“Ödünç aldığı kitabı okumadan geri verdi.” cümlesindeki fiilimsiler ve türleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Aldığı: sıfat-fiil; okumadan: zarf-fiil
- B) Aldığı: zarf-fiil; okumadan: isim-fiil
- C) Aldığı: sıfat-fiil; okumadan: çekimli fiil
- D) Aldığı: çekimli fiil; okumadan: zarf-fiil
- E) Aldığı: isim-fiil; okumadan: sıfat-fiil
Doğru cevap: A
Çözüm: “Aldığı” sözcüğü “kitap” adını niteler; -dık sıfat-fiil ekidir. “Okumadan” ise -madan ekiyle “geri verme” işinin gerçekleşme koşulunu/zamanını belirtir.
“Söylediklerini dinleyerek not alan öğrenci sessizce ayrıldı.” cümlesinde aşağıdaki tespitlerden hangisi doğrudur?
- A) İki zarf-fiil ve bir isim-fiil kullanılmıştır.
- B) İki sıfat-fiil ve bir zarf-fiil kullanılmıştır.
- C) Üçü de çekimli fiil göreviyle kullanılmıştır.
- D) Bir isim-fiil ve iki çekimli fiil kullanılmıştır.
- E) Bir sıfat-fiil ve iki isim-fiil kullanılmıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Söylediklerini” adlaşmış sıfat-fiil, “alan” “öğrenci”yi niteleyen sıfat-fiil, “dinleyerek” zarf-fiildir; çekimli yüklem “ayrıldı”dır.
“Çalışmak isteyenler yarın erkenden gelsin.” cümlesinde fiilimsilerin görevleri hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?
- A) Çalışmak: sıfat-fiil; isteyenler: çekimli fiil
- B) Çalışmak: zarf-fiil; isteyenler: isim-fiil
- C) Çalışmak: isim-fiil; isteyenler: adlaşmış sıfat-fiil
- D) Çalışmak: edat; isteyenler: bağlaç
- E) Çalışmak: çekimli fiil; isteyenler: zarf-fiil
Doğru cevap: C
Çözüm: “-mak” eki “çalışmak” ad eylemini kurar. “İsteyenler”de -en ekiyle oluşan sıfat-fiil isim düşürülerek adlaşmıştır.
“Öğretmenin anlattığı konuyu anlamak için tekrar yapmak gerekiyor.” cümlesinde fiilimsi türlerinin sayısı hangi seçenekte doğru gösterilmiştir?
- A) Üç sıfat-fiil, sıfır isim-fiil
- B) İki sıfat-fiil, bir zarf-fiil
- C) İki çekimli fiil, bir sıfat-fiil
- D) Bir sıfat-fiil, iki isim-fiil
- E) Bir isim-fiil, iki zarf-fiil
Doğru cevap: D
Çözüm: “Anlattığı” sıfat-fiildir; “anlamak” ve “yapmak” -mak ekiyle kurulmuş iki isim-fiildir. “Gerekiyor” çekimli yüklemdir.
“Ders çalışırken dinlediği müziği kapattı.” cümlesinde fiilimsilerin cümleye katkısını doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) “Çalışırken” sıfat-fiil; “dinlediği” isim-fiildir.
- B) “Çalışırken” isim-fiil; “dinlediği” çekimli fiildir.
- C) Her iki sözcük de ismi niteleyen sıfat-fiildir.
- D) “Çalışırken” çekimli fiil; “dinlediği” zarf-fiildir.
- E) “Çalışırken” zarf-fiil; “dinlediği” sıfat-fiildir.
Doğru cevap: E
Çözüm: “-ken” ekiyle “çalışırken” zarf-fiil olur ve eylemin zamanını belirtir; “dinlediği” sıfat-fiildir, “müziği”ni niteler.
“Dağıtılan kitaplar öğrencilerce okundu.” cümlesiyle ilgili hangi çözümleme doğrudur?
- A) “Dağıtılan” edilgen anlamlı sıfat-fiil, “okundu” edilgen çatılı yüklemdir.
- B) “Dağıtılan” çekimli yüklem, “okundu” isim-fiildir.
- C) “Öğrencilerce” özne, “okundu” dönüşlü fiildir.
- D) “Kitaplar” belirtili nesne, “okundu” ettirgen fiildir.
- E) “Dağıtılan” zarf-fiil, “okundu” etken yüklemdir.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Dağıtılan” kitapları niteleyen sıfat-fiildir; “okundu” edilgen fiildir. “Öğrencilerce” işi yapanı belirtse de edilgen çatıyı değiştirmez.
“Araştırmacı önce raporu inceledi, ardından eksiklerini düzeltti.” cümlesindeki çekimli fiiller ve özneleri için hangisi doğrudur?
- A) Yalnızca “düzeltti” çekimli fiildir.
- B) İki çekimli fiilin de öznesi “araştırmacı”dır.
