Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz yumuşaması vardır?
- A) Kitabı
- B) Evden
- C) Sokakta
- D) Kalemler
- E) Taşlık
Doğru cevap: A
Çözüm: “Kitap” sözcüğüne ünlüyle başlayan ek gelince sondaki p, b'ye dönüşür: kitap + ı → kitabı.
“Başlıyor” sözcüğündeki ses olayını doğru adlandıran seçenek hangisidir?
- A) Ünlü düşmesi
- B) Ünlü daralması
- C) Ünsüz türemesi
- D) Ünsüz benzeşmesi
- E) Ünsüz yumuşaması
Doğru cevap: B
Çözüm: “Başla-” fiilindeki a, -yor ekiyle ı'ya daralır: başla-yor → başlıyor.
“Hissetmek” sözcüğünün oluşumunda hangi ses olayı görülür?
- A) Ünlü daralması
- B) Ünlü düşmesi
- C) Ünsüz türemesi
- D) Ünsüz yumuşaması
- E) Ünlü türemesi
Doğru cevap: C
Çözüm: “His” sözcüğü “etmek” yardımcı fiiliyle birleşirken s sesi ikizleşir: his + etmek → hissetmek.
“Ağzı” sözcüğü “ağız” kökünden türemiştir. Bu değişimin adı nedir?
- A) Ünsüz türemesi
- B) Ünsüz benzeşmesi
- C) Ünsüz yumuşaması
- D) Ünlü düşmesi
- E) Ünlü daralması
Doğru cevap: D
Çözüm: “Ağız” sözcüğüne iyelik eki gelince ikinci hecedeki ı düşer: ağız + ı → ağzı.
“Sınıfta” sözcüğünde “-da” bulunma eki neden “-ta” biçimini almıştır?
- A) Ünlü daralması (ses değişimi)
- B) Ünlü düşmesi (hece kaybı)
- C) Kaynaştırma ünsüzünün oluşması
- D) Ünsüz yumuşaması (ötümlüleşme)
- E) Ünsüz benzeşmesi (sertleşme)
Doğru cevap: E
Çözüm: “Sınıf” sözcüğü sert ünsüz f ile biter; -da ekinin d'si sertleşerek t olur.
“Buraya” sözcüğündeki y sesinin görevi nedir?
- A) İki ünlü arasında kaynaştırma sağlamak
- B) Çoğul anlamı katmak
- C) Ünsüz yumuşamasını göstermek
- D) İyelik anlamı katmak
- E) Yeni bir fiil kökü oluşturmak
Doğru cevap: A
Çözüm: “Bura” sözcüğüyle -a yönelme eki arasına ünlü çatışmasını önleyen y kaynaştırma ünsüzü girer.
“Titiz editör metni yeniden okudu.” cümlesinde “titiz” sözcüğünün görevi nedir?
- A) Durum zarfı
- B) Niteleme sıfatı
- C) Bağlaç
- D) İsim-fiil
- E) Kişi zamiri
Doğru cevap: B
Çözüm: “Titiz”, “editör” isminin niteliğini bildirir; bu nedenle niteleme sıfatıdır.
“Toplantının sonunda kararımızı açıkladık.” cümlesinin öznesi için hangisi doğrudur?
- A) Gizli özne “biz”dir.
- B) Cümlenin öznesi yoktur.
- C) Özne “sonunda” sözcüğüdür.
- D) Özne “kararımızı” sözcüğüdür.
- E) Açık özne “toplantı”dır.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Açıkladık” yüklemindeki -k kişi eki, işi yapanın “biz” olduğunu gösterir; açıkça yazılmayan özne gizlidir.
“Daha önce yayımlanan raporu yeniden inceledik.” cümlesindeki “yayımlanan” sözcüğünün görevini açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Bağlaç olarak iki yargıyı birbirine bağlar.
- B) Edilgen anlamlı bir sıfat-fiil olarak “rapor”u niteler.
- C) Çekimli bir fiil olarak temel yargıyı bildirir.
- D) İsim-fiil olarak cümlenin öznesi olur.
- E) Zarf-fiil olarak “yeniden” sözcüğünü niteler.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Yayımlanan”, -an sıfat-fiil ekiyle “rapor” adını niteler; yayımlama işini yapan söylenmediği için edilgen anlam taşır.
“Editör, yazıdaki yanlışları yazara gösterdi.” cümlesinde nesne ve dolaylı tümleç hangi sırayla verilmiştir?
- A) Editör / yazıdaki yanlışları
- B) Yazara / editör
- C) Yazıdaki yanlışları / yazara
- D) Yazıdaki / gösterdi
- E) Yazıdaki yanlışları / editör
Doğru cevap: C
Çözüm: “Neyi gösterdi?” → “yazıdaki yanlışları” nesnedir; “kime gösterdi?” → “yazara” dolaylı tümleçtir.
“Notlarını kontrol edip sınav salonuna girdi.” cümlesinde kaç çekimli fiil vardır?
- A) İki
- B) Üç
- C) Hiç
- D) Bir
- E) Dört
Doğru cevap: D
Çözüm: “Kontrol edip”teki -ip zarf-fiil ekidir; cümlenin tek çekimli fiili “girdi”dir.
Aşağıdakilerden hangisinin yüklemi edilgen çatılıdır?
- A) Yazar metni yeniden düzenledi.
- B) Öğrenci sonuçları dikkatle okudu.
- C) Uzman verileri karşılaştırdı.
- D) Komisyon başvuruları değerlendirdi.
