Aşağıdaki fiillerden hangisi olumsuzdur?
- A) Gelecek
- B) Gelmiş
- C) Geliyor
- D) Gelir
- E) Gelmedi
Doğru cevap: E
Çözüm: “Gelmedi” sözcüğünde -me olumsuzluk eki bulunur; diğerleri olumlu biçimdedir.
“Gülen çocuk herkesi rahatlattı.” cümlesindeki “gülen” sözcüğü nedir?
- A) Sıfat-fiil
- B) Bağlaç
- C) İsim-fiil
- D) Zarf-fiil
- E) Çekimli fiil
Doğru cevap: A
Çözüm: “-en” eki, “gül-” fiilini “çocuk” ismini niteleyen sıfat-fiile dönüştürmüştür.
“Koşarak sınıfa girdi.” cümlesindeki “koşarak” sözcüğünün türü nedir?
- A) Sıfat-fiil
- B) Zarf-fiil
- C) İsim-fiil
- D) Çekimli fiil
- E) İsim
Doğru cevap: B
Çözüm: “-arak” eki eylemin yapılış biçimini bildiren zarf-fiil oluşturmuştur.
“Düzenli okumak söz varlığını geliştirir.” cümlesinde “okumak” sözcüğü hangisidir?
- A) Zarf-fiil
- B) Sıfat-fiil
- C) İsim-fiil
- D) İlgi zamiri
- E) Çekimli fiil
Doğru cevap: C
Çözüm: “Oku-” fiiline gelen -mak eki bir işi adlandıran isim-fiil kurar.
“Bahçenin kapısı yenilendi.” sözünde “bahçenin kapısı” hangi yapıdır?
- A) Belirtisiz isim tamlaması
- B) Birleşik fiil
- C) Takısız isim tamlaması
- D) Belirtili isim tamlaması
- E) Sıfat tamlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Tamlayan “bahçenin” ilgi eki, tamlanan “kapısı” iyelik eki aldığı için yapı belirtili isim tamlamasıdır.
“Mavi dosya masanın üstündeydi.” cümlesindeki “mavi dosya” hangi söz grubudur?
- A) Belirtisiz isim tamlaması
- B) Belirtili isim tamlaması
- C) Birleşik isim
- D) İkileme
- E) Sıfat tamlaması
Doğru cevap: E
Çözüm: “Mavi” sözcüğü “dosya” adının rengini bildirir; sıfat + isim yapısıyla sıfat tamlaması oluşur.
“Hazırladığım sunum oldukça ilgi gördü.” cümlesindeki “hazırladığım” sözcüğünün görevi hangisidir?
- A) “Oldukça” sözcüğünü belirten zarftır.
- B) Cümlenin dolaylı tümlecidir.
- C) İki cümleyi bağlayan bağlaçtır.
- D) “Sunum” adını niteleyen sıfat-fiildir.
- E) Yüklem görevli çekimli fiildir.
Doğru cevap: D
Çözüm: “-dık” sıfat-fiil eki iyelik ekiyle kullanılmıştır: hazırladığım sunum = benim hazırladığım sunum.
“Araştırmacı o gün çok yorulmuştu.” cümlesinde yüklemin zamanı hangisidir?
- A) Şimdiki zamanın hikâyesi
- B) Gelecek zamanın rivayeti
- C) Geniş zamanın şartı
- D) Görülen geçmiş zamanın şartı
- E) Öğrenilen geçmiş zamanın hikâyesi
Doğru cevap: E
Çözüm: “Yorul-muş-tu” biçiminde -muş öğrenilen geçmiş zaman, -tu ek fiilin hikâye ekidir.
“Sonuçlar yarın açıklanacakmış.” cümlesinde yüklemin birleşik zamanı hangisidir?
- A) Gelecek zamanın rivayeti
- B) Öğrenilen geçmiş zamanın şartı
- C) Görülen geçmiş zamanın hikâyesi
- D) Geniş zamanın hikâyesi
- E) Şimdiki zamanın şartı
Doğru cevap: A
Çözüm: “Açıkla-n-acak-mış” yapısında -acak gelecek zaman, -mış rivayet anlamı katar.
“Sabah aldığım dosyayı masanın üzerine bıraktım.” cümlesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) “Dosyayı” sözcüğü cümlenin öznesidir.
- B) “Aldığım” sıfat-fiili “dosya”yı niteler.
- C) “Sabah” sözcüğü dolaylı tümleçtir.
- D) “Bıraktım” isim-fiil olarak kullanılmıştır.
- E) “Masanın üzerine” belirtili nesnedir.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Aldığım” fiilimsi olup dosyayı niteler; “dosyayı” nesne, “masanın üzerine” dolaylı tümleç, yüklem “bıraktım”dır.
“Ders başlamadan herkes yerine oturdu.” cümlesindeki “ders başlamadan” grubunun görevi hangisidir?
- A) Belirtili nesne
- B) Özne
- C) Zaman bildiren zarf tümleci
- D) Dolaylı tümleç
- E) Yüklem
Doğru cevap: C
Çözüm: “Ne zaman oturdu?” sorusuna “ders başlamadan” yanıtı verilir; -madan zarf-fiil eki zaman ilişkisi kurar.
“Bu kararın nedeni henüz açıklanmadı.” cümlesindeki “kararın nedeni” söz grubunun yapısı hangisidir?
- A) İkileme
- B) Belirtisiz isim tamlaması
- C) Sıfat tamlaması
- D) Belirtili isim tamlaması
- E) Birleşik fiil
Doğru cevap: D
Çözüm: “Kararın” sözcüğü ilgi eki, “nedeni” sözcüğü iyelik eki aldığı için belirtili isim tamlamasıdır.
