“Bu konu üzerinde karşılıklı fikir alışverişinde bulundular.” cümlesindeki gereksizlik hangi sözcüktedir?
- A) “Fikir” sözcüğündedir.
- B) “Bulundular” sözcüğündedir.
- C) “Konu” sözcüğündedir.
- D) “Karşılıklı” sözcüğündedir.
- E) “Üzerinde” sözcüğündedir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Fikir alışverişi zaten iki yönlü etkileşimi bildirir; karşılıklı sözcüğü anlamı yinelemektedir.
“Bu sonuçtan dolayı gurur ve sevinç duydum.” cümlesinde anlatımın durumu nasıldır?
- A) İki ad ortak yükleme hiçbir zaman bağlanamaz.
- B) Sevinç sözcüğü duymak fiiline bağlanamaz.
- C) Gurur ve sevinç, “duymak” yüklemine uygun biçimde bağlanmıştır.
- D) Sonuçtan sözü yanlış biçimde belirtme eki almıştır.
- E) Gurur sözcüğü yalnız yönelme ekiyle kullanılabilir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Gurur duymak ve sevinç duymak yerleşik kullanımlardır; ortak yüklemde sorun yoktur.
“Sorunun çözümünü kısa ve öz bir şekilde açıkladı.” cümlesindeki anlatımın özelliği hangisidir?
- A) “Açıkladı” fiili nesne almadığında doğrudur.
- B) “Şekilde” sözcüğü ile tüm sıfatlar çelişir.
- C) “Öz” sözcüğü yalnız isim görevinde kullanılır.
- D) “Kısa” sözcüğü yalnız süre bildirebilir.
- E) “Kısa ve öz” birlikte kullanılarak açıklama biçimini belirtir; zorunlu bozukluk yoktur.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kısa ve öz ifadesi yaygın ve anlamca uygun bir anlatımdır; her yakın anlamlı sözcük birlikteliği bozukluk sayılmaz.
“Sınav sonuçları henüz açıklanmamış olmasına rağmen kesinlikle yarın açıklanabilir.” sözünde tutarsızlık hangi iki birim arasındadır?
- A) “Yarın” ile “açıklanabilir” arasında.
- B) “Henüz” ile “açıklanmamış” arasında.
- C) “Kesinlikle” ile “açıklanabilir” arasında.
- D) “Olmasına” ile “rağmen” arasında.
- E) “Sınav” ile “sonuçları” arasında.
Doğru cevap: C
Çözüm: Açıklanabilir olasılığı, kesinlikle kesinliği bildirir. Henüz ve yarın ifadeleri kendi başına çelişki yaratmaz.
“Toplantı sonrasında alınan kararları herkes kabul etti.” cümlesi için hangi yargı doğrudur?
- A) Sonrasında sözcüğü zaman bildiremez.
- B) Kabul etmek yalnız yönelme ekiyle kullanılır.
- C) Herkes öznesi mutlaka çoğul yüklem gerektirir.
- D) Kararları sözcüğü yüklemden önce bulunamaz.
- E) Belirtili nesne ve tekil yüklem uyumludur; anlatım açıktır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Herkes tekil özne, kabul etti tekil yüklemdir; “kararları” da kabul etmek fiilinin nesnesidir.
“Şirketin iki çalışanı da aynı öneriyi destekliyor.” cümlesine ilişkin hangi açıklama yerindedir?
- A) Sayı sıfatıyla belirtilen özne tekil yüklemle uyumlu kullanılmıştır.
- B) “Aynı” ifadesi yüklemle aynı anlamı yinelemektedir.
- C) “Desteklemek” fiili belirtili nesneyi kabul etmez.
- D) “İki çalışanı” mutlaka birinci çoğul kişi gerektirir.
- E) “Da” bağlacının cümlede bulunması bozuktur.
Doğru cevap: A
Çözüm: “İki çalışanı” sözünde sayı sıfatı isimden önce gelir; yüklemin tekil kullanılması anlamı ve özne-yüklem uyumunu korur.
“Geçen hafta bu konuda daha önce bir araştırma yaptık.” cümlesi için hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Geçmiş zamanı belirten iki söz birlikte asla kullanılamaz.
- B) “Geçen hafta” mutlaka yüklemden sonra gelmelidir.
- C) “Araştırma yaptık” ifadesi Türkçede kullanılamaz.
- D) “Bu konuda” sözünün nesne olarak çekimlenmesi zorunludur.
- E) “Daha önce” ifadesi araştırmanın geçen haftadan da önce yapıldığını anlatıyorsa cümle bozuk değildir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Zaman sözleri farklı başlangıç noktalarına gönderme yapıyorsa birlikte bulunabilir. Anlatım bozukluğu bağlam olmadan kesinleştirilmemelidir.
“Ali’yi Ayşe’den daha çok seviyorum.” cümlesindeki belirsizlik hangi iki yorumu mümkün kılar?
- A) Ali’nin konuşması veya sessiz kalması.
- B) Ayşe’nin Ali’ye kızması veya kızmaması.
- C) Ayşe’nin Ali’yle konuşması veya onu görmesi.
