“Her iki uzman da aynı sonuca ulaşmışlar.” cümlesi için hangi değerlendirme doğrudur?
- A) “Aynı” sözcüğü çoğul özneyle kullanılamaz.
- B) “Sonuca” yerine mutlaka “sonucu” yazılmalıdır.
- C) “Her iki” sözüyle “da” birlikte kullanılamaz.
- D) Cümlede zorunlu bir anlatım bozukluğu yoktur.
- E) “Ulaşmışlar” sözü yalnız tek kişi için kullanılabilir.
Doğru cevap: D
Çözüm: İki insan öznenin yüklemi çoğul çekimlenebilir. “Her iki uzman da” ve “aynı sonuca ulaşmışlar” uyumludur.
“Bu öyküyü ve şiiri aynı dergide okudum.” cümlesinde “ve” sözcüğünün türü nedir?
- A) Sıfat
- B) Zarf
- C) Edat
- D) Bağlaç
- E) Zamir
Doğru cevap: D
Çözüm: “Ve”, eş görevli “öyküyü” ve “şiiri” ögelerini bağlar.
“Belgesel, sıradan yaşamların gözden kaçan yönlerine ışık tutuyor.” cümlesindeki “ışık tutmak” hangi anlamdadır?
- A) Aynı olayları daha hızlı aktarmak
- B) Her ayrıntıyı kronolojik sıralamak
- C) Kişilerin görüşlerini tartışmaya kapatmak
- D) Bilinmeyeni görünür ve anlaşılır kılmak
- E) Görüntüleri yapay ışıkla çekmek
Doğru cevap: D
Çözüm: Belgeselin gözden kaçan yönleri açıklaması, deyimin konuya açıklık getirmek anlamında kullanıldığını gösterir.
Birden fazla sözcükten oluşan sayıların yazımı bakımından doğru örnek hangisidir?
- A) Altıyüz yetmiş kişi katıldı.
- B) Üç yüz kırk iki dosya hazırlandı.
- C) Dokuzyüz doksan lira harcandı.
- D) Beşyüz öğrenci kaydoldu.
- E) İkibin sekiz kitap dağıtıldı.
Doğru cevap: B
Çözüm: Sayılar yazıyla gösterildiğinde “üç yüz kırk iki” gibi ayrı yazılır. Diğer örneklerde sayı adları gereksiz biçimde birleştirilmiştir.
Kişi adına getirilen durum ekinin doğru yazıldığı cümle hangisidir?
- A) Mertin kitabı kayboldu.
- B) Ayşenin önerisi kabul edildi.
- C) Denize ödevini geri verdik.
- D) Defteri Elif’e teslim ettiler.
- E) İpekden haber bekleyenler aradı.
Doğru cevap: D
Çözüm: Kişi adlarına gelen durum ekleri kesmeyle ayrılır: Elif’e. “Mertin”, “Ayşenin” gibi yazımlar kesme gerektirir; “Denize” kişi adı Deniz kastedildiğinde “Deniz’e” olmalıdır.
“Konferansa yaklaşık tam üç yüz kişi katıldı.” cümlesindeki anlatım bozukluğunun temel nedeni nedir?
- A) Kesin sayı ile tahmin bildiren sözün çelişmesi.
- B) Tamlayan ekinin gereksiz biçimde yinelenmesi.
- C) Bir deyimin anlamının yanlış kullanılması.
- D) Özneyle yüklem arasında kişi uyumsuzluğu.
- E) Yüklemin nesne istemesine rağmen nesnenin eksikliği.
Doğru cevap: A
Çözüm: Yaklaşık tahmin, tam ise kesinlik bildirir; aynı sayı için birlikte kullanılmaları çelişkidir.
“Mavi dosya masanın üstündeydi.” cümlesindeki “mavi dosya” hangi söz grubudur?
- A) Belirtisiz isim tamlaması
- B) Belirtili isim tamlaması
- C) Birleşik isim
- D) İkileme
- E) Sıfat tamlaması
Doğru cevap: E
Çözüm: “Mavi” sözcüğü “dosya” adının rengini bildirir; sıfat + isim yapısıyla sıfat tamlaması oluşur.
“Gazeteci sorularını öylesine açık sordu ki konuşmacının kaçamak yanıtları hemen fark edildi.” cümlesindeki “kaçamak” sözü neyi niteler?