“Bütün katılımcılar konuşmaya hazırdı.” cümlesinde ek fiil alan sözcük hangisidir?
- A) Konuşma
- B) Katılımcılar
- C) Bütün
- D) Konuşmaya
- E) Hazırdı
Doğru cevap: E
Çözüm: “Hazırdı”daki -dı ek fiili “hazır” ad soylu sözcüğünü geçmiş zamanda yüklem yapar.
“Artık daha kolay okunabilen belgeler arşivleniyor.” cümlesinde “okunabilen” sözcüğünün yapısı hangisidir?
- A) İşteşlik eki ve geniş zaman çekimi birlikte vardır.
- B) Olumsuzluk eki almış bir isim-fiil olarak kullanılır.
- C) Dönüşlülük ve gereklilik kipi ekleri birlikte vardır.
- D) Edilgenlik, yeterlilik ve sıfat-fiil ekleri bulunur.
- E) Geçmiş zaman ve kişi ekleri birlikte kullanılmıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Oku-n-abil-en” yapısında -n edilgenlik, -abil yeterlilik, -en sıfat-fiil eki görevi görür.
“Söylediklerimizi dikkatle dinlediler.” cümlesindeki “söylediklerimizi” sözcüğünün ek dizilişi hangisidir?
- A) Emir kipi – iyelik – çoğul – ayrılma
- B) Geniş zaman – çoğul – yapım – bulunma
- C) Zarf-fiil – çoğul – yönelme durumu – kişi
- D) İsim-fiil – ilgi durumu – çoğul – kişi
- E) Sıfat-fiil – çoğul – iyelik – belirtme durumu
Doğru cevap: E
Çözüm: “Söyle-dik-ler-imiz-i” dizisinde -dik adlaşmış sıfat-fiil, -ler çoğul, -imiz iyelik, -i belirtme durumu ekidir.
“Yarın yazdırılacak metinler bugün seçildi.” cümlesindeki “yazdırılacak” sözcüğünün yapısı için hangisi doğrudur?
- A) Ettirgen ve edilgen ekleri alan bir sıfat-fiildir.
- B) Yalnızca dönüşlü çatı eki alan çekimli fiildir.
- C) Olumsuzluk eki almış zarf-fiildir.
- D) Görülen geçmiş zamanda çekimlenmiş yüklemdir.
- E) İşteş çatıyla kurulmuş bir isim-fiildir.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Yaz-dır-ıl-acak” yapısında -dır ettirgenlik, -ıl edilgenlik ve -acak sıfat-fiil eki görevindedir; “metinler”i niteler.
“Değiştirilmiş belgeleri kontrol eden görevliler salona girdi.” cümlesindeki sıfat-fiillerin sayısı ve yüklemin çatısı hangisidir?
- A) Üç sıfat-fiil; işteş çatılı yüklem
- B) İki sıfat-fiil; etken çatılı yüklem
- C) İki isim-fiil; ettirgen çatılı yüklem
- D) Bir sıfat-fiil; edilgen çatılı yüklem
- E) Bir zarf-fiil; dönüşlü çatılı yüklem
Doğru cevap: B
Çözüm: “Değiştirilmiş” belgeleri, “eden” görevlileri niteler; ikisi de sıfat-fiildir. “Girdi” etken çatılı çekimli fiildir.
“Hepimiz ayrıntılı raporu okuyup değerlendirdikten sonra toplantıya katıldık.” cümlesindeki zarf-fiiller hangileridir?
- A) Ayrıntılı ve değerlendirdikten
- B) Okuyup ve toplantıya
- C) Okuyup ve değerlendirdikten sonra
- D) Hepimiz ve ayrıntılı raporu
- E) Değerlendirdikten ve katıldık
Doğru cevap: C
Çözüm: “Okuyup” -up zarf-fiil eki almıştır. “Değerlendirdikten sonra” ise -dık/-tAn + sonra yapısıyla eylem zamanı bildiren zarf-fiil grubudur.
“Toplantıya katılacakların tamamı önceden bilgilendirilmişti.” cümlesinde aşağıdaki çözümlemelerden hangisi doğrudur?
- A) “Katılacakların” isim-fiildir; “bilgilendirilmişti” işteş fiildir.
- B) “Katılacakların” çekimli yüklemdir; “tamamı” zarf-fiildir.
- C) “Tamamı” kişi zamiridir; “katılacakların” zarf-fiildir.
- D) “Katılacakların” adlaşmış sıfat-fiildir; “bilgilendirilmişti” edilgen birleşik zamanlı yüklemdir.
- E) “Önceden” sıfat-fiildir; “bilgilendirilmişti” etken fiildir.
Doğru cevap: D
Çözüm: “-acak” ekiyle kurulan “katılacakların” adlaşmış sıfat-fiildir. “Bilgilendirilmişti” edilgen yapıdaki fiilin öğrenilen geçmiş zamanının hikâyesidir.
“Ders çalışırken tuttuğu notları düzenleyip dosyaladı.” cümlesi için hangisi doğrudur?
- A) İki isim-fiil ve bir edilgen yüklem vardır.
- B) İki sıfat-fiil ve bir isim-fiil vardır.
- C) Yalnızca bir zarf-fiil vardır.
- D) Üç çekimli fiil ve bir sıfat vardır.
- E) Bir sıfat-fiil ve iki zarf-fiil vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Tuttuğu” notları niteleyen sıfat-fiildir; “çalışırken” ve “düzenleyip” zarf-fiildir. Tek çekimli yüklem “dosyaladı”dır.