- D) Ali’nin Ayşe’den daha önce tanınması veya sonra tanınması.
- E) Ali’yi Ayşe’yi sevdiğimden daha çok sevmem veya Ali’yi Ayşe’nin sevdiğinden çok sevmem.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Ayşe’den” sözü sevgimin karşılaştırıldığı kişiyi de Ali’yi seven diğer kişiyi de gösterebilir. “Ali’yi Ayşe’yi sevdiğimden çok seviyorum” ve “Ali’yi Ayşe’nin sevdiğinden çok seviyorum” farklıdır.
“Öğretmen öğrencilerini övdü ve hak ettikleri başarıdan dolayı kutladı.” cümlesindeki ortak nesnenin durumu nasıldır?
- A) Övmek fiili yalnız bulunma durumu ister.
- B) Kutlamak fiili yalnız yönelme durumu ister.
- C) İki yüklem de “öğrencilerini” nesnesini kabul eder; zorunlu öge eksikliği yoktur.
- D) “Dolayı” edatı nesneyi geçersiz kılar.
- E) İki fiilin öznesi mutlaka farklı olmalıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Öğrencilerini övmek ve öğrencilerini kutlamak doğru yapılardır; “başarıdan dolayı” nedeni belirtir.
“Bu öneri üzerinde hem düşündüm hem de kabul ettim.” cümlesinin anlatımı nasıl düzeltilir?
- A) “Bu öneri üzerinde düşündüm ve öneriyi kabul ettim.”
- B) “Bu öneri için hem düşündüm hem kabul edilmektedir.”
- C) “Bu öneriden hem düşündüm hem kabul ettim.”
- D) “Bu öneriyi üzerinde düşündüm ve kabul ettim.”
- E) “Bu öneriye hem düşündüm hem kabul ettim.”
Doğru cevap: A
Çözüm: Üzerinde düşünmek ile öneriyi kabul etmek farklı ekli ögeler ister; iki yapı ayrı kurulmalıdır.
“Bundan böyle artık ödevleri çevrim içi teslim edeceğiz.” cümlesindeki yinelenen anlam hangi ifadelerle verilir?
- A) “Bundan” ile “ödevleri”.
- B) “Teslim” ile “edeceğiz”.
- C) “Çevrim içi” ile “teslim”.
- D) “Bundan böyle” ile “artık”.
- E) “Ödevleri” ile “teslim”.
Doğru cevap: D
Çözüm: Bundan böyle ve artık, bu andan sonrasına ilişkin değişikliği bildirir; bağlamda birinin çıkarılması yeterlidir.
Bir öğrencinin metninde “Deneyin amacı, iki yöntemi karşılaştırmaktır ve sonuçlarını yorumlamaktır.” cümlesi geçiyor. Hangisi, paralel yapıyı güçlendirerek anlamı korur?
- A) “Deneyin amacı iki yöntemi karşılaştırıp sonuçları yorumlandı.”
- B) “Deneyin amacı iki yöntemi karşılaştırmak ve sonuçlarını yorumlamaktır.”
- C) “Deneyin amacı iki yöntemi karşılaştırma, sonuçlarını yorumlandı.”
- D) “Deneyin amacı iki yöntemden karşılaştırmak ve sonuçlarına yorumdur.”
- E) “Deneyin amacı iki yöntem karşılaştırıldı ve yorumlandı.”
Doğru cevap: B
Çözüm: Amaç ifadesinde iki ad-fiil ortak ek-fiille bağlandığında yüklemlerin yapısı paralel kurulur.
“Bu karar herkes tarafından desteklendi ve karşı çıktı.” cümlesindeki bozukluk hangi nedenle oluşur?
- A) Her iki yüklemin de gelecek zamanla çekimlenmesi gerektiğinden.
- B) Karar sözcüğü cümlede yalnız nesne olabildiğinden.
- C) “Herkes” sözcüğünün çoğul yüklem istemesinden.
- D) “Desteklenmek” edilgen, “karşı çıkmak” etken yapıda olduğundan ortak özne ilişkisi bozulur.
- E) “Tarafından” sözünün yer tamlayıcısı olamamasından.
Doğru cevap: D
Çözüm: Bir karar desteklenebilir; karara karşı çıkılır. İkinci yargı “bazı kişiler bu karara karşı çıktı” gibi ayrıca kurulmalıdır.
“Bu makaleyi hem inandım hem de araştırdım.” cümlesinde yalnız ekleri değiştirerek değil, yüklemlere uygun tamlayıcıları vererek yapılacak en açık düzeltme hangisidir?
- A) “Bu makaleyle inandım ve makaleye araştırdım.”
- B) “Bu makaledeki savlara inandım ve makaleyi araştırdım.”
- C) “Bu makalenin inandım ve makalenin araştırdım.”
- D) “Bu makaleden inandım ve makaleyi araştırdım.”
- E) “Bu makaleyi inandım ve makaleye araştırdım.”
Doğru cevap: B
Çözüm: İnanmak bir düşünceye/sava yönelme ekiyle, araştırmak ise bir konuyu/nesneyi belirtme ekiyle kullanılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “geri” sözcüğü gereksiz değil, yer bildiren anlamıyla işlevseldir?