- A) Kısa olmasına karşın kesin olan
- B) Yalnız sayısal bilgiler içeren
- C) Daha önce yazılı olarak sunulan
- D) Konunun özüne girmekten kaçınan
- E) Konuyu örneklerle derinleştiren
Doğru cevap: D
Çözüm: Kaçamak yanıt, doğrudan cevap vermeyip sorunun merkezinden uzaklaşır; “açık” sorularla kurulan karşıtlık da bunu gösterir.
“Yönetmelikteki değişiklikler başvuruları kolaylaştırmış ve hız kazandırmıştır.” cümlesindeki anlatımı düzeltmenin en uygun yolu hangisidir?
- A) “Değişiklikler” öznesini tekilleştirmek.
- B) “Başvuruları” sözcüğünü zarf yapmak.
- C) İkinci yüklem için “başvurulara” tümlecini kullanmak.
- D) “Yönetmelikteki” sıfatını sona taşımak.
- E) “Kolaylaştırmış” fiilini edilgen yapmak.
Doğru cevap: C
Çözüm: Kolaylaştırmak başvuruları, hız kazandırmak başvurulara biçiminde kullanılır. Fiillerin durum eki istemi farklıdır.
Aşağıdaki yazılışların hangileri kesme işareti bakımından doğrudur?
I. Deniz'in telefonu
II. Türk Dil Kurumu'na başvuru
III. TBMM'nin oturumu
IV. Ankara'da konferans
- A) I, III ve IV
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) II, III ve IV
- E) I, II ve III
Doğru cevap: A
Çözüm: Kişi adlarında, kısaltmalarda ve şehir adlarında çekim eki kesmeyle ayrılır; kurumun tam adındaki çekim eki ise ayrılmaz: Türk Dil Kurumuna.
“Öğrencilere kitap okutuldu.” cümlesindeki “okutuldu” fiilinin yapısına ilişkin hangi değerlendirme doğrudur?
- A) Yüklemde herhangi bir çatı eki yoktur.
- B) Eylem çekimsiz bir isim-fiildir.
- C) Ettirgenlik ve edilgenlik eklerini birlikte taşır.
- D) Yalnızca işteşlik eki taşır.
- E) Yalnızca dönüşlülük eki taşır.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Oku-t-ul-du” yapısında -t ettirgenlik, -ul edilgenlik ekidir; -du ise geçmiş zaman ekidir.
Bir duyuruda tarih belirtilirken hangi cümlenin yazımı tümüyle doğrudur?
- A) Başvurular 18 Ekim’de başlayacak, sonuçlar kasım ayında açıklanacak.
- B) Etkinlikler 20 Ekimde başlayacak, sonuçlar Kasım ayında açıklanacak.
- C) Duyurular 19 ekim’de başlayacak, sonuçlar Kasım ayında açıklanacak.
- D) Başvurular 22 Ekim’de başlayacak, sonuçlar Kasım ayında açıklanacak.
- E) Kaynaklar 21 ekimde dağıtılacak, sonuçlar kasım ayında açıklanacak.
Doğru cevap: A
Çözüm: Belirli tarihi gösteren “18 Ekim’de” büyük harf ve kesmeyle yazılır; tarih belirtmeyen genel “kasım ayında” küçük harfle yazılır.
A, B, C, D, E, F kodlu altı belgesel bir festivalde art arda gösterilecektir. Her kod bir kez kullanılır; bir sırada yalnız bir kod bulunur. Sıralamaya ilişkin bilgiler şöyledir:
• E, 4. sırada yer alır.
• F, A kodunun hemen ardından yer alır.
• B, D kodundan önce yer alır.
• C, 6. sırada yer almaz.
Aşağıdaki sıralamalardan hangisi bütün koşulları sağlar?
- A) B – C – D – E – F – A
- B) F – C – D – E – A – B
- C) B – C – D – E – A – F
- D) A – C – D – E – B – F
- E) B – C – F – E – A – D
Doğru cevap: C
Çözüm: Geçerli bir sıralama B – C – D – E – A – F biçimindedir. Diğer olası seçenekler kurallardan en az birini bozar: B – C – D – E – F – A dizilişinde “F, A kodunun hemen ardından yer alır.” koşulu sağlanmaz. F – C – D – E – A – B dizilişinde “F, A kodunun hemen ardından yer alır.” koşulu sağlanmaz. B – C – F – E – A – D dizilişinde “F, A kodunun hemen ardından yer alır.” koşulu sağlanmaz. A – C – D – E – B – F dizilişinde “F, A kodunun hemen ardından yer alır.” koşulu sağlanmaz.
