“Araştırmacı bu görüşü destekledi ve katıldı.” cümlesinde hangi öge eksikliği anlatımı bozar?
- A) Cümle sonundaki soru edatı.
- B) İkinci yükleme bağlanacak yönelme durumlu tümleç.
- C) İlk yüklemin belirtili nesnesi.
- D) Birinci yüklemin zaman zarfı.
- E) Özneyi niteleyen sayı sıfatı.
Doğru cevap: B
Çözüm: Desteklemek “görüşü”, katılmak ise “görüşe” sözünü ister. İkinci yüklem için “bu görüşe” tümleci gerekir.
“Öğrenciler koridorda sıra olmuş, sessizce içeri girmişti.” cümlesi niçin anlatım bakımından tutarlıdır?
- A) İlk eylemin nesnesi eksik bırakıldığı için.
- B) İki eylem aynı özneyle ve anlamca uyumlu biçimde kurulmuştur.
- C) İçeri sözcüğü gereksiz yere yinelendiği için.
- D) Sıra olmak yalnız tekil öznelerle kullanıldığı için.
- E) İki eylem arasında kesin karşıtlık bulunduğu için.
Doğru cevap: B
Çözüm: Sıra olmak ve içeri girmek eylemleri aynı öznenin ardışık hareketlerini anlatır; zorunlu bir düzeltme yoktur.
“Dosyaları arşivden geri iade ettim.” cümlesinde “geri” sözcüğünün çıkarılması hangi sorunu giderir?
- A) Belirtili nesnenin eksikliğini.
- B) Aynı anlamın gereksiz yinelenmesini.
- C) Zarf tümlecinin yanlış yerde olmasını.
- D) Yanlış kip kullanılmasını.
- E) Yüklemin kişiyle uyuşmamasını.
Doğru cevap: B
Çözüm: İade etmek geri vermek demektir. Geri sözcüğü bir daha aynı anlamı bildirdiğinden gereksizdir.
“Bütün gün süren toplantı nihayet sonunda bitti.” cümlesinde hangi iki ifade gereksiz biçimde aynı anlamı kurar?
- A) “Gün” ve “sonunda”.
- B) “Nihayet” ve “sonunda”.
- C) “Toplantı” ve “bitti”.
- D) “Süren” ve “toplantı”.
- E) “Bütün” ve “gün”.
Doğru cevap: B
Çözüm: Nihayet ve sonunda, eylemin beklenen bitişini bildiren yakın anlamlı ifadelerdir; ikisinin bir arada kullanımı gereksizdir.
“Bu toplantının sonucu hakkında size bilgi vereceğiz.” cümlesinde bir anlatım bozukluğu var mıdır?
- A) Evet; “bilgi” sözcüğü zorunlu olarak çoğul olmalıdır.
- B) Evet; “hakkında” sözü yalnız insan adlarıyla kullanılır.
- C) Evet; “sonucu” sözcüğünün cümleden çıkarılması zorunludur.
- D) Evet; “size” sözcüğünün bulunma eki alması gerekir.
- E) Hayır; sözcükler uygun anlam ve eklerle kullanılmıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Bilgi vermek ve hakkında bilgi vermek yapıları doğrudur. Öge eksikliği ya da anlam çelişkisi yoktur.
“Belki bu akşam kesin olarak sizi ararım.” sözünde hangi anlamlar çatışmaktadır?
- A) Örnek ile açıklama.
- B) Karşılaştırma ile benzetme.
- C) Neden ile sonuç.
- D) Olasılık ile kesinlik.
- E) Amaç ile koşul.
Doğru cevap: D
Çözüm: Belki olasılık, kesin olarak kesinlik bildirir. Aynı eylemin gerçekleşme derecesi iki farklı biçimde verilmiştir.
“Kurul üyeleri raporu inceledi ve onayladı.” cümlesi için en isabetli yargı hangisidir?
- A) İki yüklem aynı nesneyle kullanılabildiğinden bozukluk yoktur.
- B) Rapor sözcüğü tamlayan eki almak zorundadır.
- C) İncelemek fiili hiçbir zaman nesne alamaz.
- D) İki yüklemin özneleri mutlaka farklı olmalıdır.
- E) Onaylamak fiili yalnız yönelme hâli ister.
Doğru cevap: A
Çözüm: İncelemek ve onaylamak “raporu” nesnesini ortak kullanabilir. Bağlanan fiillerin öge isteği çelişmez.
“Okurlar eseri hem eleştirdi hem de değer verdi.” cümlesi, hangi değişiklikle iki yüklem açısından doğru olur?
- A) “Eserden hem eleştirdi hem de değer verdi.”
- B) “Eserin hem eleştirdi hem de değer verdi.”
- C) “Eseri hem eleştirdi hem de ona değer verdi.”
- D) “Eseri hem eleştirdi hem de onu değer verdi.”
- E) “Eserle hem eleştirdi hem de değer verdi.”