- A) “Söylediği sözleri geri tekrar etti.”
- B) “Araç biraz geri hareket edince kapı açıldı.”
- C) “Yeniden geri başa döndü.”
- D) “Geri tekrar yeniden denedi.”
- E) “Ödünç aldığı kalemi geri iade etti.”
Doğru cevap: B
Çözüm: Araç geri hareket ettiğinde geri, hareketin yönünü belirtir. Diğer örneklerde iade, tekrar veya dönmek ile aynı anlam yinelenir.
“Raporun ilk bölümü çalışmanın amacını, ikinci bölümü ise yöntemini açıklamaktadır ve değerlendirilmektedir.” cümlesini ögeleri karıştırmadan düzeltmenin en uygun yolu hangisidir?
- A) “Raporun ilk ve ikinci bölümü amacını açıklanır ve değerlendirmektedir.”
- B) “İlk bölüm çalışmanın amacı, ikinci bölüm yöntemini değerlendirilmektedir.”
- C) “Raporun ilk bölümü çalışmanın amacını açıklandı ve değerlendirmektedir.”
- D) “Raporun ilk bölümü çalışmanın amacını, ikinci bölümü yöntemini açıklar; her iki bölüm ayrıca değerlendirilir.”
- E) “İlk bölüm amacını, ikinci yöntemini açıklanmakta ve değerlendirmektedir.”
Doğru cevap: D
Çözüm: “Açıklamaktadır” etken, “değerlendirilmektedir” edilgendir. Yeniden yazım iki farklı yüklem-özne ilişkisini açıkça kurar.
“Editör, yazarın kardeşine hazırladığı dosyayı ulaştırdı.” cümlesi hangi nedenle iki ayrı anlamda okunabilir?
- A) Ulaştırmak fiili yönelme durumunu alamadığı için.
- B) Kardeş sözcüğünün tekil biçimde kullanılması yasak olduğu için.
- C) “Hazırladığı” yan cümlesinin öznesi ve “kardeşine” sözünün bağlı olduğu öge açık değildir.
- D) Yüklemin geçmiş zaman eki kişiyle uyuşmadığı için.
- E) Dosya sözcüğünün nesne değil özne olması gerektiği için.
Doğru cevap: C
Çözüm: Dosyayı editörün mü yoksa yazarın mı hazırladığı ve dosyanın kime ulaştırıldığı açıkça ayrılmalıdır; sıfat-fiil ilişkisi belirsizdir.
“Konuşmacı önce öneriye değindi, sonra ayrıntılı olarak inceledi ve eleştirdi.” cümlesine ilişkin hangi saptama doğrudur?
- A) “Önce” ve “sonra” birlikte bulunamaz.
- B) “Değindi” için “öneriyi” nesnesi eklenmelidir.
- C) “İnceledi” ile “eleştirdi” için “öneriyi” nesnesi eklenmelidir.
- D) “Ayrıntılı olarak” yer tamlayıcısıdır ve silinmelidir.
- E) Üç yüklemin tamamı aynı yönelme ekini ister.
Doğru cevap: C
Çözüm: Değinmek “öneriye”, incelemek ve eleştirmek ise “öneriyi” sözlerini alır. İlk yüklemin ögesi diğerlerine doğrudan aktarılamaz.
Bir değerlendirmede “Eserin hem üslubuna hayran kaldım hem de anlatımını eleştirdim.” deniyor. Bu cümle için hangisi söylenebilir?
- A) “Hayran kalmak” yalnız belirtme durumunu ister.
- B) Bir eserin üslubu beğeniliyorsa anlatımı eleştirilemez.
- C) Fiiller kendi gerektirdikleri ögelerle kurulmuştur; iki farklı yönü değerlendirmek çelişki değildir.
- D) “Eleştirmek” yalnız yönelme durumunu ister.
- E) İki ayrı yargıda aynı kişi özne olamaz.
Doğru cevap: C
Çözüm: Üslubuna hayran kalmak ve anlatımını eleştirmek ek bakımından düzgündür. Farklı yönlere ilişkin olumlu-olumsuz yargılar bağdaşabilir.
“Herkes sunumu dinledi, hiçbiri soru sormadılar ve oturumu sessizce terk ettiler.” cümlesinin özneleri korunarak yapılacak en uygun düzeltme hangisidir?
- A) “Herkes sunumu dinledi; hiçbiri soru sormadı ve oturumu sessizce terk etti.”
- B) “Herkes sunumu dinledi; hiçbiri soru sormadılar ve oturumu terk etti.”
- C) “Herkes sunumu dinlediler; hiçbiri soru sormadılar ve terk ettiler.”
- D) “Herkes sunumu dinleyip hiçbiri soru sormadılar ve oturumu terk ettiler.”
- E) “Herkes sunumu dinlediler; hiçbiri soru sormadı, oturumu terk ettiler.”
Doğru cevap: A
Çözüm: Herkes ve hiçbiri tekil uyumlu özneler olduğundan “dinledi”, “sormadı” ve “terk etti” biçimleri seçilmelidir.