- C) “İnceledi” fiilinin öznesi “rapor”dur.
- D) İki fiilin de öznesi “eksikleri”dir.
- E) Her iki fiil öznesiz edilgen yapıdadır.
Doğru cevap: B
Çözüm: “İnceledi” ve “düzeltti” iki çekimli fiildir; ikinci yargının öznesi birinci yargıdaki “araştırmacı”dır.
“Bize iletilen belgeleri sıralayıp arşivledik.” cümlesinde sırasıyla sıfat-fiil, zarf-fiil ve çekimli yüklem hangileridir?
- A) Belgeleri – sıralayıp – iletilen
- B) Sıralayıp – iletilen – arşivledik
- C) İletilen – sıralayıp – arşivledik
- D) Bize – belgeleri – arşivledik
- E) İletilen – arşivledik – belgeleri
Doğru cevap: C
Çözüm: “İletilen” belgeleri niteler (-en sıfat-fiil), “sıralayıp” -ıp zarf-fiilidir; asıl çekimli yüklem “arşivledik”tir.
Aşağıdaki ikili cümlelerden hangisinde ilk yüklem dönüşlü, ikinci yüklem edilgen çatılıdır?
- A) Arkadaşlar selamlaştı. / Görevli kapıyı açtı.
- B) Müdür belgeleri imzaladı. / Çocuk güldü.
- C) Öğrenci metni okudu. / Öğretmen açıklama yaptı.
- D) Çocuk aceleyle giyindi. / Kostümler dolaba yerleştirildi.
- E) Dosyalar düzenlendi. / Sporcu yarışa hazırlandı.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Giyindi”de özne işi kendisi yapıp işten etkilenir: dönüşlü. “Yerleştirildi”de işi yapan belirtilmez: edilgen.
“Yarışmayı kazananlar ödüllendirildi.” cümlesinde “kazananlar” ve “ödüllendirildi” için hangi değerlendirme doğrudur?
- A) İlki niteleme sıfatıdır; ikincisi ettirgen fiildir.
- B) İlki zarf-fiildir; ikincisi dönüşlü fiildir.
- C) İlki isim tamlamasıdır; ikincisi işteş fiildir.
- D) İlki çekimli fiildir; ikincisi isim-fiildir.
- E) İlki adlaşmış sıfat-fiildir; ikincisi edilgen çekimli fiildir.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Kazananlar”, “kazanan kişiler” anlamında adlaşmış sıfat-fiildir. “Ödüllendirildi” edilgen çatılı çekimli fiildir.
“Toplanan belgeler dosyalandı ve saklandı.” cümlesinde sıfat-fiil ile edilgen çekimli fiillerin sayısı hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Bir sıfat-fiil, iki edilgen çekimli fiil
- B) Üç sıfat-fiil, sıfır çekimli fiil
- C) Bir isim-fiil, iki etken çekimli fiil
- D) İki zarf-fiil, bir dönüşlü çekimli fiil
- E) İki sıfat-fiil, bir edilgen çekimli fiil
Doğru cevap: A
Çözüm: “Toplanan” sıfat-fiil; “dosyalandı” ve “saklandı” edilgen çatılı çekimli fiillerdir. “Ve” bu iki yüklemi bağlar.
“Küçükken okuduğum öyküleri yeniden okumak istiyorum.” cümlesinde fiilimsilerin türleri için hangisi doğrudur?
- A) “Okuduğum” zarf-fiil, “okumak” sıfat-fiildir.
- B) “Okuduğum” sıfat-fiil, “okumak” isim-fiildir.
- C) İki sözcük de isim-fiil görevindedir.
- D) “Okuduğum” çekimli fiil, “okumak” zarf-fiildir.
- E) İki sözcük de çekimli fiil görevindedir.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Okuduğum” öyküleri niteler; “okumak” -mak ekiyle iş adı olmuş isim-fiildir. “İstiyorum” çekimli yüklemdir.
“Görüşmede söylenenler yazılarak saklandı.” cümlesinde altı çizilmeden de belirlenebilen fiilimsi görevleri hangileridir?
- A) “Söylenenler” zarf-fiil, “yazılarak” isim-fiildir.
- B) “Söylenenler” çekimli fiil, “yazılarak” yüklemdir.
- C) “Söylenenler” adlaşmış sıfat-fiil, “yazılarak” zarf-fiildir.
- D) İki sözcük de kişi eki almış çekimli fiildir.
- E) “Söylenenler” isim-fiil, “yazılarak” sıfat-fiildir.
Doğru cevap: C
Çözüm: “-en” ekiyle oluşan “söylenenler” adlaşmış sıfat-fiildir; “yazılarak” -arak ekiyle kurulmuş zarf-fiildir.
“Artık daha kolay okunabilen belgeler arşivleniyor.” cümlesinde “okunabilen” sözcüğünün yapısı hangisidir?
- A) İşteşlik eki ve geniş zaman çekimi birlikte vardır.