Doğru cevap: C
Çözüm: Eleştirmek belirtili nesne alır; değer vermek birine/bir şeye yönelir. “Ona” tümleci ikinci yüklemi tamamlar.
“Yönetmelikteki değişiklikler başvuruları kolaylaştırmış ve hız kazandırmıştır.” cümlesindeki anlatımı düzeltmenin en uygun yolu hangisidir?
- A) “Değişiklikler” öznesini tekilleştirmek.
- B) “Başvuruları” sözcüğünü zarf yapmak.
- C) İkinci yüklem için “başvurulara” tümlecini kullanmak.
- D) “Yönetmelikteki” sıfatını sona taşımak.
- E) “Kolaylaştırmış” fiilini edilgen yapmak.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kolaylaştırmak başvuruları, hız kazandırmak başvurulara biçiminde kullanılır. Fiillerin durum eki istemi farklıdır.
“Bütün çalışanlar projeyi sahiplendi, önem verdi ve tamamladı.” cümlesindeki bozukluk neyle giderilebilir?
- A) “Önem verdi” yükleminden önce “ona” eklenerek.
- B) “Tamamladı” yerine “tamamlanarak” yazılarak.
- C) “Önem verdi” yerine “önem gördü” yazılarak.
- D) “Sahiplendi” yerine “sahiplendilerdi” yazılarak.
- E) “Projeyi” sözcüğü özneye dönüştürülerek.
Doğru cevap: A
Çözüm: Sahiplenmek ve tamamlamak projeyi; önem vermek ise projeye/ona tümlecini gerektirir.
“Bu yöntem, öncekine oranla daha üstün ve etkilidir.” cümlesindeki karşılaştırma anlatımı nasıl daha uygun kurulabilir?
- A) “Öncekine en daha üstün ve etkilidir.” biçiminde.
- B) “Öncekinden üstün ve daha etkilidir.” biçiminde.
- C) “Öncekini üstün ve daha etkilidir.” biçiminde.
- D) “Öncekiyle daha üstün ve etkiliye.” biçiminde.
- E) “Öncekinden oranla üstün ve daha etkilidir.” biçiminde.
Doğru cevap: B
Çözüm: Üstün olmak “-den” ekiyle karşılaştırma kurar; etkili olmak için “daha” kullanılabilir. İki sıfatın yapısı ayrı tutulmalıdır.
“Raporun bu bölümünde birçok soru ve sorun tartışıldı.” cümlesiyle ilgili en doğru yorum nedir?
- A) Birçok sözcüğü iki ada birden bağlanamaz.
- B) Tartışılmak fiili edilgen biçimde kullanılamaz.
- C) Sorun sözcüğü yalnızca fiil görevinde kullanılabilir.
- D) Soru ve sorun ayrı kavramlar olduğundan birlikte kullanılmaları tek başına bozukluk değildir.
- E) Aynı kökten gelen sözcükler her zaman gereksiz tekrardır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Soru yanıtlanmak üzere sorulan, sorun çözümlenmesi gereken durumdur; benzer sesleri zorunlu anlam tekrarı doğurmaz.
I. “Ödül törenine bütün davetliler katıldı.” II. “Ödül törenine herkes katıldılar.” Hangisi doğrudur?
- A) Yalnız I; II’de “katıldılar” yerine “katıldı” kullanılmalıdır.
- B) I yanlış; “davetliler” öznesi çoğul yüklemle zorunludur.
- C) Her ikisi de yanlıştır; katılmak nesne gerektirir.
- D) Her ikisi de doğrudur; “herkes” çoğul yüklem ister.
- E) Yalnız II; I’de “bütün” sözcüğü gereksizdir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Herkes tekil özne gibi yüklem alır; çoğul özneyle tekil yüklem kullanılması da Türkçede mümkündür.
“İlk kez geçen yıl başlayan uygulama, daha önce hiç denenmemiş bir yenilikti.” cümlesine ilişkin en doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Bir uygulama daha önce denenmediyse başlayamaz; kesin çelişki vardır.
- B) “Yenilik” sözcüğü bütün zaman zarflarıyla uyuşmaz.
- C) “Geçen yıl” ifadesi geniş zamanla zorunlu olarak kullanılmalıdır.
- D) Yargılar aynı olgunun ilk uygulanmasını ve öncesinde denenmemiş olmasını anlattığından zorunlu çelişki yoktur.
- E) İlk kez ve hiç sözcükleri farklı cümlelerde bile birlikte bulunamaz.
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk uygulanma geçen yıl gerçekleşmişse bu tarihten önce denenmemiş olması tutarlıdır. Yakın anlamlı ifadelerin her kullanımı bozukluk yaratmaz.
“Araştırma sonuçlarını akademisyenlere anlattı ve yararlandı.” cümlesinin her iki yüklemi için ayrı öge istemi hangi seçenekte doğru kurulmuştur?
