“Toplantının sonunda kararımızı açıkladık.” cümlesinin öznesi için hangisi doğrudur?
- A) Gizli özne “biz”dir.
- B) Cümlenin öznesi yoktur.
- C) Özne “sonunda” sözcüğüdür.
- D) Özne “kararımızı” sözcüğüdür.
- E) Açık özne “toplantı”dır.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Açıkladık” yüklemindeki -k kişi eki, işi yapanın “biz” olduğunu gösterir; açıkça yazılmayan özne gizlidir.
“Daha önce yayımlanan raporu yeniden inceledik.” cümlesindeki “yayımlanan” sözcüğünün görevini açıklayan seçenek hangisidir?
- A) Bağlaç olarak iki yargıyı birbirine bağlar.
- B) Edilgen anlamlı bir sıfat-fiil olarak “rapor”u niteler.
- C) Çekimli bir fiil olarak temel yargıyı bildirir.
- D) İsim-fiil olarak cümlenin öznesi olur.
- E) Zarf-fiil olarak “yeniden” sözcüğünü niteler.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Yayımlanan”, -an sıfat-fiil ekiyle “rapor” adını niteler; yayımlama işini yapan söylenmediği için edilgen anlam taşır.
“Editör, yazıdaki yanlışları yazara gösterdi.” cümlesinde nesne ve dolaylı tümleç hangi sırayla verilmiştir?
- A) Editör / yazıdaki yanlışları
- B) Yazara / editör
- C) Yazıdaki yanlışları / yazara
- D) Yazıdaki / gösterdi
- E) Yazıdaki yanlışları / editör
Doğru cevap: C
Çözüm: “Neyi gösterdi?” → “yazıdaki yanlışları” nesnedir; “kime gösterdi?” → “yazara” dolaylı tümleçtir.
“Notlarını kontrol edip sınav salonuna girdi.” cümlesinde kaç çekimli fiil vardır?
- A) İki
- B) Üç
- C) Hiç
- D) Bir
- E) Dört
Doğru cevap: D
Çözüm: “Kontrol edip”teki -ip zarf-fiil ekidir; cümlenin tek çekimli fiili “girdi”dir.
Aşağıdakilerden hangisinin yüklemi edilgen çatılıdır?
- A) Yazar metni yeniden düzenledi.
- B) Öğrenci sonuçları dikkatle okudu.
- C) Uzman verileri karşılaştırdı.
- D) Komisyon başvuruları değerlendirdi.
- E) Başvurular sabah değerlendirildi.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Değerlendirildi” fiilinde -il edilgenlik eki vardır; değerlendirme işini yapan özne cümlede belirtilmemiştir.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi dönüşlü çatılıdır?
- A) Sporcu yarıştan önce giyindi.
- B) Salondaki masalar taşındı.
- C) Kurul üyeleri tartıştı.
- D) Öğretmen soruyu çözdü.
- E) Görevli kapıyı kapattı.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Giyindi” yükleminde sporcu hem giyinme işini yapar hem bu işten etkilenir; fiil dönüşlüdür.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işteş çatılı bir fiil kullanılmıştır?
- A) Sporcu aynanın önünde giyindi.
- B) İki eski arkadaş kapıda selamlaştı.
- C) Kapılar akşam kapatıldı.
- D) Çocuk masada kitap okudu.
- E) Görevli belgeleri sıraladı.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Selamlaşmak” karşılıklı yapılan eylemi bildirir; -ş eki işteşlik kurar.
“Öğretmen metni öğrencilere yeniden yazdırdı.” cümlesindeki “yazdırdı” fiilinin çatı özelliği hangisidir?
- A) İşteş
- B) Geçişsiz
- C) Ettirgen
- D) Edilgen
- E) Dönüşlü
Doğru cevap: C
Çözüm: “Yazdırdı” fiilindeki -dır eki, işi başkasına yaptırma anlamı katar; fiil ettirgendir.
“Bu araştırmanın sonuçları beklenenden farklıydı.” cümlesindeki “bu” sözcüğünün görevi hangisidir?
- A) Durum zarfı
- B) Bağlaç
- C) Belgisiz zamir
- D) İşaret sıfatı
- E) İşaret zamiri
Doğru cevap: D
Çözüm: “Bu”, kendisinden sonraki “araştırma” ismini belirttiği için işaret sıfatıdır; adın yerini tutmaz.
“Toplantıda sunulan öneriler yeniden görüşülecek.” cümlesindeki sıfat-fiili oluşturan ek hangisidir?
- A) -ma
- B) -arak
- C) -ınca
- D) -ıp
- E) -an
Doğru cevap: E
Çözüm: “Sunulan” sözcüğü “sunul-” fiil kökünden -an sıfat-fiil ekiyle oluşmuş ve “öneriler”i nitelemiştir.
Aşağıdakilerden hangisinde yalnızca çekim eki değil, yapım eki de bulunur?