- E) Başvurular sabah değerlendirildi.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Değerlendirildi” fiilinde -il edilgenlik eki vardır; değerlendirme işini yapan özne cümlede belirtilmemiştir.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi dönüşlü çatılıdır?
- A) Sporcu yarıştan önce giyindi.
- B) Salondaki masalar taşındı.
- C) Kurul üyeleri tartıştı.
- D) Öğretmen soruyu çözdü.
- E) Görevli kapıyı kapattı.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Giyindi” yükleminde sporcu hem giyinme işini yapar hem bu işten etkilenir; fiil dönüşlüdür.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işteş çatılı bir fiil kullanılmıştır?
- A) Sporcu aynanın önünde giyindi.
- B) İki eski arkadaş kapıda selamlaştı.
- C) Kapılar akşam kapatıldı.
- D) Çocuk masada kitap okudu.
- E) Görevli belgeleri sıraladı.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Selamlaşmak” karşılıklı yapılan eylemi bildirir; -ş eki işteşlik kurar.
“Ödünç aldığı kitabı okumadan geri verdi.” cümlesindeki fiilimsiler ve türleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Aldığı: sıfat-fiil; okumadan: zarf-fiil
- B) Aldığı: zarf-fiil; okumadan: isim-fiil
- C) Aldığı: sıfat-fiil; okumadan: çekimli fiil
- D) Aldığı: çekimli fiil; okumadan: zarf-fiil
- E) Aldığı: isim-fiil; okumadan: sıfat-fiil
Doğru cevap: A
Çözüm: “Aldığı” sözcüğü “kitap” adını niteler; -dık sıfat-fiil ekidir. “Okumadan” ise -madan ekiyle “geri verme” işinin gerçekleşme koşulunu/zamanını belirtir.
“Söylediklerini dinleyerek not alan öğrenci sessizce ayrıldı.” cümlesinde aşağıdaki tespitlerden hangisi doğrudur?
- A) İki zarf-fiil ve bir isim-fiil kullanılmıştır.
- B) İki sıfat-fiil ve bir zarf-fiil kullanılmıştır.
- C) Üçü de çekimli fiil göreviyle kullanılmıştır.
- D) Bir isim-fiil ve iki çekimli fiil kullanılmıştır.
- E) Bir sıfat-fiil ve iki isim-fiil kullanılmıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Söylediklerini” adlaşmış sıfat-fiil, “alan” “öğrenci”yi niteleyen sıfat-fiil, “dinleyerek” zarf-fiildir; çekimli yüklem “ayrıldı”dır.
“Çalışmak isteyenler yarın erkenden gelsin.” cümlesinde fiilimsilerin görevleri hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?
- A) Çalışmak: sıfat-fiil; isteyenler: çekimli fiil
- B) Çalışmak: zarf-fiil; isteyenler: isim-fiil
- C) Çalışmak: isim-fiil; isteyenler: adlaşmış sıfat-fiil
- D) Çalışmak: edat; isteyenler: bağlaç
- E) Çalışmak: çekimli fiil; isteyenler: zarf-fiil
Doğru cevap: C
Çözüm: “-mak” eki “çalışmak” ad eylemini kurar. “İsteyenler”de -en ekiyle oluşan sıfat-fiil isim düşürülerek adlaşmıştır.
“Öğretmenin anlattığı konuyu anlamak için tekrar yapmak gerekiyor.” cümlesinde fiilimsi türlerinin sayısı hangi seçenekte doğru gösterilmiştir?
- A) Üç sıfat-fiil, sıfır isim-fiil
- B) İki sıfat-fiil, bir zarf-fiil
- C) İki çekimli fiil, bir sıfat-fiil
- D) Bir sıfat-fiil, iki isim-fiil
- E) Bir isim-fiil, iki zarf-fiil
Doğru cevap: D
Çözüm: “Anlattığı” sıfat-fiildir; “anlamak” ve “yapmak” -mak ekiyle kurulmuş iki isim-fiildir. “Gerekiyor” çekimli yüklemdir.
“Ders çalışırken dinlediği müziği kapattı.” cümlesinde fiilimsilerin cümleye katkısını doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) “Çalışırken” sıfat-fiil; “dinlediği” isim-fiildir.
- B) “Çalışırken” isim-fiil; “dinlediği” çekimli fiildir.
- C) Her iki sözcük de ismi niteleyen sıfat-fiildir.
- D) “Çalışırken” çekimli fiil; “dinlediği” zarf-fiildir.
- E) “Çalışırken” zarf-fiil; “dinlediği” sıfat-fiildir.
Doğru cevap: E
Çözüm: “-ken” ekiyle “çalışırken” zarf-fiil olur ve eylemin zamanını belirtir; “dinlediği” sıfat-fiildir, “müziği”ni niteler.
“Dağıtılan kitaplar öğrencilerce okundu.” cümlesiyle ilgili hangi çözümleme doğrudur?
- A) “Dağıtılan” edilgen anlamlı sıfat-fiil, “okundu” edilgen çatılı yüklemdir.
- B) “Dağıtılan” çekimli yüklem, “okundu” isim-fiildir.
- C) “Öğrencilerce” özne, “okundu” dönüşlü fiildir.
- D) “Kitaplar” belirtili nesne, “okundu” ettirgen fiildir.
- E) “Dağıtılan” zarf-fiil, “okundu” etken yüklemdir.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Dağıtılan” kitapları niteleyen sıfat-fiildir; “okundu” edilgen fiildir. “Öğrencilerce” işi yapanı belirtse de edilgen çatıyı değiştirmez.