- A) “Araştırma sonuçlarıyla akademisyenlere anlattı ve yararlandı.”
- B) “Araştırma sonuçlarını akademisyenlere anlattı ve sonuçları yararlandı.”
- C) “Araştırma sonuçlarına akademisyenlere anlattı ve yararlandı.”
- D) “Araştırma sonuçlarından akademisyenlere anlattı ve yararlandı.”
- E) “Araştırma sonuçlarını akademisyenlere anlattı ve bu sonuçlardan yararlandı.”
Doğru cevap: E
Çözüm: Anlatmak, “sonuçlarını” nesnesi; yararlanmak, “sonuçlardan” ayrılma durumlu tümleci alır.
“Her iki yöntem de kesinlikle neredeyse aynı sonucu veriyor.” cümlesinde hangi sözcüğün çıkarılması anlamı tutarlı kılar ve niçin?
- A) “Kesinlikle”; çünkü “neredeyse aynı” yaklaşık benzerliği anlatır.
- B) “İki”; çünkü “her” ile sayı sıfatı kullanılamaz.
- C) “Neredeyse”; çünkü “aynı” yalnız tahmin durumunda kullanılır.
- D) “Yöntem”; çünkü karşılaştırmada özne bulunamaz.
- E) “Sonucu”; çünkü vermek fiili hiçbir nesne alamaz.
Doğru cevap: A
Çözüm: Neredeyse aynı, tam özdeşlik değil yakınlık ifade eder. Kesinlikle sözü bu derecelendirmeyle gereksiz kesinlik yaratır.
Aşağıdaki düzeltmelerin hangisinde “Sergiyi izledik ve hayran kaldık.” cümlesindeki eksik öge giderilirken anlam korunmuştur?
- A) “Sergiyi izledik ve sergideki eserlere hayran kaldık.”
- B) “Sergiye izledik ve sergiden hayran kaldık.”
- C) “Sergiyi izledik ve sergiyi hayran kaldık.”
- D) “Sergiden izledik ve sergiyi hayran kaldık.”
- E) “Serginin izledik ve sergide hayran kaldık.”
Doğru cevap: A
Çözüm: İzlemek sergiyi nesnesini, hayran kalmak ise bir şeye yönelmeyi gerektirir. Sergideki eserlere ifadesi bu ilişkiyi tamamlar.
“Bu kanıtlar iddiayı hem güçlendiriyor hem de güvenilir buluyorum.” cümlesi, yüklemlerin farklı öznelerini açıkça belirterek nasıl düzeltilir?
- A) “Bu kanıtlar iddiayı güçlendiriyor ve güvenilir buluyorlar.”
- B) “Bu kanıtları iddia güçlendiriyor ve güvenilir buluyor.”
- C) “Bu kanıtlar hem iddia güçlendiriyor hem güvenilir bulunuyorlar.”
- D) “Bu kanıtlar iddiayı güçlendirilir ve güvenilir buluyorum.”
- E) “Bu kanıtlar iddiayı güçlendiriyor; ben de bu kanıtları güvenilir buluyorum.”
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk yüklemin öznesi kanıtlar, “güvenilir buluyorum”un öznesi bendir. Özneler ve nesneler ayrılınca anlatım açıklaşır.
I. “Önerileri dikkate aldı, uyguladı ve sonuçlarını izledi.” II. “Önerileri karşı çıktı, reddetti ve eleştirdi.” III. “Önerilere karşı çıktı; onları reddetti ve eleştirdi.” Bu üç cümle için hangisi doğrudur?
- A) II ve III düzgündür; I’de iki yüklem bulunamaz.
- B) I ve III düzgündür; II’de “karşı çıkmak” yönelme tümleci ister.
- C) I ve II düzgündür; III’te zamir kullanılması yanlıştır.
- D) Yalnız II düzgündür; I’de “uygulamak” nesne alamaz.
- E) Üçünde de aynı ek eksik olduğundan üçü de bozuktur.
Doğru cevap: B
Çözüm: Önerileri dikkate almak/uygulamak doğrudur; karşı çıkmak önerilere, reddetmek ve eleştirmek önerileri sözlerini ister. III bu farkı belirtir.
“Sınav sorularının yarısını çözdüm fakat yine de hepsini bitirdim.” cümlesindeki görünür çelişkiyi gidermek için hangisi gerekir?
- A) İki eylemin farklı zamanlara ait olduğu belirtilmelidir: “Önce yarısını çözdüm, ardından hepsini bitirdim.”
- B) “Sınav” sözcüğünün cümleden çıkarılması.
- C) “Yarısını” yerine “hiçbirini” yazılması.
- D) “Fakat” yerine “oysa” yazılması.
- E) “Hepsini” yerine “sadece” yazılması.
Doğru cevap: A
Çözüm: Yarısını çözmek süreçteki bir aşama, hepsini bitirmek sonraki aşama olabilir. Önce–ardından ilişkisi zaman sınırını açıklaştırır.