“Yarın araştırmanın sonuçları açıklanacak.” cümlesinde “yarın” hangi sözcük türündedir?
- A) Niteleme sıfatı
- B) Edat
- C) Zaman zarfı
- D) İşaret zamiri
- E) İsim-fiil
Doğru cevap: C
Çözüm: “Yarın”, açıklanma işinin ne zaman yapılacağını belirttiği için zaman zarfıdır.
“Bu öyküyü ve şiiri aynı dergide okudum.” cümlesinde “ve” sözcüğünün türü nedir?
- A) Sıfat
- B) Zarf
- C) Edat
- D) Bağlaç
- E) Zamir
Doğru cevap: D
Çözüm: “Ve”, eş görevli “öyküyü” ve “şiiri” ögelerini bağlar.
“Onu dün koridorda gördük.” cümlesinde “onu” sözcüğünün türü hangisidir?
- A) Bağlaç
- B) Belgisiz sıfat
- C) Durum zarfı
- D) Niteleme sıfatı
- E) Kişi zamiri
Doğru cevap: E
Çözüm: “O” kişi zamiri belirtme durumu eki alarak “onu” biçimine girmiştir.
“Araştırmacı sonuçları kurula sundu.” cümlesinde belirtili nesne hangisidir?
- A) Sonuçları
- B) Araştırmacı
- C) Kurula
- D) Kurula sundu
- E) Sundu
Doğru cevap: A
Çözüm: “Neyi sundu?” sorusunun cevabı “sonuçları”dır; sözcük belirtme durumu eki almıştır.
“Öğrenciler dikkatle dinledi.” cümlesindeki “dikkatle” hangi ögeyi oluşturur?
- A) Belirtili nesne
- B) Zarf tümleci
- C) Özne
- D) Yüklem
- E) Dolaylı tümleç
Doğru cevap: B
Çözüm: “Nasıl dinledi?” sorusuna cevap veren “dikkatle” zarf tümlecidir.
“Defterler dün toplandı.” cümlesinin yüklemi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Defterler
- B) Dün toplandı
- C) Toplandı
- D) Dün
- E) Defterler dün
Doğru cevap: C
Çözüm: Yargıyı bildiren çekimli fiil “toplandı”dır.
Aşağıdaki fiillerin hangisi görülen geçmiş zamanla çekimlenmiştir?
- A) Yazar
- B) Yazacak
- C) Yazmış
- D) Yazdı
- E) Yazıyor
Doğru cevap: D
Çözüm: “-dı” görülen geçmiş zaman ekidir; “yazdı” eylemi geçmişte gerçekleşmiş olarak bildirir.
“Öğretmen metni öğrencilere yeniden yazdırdı.” cümlesindeki “yazdırdı” fiilinin çatı özelliği hangisidir?
- A) İşteş
- B) Geçişsiz
- C) Ettirgen
- D) Edilgen
- E) Dönüşlü
Doğru cevap: C
Çözüm: “Yazdırdı” fiilindeki -dır eki, işi başkasına yaptırma anlamı katar; fiil ettirgendir.
“Bu araştırmanın sonuçları beklenenden farklıydı.” cümlesindeki “bu” sözcüğünün görevi hangisidir?
- A) Durum zarfı
- B) Bağlaç
- C) Belgisiz zamir
- D) İşaret sıfatı
- E) İşaret zamiri
Doğru cevap: D
Çözüm: “Bu”, kendisinden sonraki “araştırma” ismini belirttiği için işaret sıfatıdır; adın yerini tutmaz.
“Toplantıda sunulan öneriler yeniden görüşülecek.” cümlesindeki sıfat-fiili oluşturan ek hangisidir?
- A) -ma
- B) -arak
- C) -ınca
- D) -ıp
- E) -an
Doğru cevap: E
Çözüm: “Sunulan” sözcüğü “sunul-” fiil kökünden -an sıfat-fiil ekiyle oluşmuş ve “öneriler”i nitelemiştir.
Aşağıdakilerden hangisinde yalnızca çekim eki değil, yapım eki de bulunur?
- A) Kitapçı
- B) Kitabım
- C) Kitaplar
- D) Kitaptan
- E) Kitapta
Doğru cevap: A
Çözüm: “Kitapçı”da -çı eki yeni bir isim türetir; diğerlerinde yalnızca çekim eki vardır.
“Evlerimizden” sözcüğündeki eklerin sırası hangisidir?
- A) Çoğul eki – ilgi eki – bulunma durumu eki
- B) Çoğul eki – iyelik eki – ayrılma durumu eki
- C) Yapım eki – çoğul eki – belirtme durumu eki
- D) İyelik eki – çoğul eki – yönelme durumu eki
- E) Ayrılma durumu eki – çoğul eki – kişi eki
Doğru cevap: B
Çözüm: Ev + ler (çoğul) + imiz (1. çoğul iyelik) + den (ayrılma) sırasıyla eklenmiştir.
“Öğrencilere kitap okutuldu.” cümlesindeki “okutuldu” fiilinin yapısına ilişkin hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Yüklemde herhangi bir çatı eki yoktur.
- B) Eylem çekimsiz bir isim-fiildir.
- C) Ettirgenlik ve edilgenlik eklerini birlikte taşır.