- A) Kitapçı
- B) Kitabım
- C) Kitaplar
- D) Kitaptan
- E) Kitapta
Doğru cevap: A
Çözüm: “Kitapçı”da -çı eki yeni bir isim türetir; diğerlerinde yalnızca çekim eki vardır.
“Evlerimizden” sözcüğündeki eklerin sırası hangisidir?
- A) Çoğul eki – ilgi eki – bulunma durumu eki
- B) Çoğul eki – iyelik eki – ayrılma durumu eki
- C) Yapım eki – çoğul eki – belirtme durumu eki
- D) İyelik eki – çoğul eki – yönelme durumu eki
- E) Ayrılma durumu eki – çoğul eki – kişi eki
Doğru cevap: B
Çözüm: Ev + ler (çoğul) + imiz (1. çoğul iyelik) + den (ayrılma) sırasıyla eklenmiştir.
“Öğrencilere kitap okutuldu.” cümlesindeki “okutuldu” fiilinin yapısına ilişkin hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Yüklemde herhangi bir çatı eki yoktur.
- B) Eylem çekimsiz bir isim-fiildir.
- C) Ettirgenlik ve edilgenlik eklerini birlikte taşır.
- D) Yalnızca işteşlik eki taşır.
- E) Yalnızca dönüşlülük eki taşır.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Oku-t-ul-du” yapısında -t ettirgenlik, -ul edilgenlik ekidir; -du ise geçmiş zaman ekidir.
“Hazırladığım sunum oldukça ilgi gördü.” cümlesindeki “hazırladığım” sözcüğünün görevi hangisidir?
- A) “Oldukça” sözcüğünü belirten zarftır.
- B) Cümlenin dolaylı tümlecidir.
- C) İki cümleyi bağlayan bağlaçtır.
- D) “Sunum” adını niteleyen sıfat-fiildir.
- E) Yüklem görevli çekimli fiildir.
Doğru cevap: D
Çözüm: “-dık” sıfat-fiil eki iyelik ekiyle kullanılmıştır: hazırladığım sunum = benim hazırladığım sunum.
“Araştırmacı o gün çok yorulmuştu.” cümlesinde yüklemin zamanı hangisidir?
- A) Şimdiki zamanın hikâyesi
- B) Gelecek zamanın rivayeti
- C) Geniş zamanın şartı
- D) Görülen geçmiş zamanın şartı
- E) Öğrenilen geçmiş zamanın hikâyesi
Doğru cevap: E
Çözüm: “Yorul-muş-tu” biçiminde -muş öğrenilen geçmiş zaman, -tu ek fiilin hikâye ekidir.
“Sonuçlar yarın açıklanacakmış.” cümlesinde yüklemin birleşik zamanı hangisidir?
- A) Gelecek zamanın rivayeti
- B) Öğrenilen geçmiş zamanın şartı
- C) Görülen geçmiş zamanın hikâyesi
- D) Geniş zamanın hikâyesi
- E) Şimdiki zamanın şartı
Doğru cevap: A
Çözüm: “Açıkla-n-acak-mış” yapısında -acak gelecek zaman, -mış rivayet anlamı katar.
“Sabah aldığım dosyayı masanın üzerine bıraktım.” cümlesinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) “Dosyayı” sözcüğü cümlenin öznesidir.
- B) “Aldığım” sıfat-fiili “dosya”yı niteler.
- C) “Sabah” sözcüğü dolaylı tümleçtir.
- D) “Bıraktım” isim-fiil olarak kullanılmıştır.
- E) “Masanın üzerine” belirtili nesnedir.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Aldığım” fiilimsi olup dosyayı niteler; “dosyayı” nesne, “masanın üzerine” dolaylı tümleç, yüklem “bıraktım”dır.
“Ders başlamadan herkes yerine oturdu.” cümlesindeki “ders başlamadan” grubunun görevi hangisidir?
- A) Belirtili nesne
- B) Özne
- C) Zaman bildiren zarf tümleci
- D) Dolaylı tümleç
- E) Yüklem
Doğru cevap: C
Çözüm: “Ne zaman oturdu?” sorusuna “ders başlamadan” yanıtı verilir; -madan zarf-fiil eki zaman ilişkisi kurar.
“Bu kararın nedeni henüz açıklanmadı.” cümlesindeki “kararın nedeni” söz grubunun yapısı hangisidir?
- A) İkileme
- B) Belirtisiz isim tamlaması
- C) Sıfat tamlaması
- D) Belirtili isim tamlaması
- E) Birleşik fiil
Doğru cevap: D
Çözüm: “Kararın” sözcüğü ilgi eki, “nedeni” sözcüğü iyelik eki aldığı için belirtili isim tamlamasıdır.
“Bütün katılımcılar konuşmaya hazırdı.” cümlesinde ek fiil alan sözcük hangisidir?
- A) Konuşma
- B) Katılımcılar
- C) Bütün
- D) Konuşmaya
- E) Hazırdı
Doğru cevap: E
Çözüm: “Hazırdı”daki -dı ek fiili “hazır” ad soylu sözcüğünü geçmiş zamanda yüklem yapar.