiş.
- **Mediator / moderator cümleleri:** Dil bilgisi açısından through ve differs by gibi ipuçlarını koru.
- **Which / whose / that:** Şey/kişi bağlama / iyelik / defining relative.
- **Not until / only after:** Cümle başındaysa ana cümlede devriklik.
- **No sooner ... than / scarcely ... when:** Yakın ardışık geçmiş olaylar.
- **To be / to have been:** Raporla eşzamanlı olma / önce tamamlanma.
- **Causative have / passive:** Birine yaptırma / nesnenin yapılan işte özne olması.
Soru Çözerken Kullanılabilecek Yaklaşım
**1. Yüklem yuvasını kontrol et.** Boşluk ana yüklem mi, yardımcı fiil mi, bir infinitive veya gerund parçası mı? "Should ----" yalın fiil, "should be ----" V3 alır.
**2. Gerçek özneyi bul.** Her iki taraftaki relative clause veya together with araya girmiş olabilir. The number of / a number of ayrımını ayrıca düşün.
**3. Zaman ve olay sırasını çiz.** Last year bitmiş geçmiş; since 2018 bugüne bağlı; by next year gelecekte tamamlanma; before/when iki olay arasında önce–sonra ilişkisi kurar.
**4. Çatıyı ve anlamı birleştir.** Data "analysed" olur; researchers "analyse" eder. Passive için uygun be biçiminin bulunduğundan emin ol.
**5. Kalıp yöneticisini işaretle.** Avoid, recommend, be accustomed to, decide, aim, appear, require that gibi öğeler takip eden yapıyı belirler.
**6. Devrikliği kontrol et.** Not only, rarely, only after, not until, no sooner baştaysa yardımcı fiilin öznenin önüne geçmesi gerekebilir.
**7. Cümleyi baştan sona yeniden oku.** Bir seçenek yalnız boşlukta doğru görünse bile cümlenin kalan kısmındaki than, to, with, by veya passive ile uyuşmayabilir. Son kararda anlam ve dil bilgisini birlikte doğrula.
Konu Özeti
YÖKDİL Sosyal Bilimler İngilizcesinde fiil çözümü dört eksende yapılır: zaman, özne uyumu, active/passive çatı ve kesinlik/kip. Present simple genel yargı, past simple bitmiş olay, present perfect günümüze uzanan süreç, past perfect geçmişte öncelik ve future perfect gelecek son tarihe kadar tamamlanma bildirir. Modal fiiller iddianın gücünü, gerund–infinitive önceki fiilin yönettiği yapıyı, conditional cümleleri gerçekleşme durumunu ve inversion ise vurguyu şekillendirir. Bu ayrımları sosyal bilimler metinlerindeki araştırma örnekleriyle birlikte öğrenmek, kelime seçiminin ötesinde cümle ve paragraf anlamını çözmeye de yardımcı olur.
Konuyu Bitirdiğinde Bunları Yapabiliyor Olmalısın
- Rutin, bitmiş geçmiş ve bugüne uzanan değişimi doğru zamanla anlatmak.
- Since, for, in ve by zaman ifadelerini ayrı kullanmak.
- The number of ile a number of yapılarında doğru yüklemi seçmek.
- Active ve passive cümleyi farklı zamanlarda kurmak.
- Modal + V1, modal + be + V3, modal + have + V3 yapılarını ayırmak.
- Avoid/recommend ardından gerund; decide/aim ardından infinitive kullanmak.
- Second ve third conditional anlamını ve çekimini karşılaştırmak.
- Who, which, whose ve that ile relative clause kurmak.
- Require that gibi subjunctive kullanımlarını tanımak.
- No sooner, not until ve only after ile devrikliği çözmek.
- Causative have ve perfect passive infinitive biçimlerini belirlemek.
- YÖKDİL tarzı soruda doğru cevabı bütün cümlede sınayabilmek.
Konuya ait 60 özgün soru 20 kolay, 20 orta ve 20 zor düzeyde düzenlenmiştir. Her soru açıklaması seçilen yapı ile belirleyici bağlam işaretini birbirine bağlar.
Bu Üniteyi Pekiştir
Konuyu tamamladıysan çalışma notlarıyla tekrar yapabilir veya seviyene uygun testlerle kendini ölçebilirsin.
Bu Konuyla İlgili Testler
YÖKDİL İngilizce - Sosyal Bilimler Fiiller, Zamanlar ve Dil Bilgisi - Kolay Test
20 soru
Temel kavramları kontrol et
YÖKDİL İngilizce - Sosyal Bilimler Fiiller, Zamanlar ve Dil Bilgisi - Orta Test
20 soru
Bilgini uygulamaya geçir
YÖKDİL İngilizce - Sosyal Bilimler Fiiller, Zamanlar ve Dil Bilgisi - Zor Test
20 soru
Detay ve yorum gücünü ölç
YÖKDİL İngilizce - Sosyal Bilimler Fiiller, Zamanlar ve Dil Bilgisi - Karma Test 1
20 soru
Gerçek sınav temposunda kendini dene