- D) Yalnızca işteşlik eki taşır.
- E) Yalnızca dönüşlülük eki taşır.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Oku-t-ul-du” yapısında -t ettirgenlik, -ul edilgenlik ekidir; -du ise geçmiş zaman ekidir.
“Araştırmacı önce raporu inceledi, ardından eksiklerini düzeltti.” cümlesindeki çekimli fiiller ve özneleri için hangisi doğrudur?
- A) Yalnızca “düzeltti” çekimli fiildir.
- B) İki çekimli fiilin de öznesi “araştırmacı”dır.
- C) “İnceledi” fiilinin öznesi “rapor”dur.
- D) İki fiilin de öznesi “eksikleri”dir.
- E) Her iki fiil öznesiz edilgen yapıdadır.
Doğru cevap: B
Çözüm: “İnceledi” ve “düzeltti” iki çekimli fiildir; ikinci yargının öznesi birinci yargıdaki “araştırmacı”dır.
“Bize iletilen belgeleri sıralayıp arşivledik.” cümlesinde sırasıyla sıfat-fiil, zarf-fiil ve çekimli yüklem hangileridir?
- A) Belgeleri – sıralayıp – iletilen
- B) Sıralayıp – iletilen – arşivledik
- C) İletilen – sıralayıp – arşivledik
- D) Bize – belgeleri – arşivledik
- E) İletilen – arşivledik – belgeleri
Doğru cevap: C
Çözüm: “İletilen” belgeleri niteler (-en sıfat-fiil), “sıralayıp” -ıp zarf-fiilidir; asıl çekimli yüklem “arşivledik”tir.
Aşağıdaki ikili cümlelerden hangisinde ilk yüklem dönüşlü, ikinci yüklem edilgen çatılıdır?
- A) Arkadaşlar selamlaştı. / Görevli kapıyı açtı.
- B) Müdür belgeleri imzaladı. / Çocuk güldü.
- C) Öğrenci metni okudu. / Öğretmen açıklama yaptı.
- D) Çocuk aceleyle giyindi. / Kostümler dolaba yerleştirildi.
- E) Dosyalar düzenlendi. / Sporcu yarışa hazırlandı.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Giyindi”de özne işi kendisi yapıp işten etkilenir: dönüşlü. “Yerleştirildi”de işi yapan belirtilmez: edilgen.
“Yarışmayı kazananlar ödüllendirildi.” cümlesinde “kazananlar” ve “ödüllendirildi” için hangi değerlendirme doğrudur?
- A) İlki niteleme sıfatıdır; ikincisi ettirgen fiildir.
- B) İlki zarf-fiildir; ikincisi dönüşlü fiildir.
- C) İlki isim tamlamasıdır; ikincisi işteş fiildir.
- D) İlki çekimli fiildir; ikincisi isim-fiildir.
- E) İlki adlaşmış sıfat-fiildir; ikincisi edilgen çekimli fiildir.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Kazananlar”, “kazanan kişiler” anlamında adlaşmış sıfat-fiildir. “Ödüllendirildi” edilgen çatılı çekimli fiildir.
“Toplanan belgeler dosyalandı ve saklandı.” cümlesinde sıfat-fiil ile edilgen çekimli fiillerin sayısı hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Bir sıfat-fiil, iki edilgen çekimli fiil
- B) Üç sıfat-fiil, sıfır çekimli fiil
- C) Bir isim-fiil, iki etken çekimli fiil
- D) İki zarf-fiil, bir dönüşlü çekimli fiil
- E) İki sıfat-fiil, bir edilgen çekimli fiil
Doğru cevap: A
Çözüm: “Toplanan” sıfat-fiil; “dosyalandı” ve “saklandı” edilgen çatılı çekimli fiillerdir. “Ve” bu iki yüklemi bağlar.
“Küçükken okuduğum öyküleri yeniden okumak istiyorum.” cümlesinde fiilimsilerin türleri için hangisi doğrudur?
- A) “Okuduğum” zarf-fiil, “okumak” sıfat-fiildir.
- B) “Okuduğum” sıfat-fiil, “okumak” isim-fiildir.
- C) İki sözcük de isim-fiil görevindedir.
- D) “Okuduğum” çekimli fiil, “okumak” zarf-fiildir.
- E) İki sözcük de çekimli fiil görevindedir.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Okuduğum” öyküleri niteler; “okumak” -mak ekiyle iş adı olmuş isim-fiildir. “İstiyorum” çekimli yüklemdir.
“Görüşmede söylenenler yazılarak saklandı.” cümlesinde altı çizilmeden de belirlenebilen fiilimsi görevleri hangileridir?
- A) “Söylenenler” zarf-fiil, “yazılarak” isim-fiildir.
- B) “Söylenenler” çekimli fiil, “yazılarak” yüklemdir.
- C) “Söylenenler” adlaşmış sıfat-fiil, “yazılarak” zarf-fiildir.
- D) İki sözcük de kişi eki almış çekimli fiildir.
- E) “Söylenenler” isim-fiil, “yazılarak” sıfat-fiildir.
Doğru cevap: C
Çözüm: “-en” ekiyle oluşan “söylenenler” adlaşmış sıfat-fiildir; “yazılarak” -arak ekiyle kurulmuş zarf-fiildir.