- B) Olumsuzluk eki almış bir isim-fiil olarak kullanılır.
- C) Dönüşlülük ve gereklilik kipi ekleri birlikte vardır.
- D) Edilgenlik, yeterlilik ve sıfat-fiil ekleri bulunur.
- E) Geçmiş zaman ve kişi ekleri birlikte kullanılmıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Oku-n-abil-en” yapısında -n edilgenlik, -abil yeterlilik, -en sıfat-fiil eki görevi görür.
“Söylediklerimizi dikkatle dinlediler.” cümlesindeki “söylediklerimizi” sözcüğünün ek dizilişi hangisidir?
- A) Emir kipi – iyelik – çoğul – ayrılma
- B) Geniş zaman – çoğul – yapım – bulunma
- C) Zarf-fiil – çoğul – yönelme durumu – kişi
- D) İsim-fiil – ilgi durumu – çoğul – kişi
- E) Sıfat-fiil – çoğul – iyelik – belirtme durumu
Doğru cevap: E
Çözüm: “Söyle-dik-ler-imiz-i” dizisinde -dik adlaşmış sıfat-fiil, -ler çoğul, -imiz iyelik, -i belirtme durumu ekidir.
“Yarın yazdırılacak metinler bugün seçildi.” cümlesindeki “yazdırılacak” sözcüğünün yapısı için hangisi doğrudur?
- A) Ettirgen ve edilgen ekleri alan bir sıfat-fiildir.
- B) Yalnızca dönüşlü çatı eki alan çekimli fiildir.
- C) Olumsuzluk eki almış zarf-fiildir.
- D) Görülen geçmiş zamanda çekimlenmiş yüklemdir.
- E) İşteş çatıyla kurulmuş bir isim-fiildir.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Yaz-dır-ıl-acak” yapısında -dır ettirgenlik, -ıl edilgenlik ve -acak sıfat-fiil eki görevindedir; “metinler”i niteler.
“Değiştirilmiş belgeleri kontrol eden görevliler salona girdi.” cümlesindeki sıfat-fiillerin sayısı ve yüklemin çatısı hangisidir?
- A) Üç sıfat-fiil; işteş çatılı yüklem
- B) İki sıfat-fiil; etken çatılı yüklem
- C) İki isim-fiil; ettirgen çatılı yüklem
- D) Bir sıfat-fiil; edilgen çatılı yüklem
- E) Bir zarf-fiil; dönüşlü çatılı yüklem
Doğru cevap: B
Çözüm: “Değiştirilmiş” belgeleri, “eden” görevlileri niteler; ikisi de sıfat-fiildir. “Girdi” etken çatılı çekimli fiildir.
“Hepimiz ayrıntılı raporu okuyup değerlendirdikten sonra toplantıya katıldık.” cümlesindeki zarf-fiiller hangileridir?
- A) Ayrıntılı ve değerlendirdikten
- B) Okuyup ve toplantıya
- C) Okuyup ve değerlendirdikten sonra
- D) Hepimiz ve ayrıntılı raporu
- E) Değerlendirdikten ve katıldık
Doğru cevap: C
Çözüm: “Okuyup” -up zarf-fiil eki almıştır. “Değerlendirdikten sonra” ise -dık/-tAn + sonra yapısıyla eylem zamanı bildiren zarf-fiil grubudur.
“Toplantıya katılacakların tamamı önceden bilgilendirilmişti.” cümlesinde aşağıdaki çözümlemelerden hangisi doğrudur?
- A) “Katılacakların” isim-fiildir; “bilgilendirilmişti” işteş fiildir.
- B) “Katılacakların” çekimli yüklemdir; “tamamı” zarf-fiildir.
- C) “Tamamı” kişi zamiridir; “katılacakların” zarf-fiildir.
- D) “Katılacakların” adlaşmış sıfat-fiildir; “bilgilendirilmişti” edilgen birleşik zamanlı yüklemdir.
- E) “Önceden” sıfat-fiildir; “bilgilendirilmişti” etken fiildir.
Doğru cevap: D
Çözüm: “-acak” ekiyle kurulan “katılacakların” adlaşmış sıfat-fiildir. “Bilgilendirilmişti” edilgen yapıdaki fiilin öğrenilen geçmiş zamanının hikâyesidir.
“Ders çalışırken tuttuğu notları düzenleyip dosyaladı.” cümlesi için hangisi doğrudur?
- A) İki isim-fiil ve bir edilgen yüklem vardır.
- B) İki sıfat-fiil ve bir isim-fiil vardır.
- C) Yalnızca bir zarf-fiil vardır.
- D) Üç çekimli fiil ve bir sıfat vardır.
- E) Bir sıfat-fiil ve iki zarf-fiil vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Tuttuğu” notları niteleyen sıfat-fiildir; “çalışırken” ve “düzenleyip” zarf-fiildir. Tek çekimli yüklem “dosyaladı”dır.