“Öğrenci ‘Neden geç kaldım?’ sorusuna yanıt veremedi.” cümlesindeki soru işaretiyle ilgili doğru yorum hangisidir?
- A) Dış cümlenin yükleminden sonra kullanılır
- B) Öğrenci sözcüğünü soru öznesine dönüştürür
- C) Sıralı sözlerin arasına sınır çizer
- D) Alıntılanan soru ifadesinin içinde yer alır
- E) Alıntıyı doğrudan bir ünlem yapar
Doğru cevap: D
Çözüm: Doğrudan aktarılan 'Neden geç kaldım?' soru cümlesidir. Dıştaki cümle ise bildirme yargısıdır ve noktayla tamamlanır.
Bir sahil kasabasında balıkçılar, denizdeki değişimleri uzun yıllara dayanan gözlemleriyle anlatıyor. Bilim insanları da sıcaklık ve tuzluluk ölçümleri topluyor. İki grubun bilgileri her zaman aynı şeyi göstermese de birlikte ele alındığında yeni sorular sormayı sağlıyor.
Parçada hangi düşünce öne çıkarılmaktadır?
- A) Uzun süreli gözlemler ölçüm yapmayı tamamen gereksiz kılar.
- B) Bilimsel ölçümler yerel deneyimlerle hiçbir zaman karşılaştırılamaz.
- C) Farklı bilgi kaynakları birbirini sorgulatıp araştırmayı derinleştirebilir.
- D) İki kaynağın farklı sonuç vermesi araştırmanın bitmesi demektir.
- E) Yerel bilgiler bilimsel yöntemlerin yerine koşulsuz geçmelidir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Çelişki olabilse de iki kaynak birlikte yeni araştırma soruları üretmektedir.
“Toplantıda sunulan öneriler yeniden görüşülecek.” cümlesindeki sıfat-fiili oluşturan ek hangisidir?
- A) -ma
- B) -arak
- C) -ınca
- D) -ıp
- E) -an
Doğru cevap: E
Çözüm: “Sunulan” sözcüğü “sunul-” fiil kökünden -an sıfat-fiil ekiyle oluşmuş ve “öneriler”i nitelemiştir.
“Ders çalışırken dinlediği müziği kapattı.” cümlesinde fiilimsilerin cümleye katkısını doğru açıklayan seçenek hangisidir?
- A) “Çalışırken” sıfat-fiil; “dinlediği” isim-fiildir.
- B) “Çalışırken” isim-fiil; “dinlediği” çekimli fiildir.
- C) Her iki sözcük de ismi niteleyen sıfat-fiildir.
- D) “Çalışırken” çekimli fiil; “dinlediği” zarf-fiildir.
- E) “Çalışırken” zarf-fiil; “dinlediği” sıfat-fiildir.
Doğru cevap: E
Çözüm: “-ken” ekiyle “çalışırken” zarf-fiil olur ve eylemin zamanını belirtir; “dinlediği” sıfat-fiildir, “müziği”ni niteler.
“Komisyon öneriyi tartıştı, destekledi ve karşı çıktı.” ifadesinde aynı komisyonun öneriyi destekleyen ve ona karşı çıkan üyeleri bulunduğu anlatılacaksa en açık yeniden yazım hangisidir?
- A) “Komisyon öneriyi tartıştı; üyelerin tamamı aynı anda öneriyi destekleyip karşı çıktı.”
- B) “Komisyon öneriyi tartıştı; üyelerin bir bölümü öneriyi desteklerken diğerleri ona karşı çıktı.”
- C) “Komisyon öneriyi tartıştı, destekledi ve kendisini karşı çıkardı.”
- D) “Komisyonun öneriyi tartışması, destek ve karşı çıkıştı.”
- E) “Komisyon öneriyi tartıştı ve öneriye hem destekledi hem karşı çıktı.”
Doğru cevap: B
Çözüm: Desteklemek öneriyi, karşı çıkmak öneriye tümlecini ister. Ayrıca özne grupları ayrılmadan karşıt tutum aynı komisyona yüklendiğinde anlam bulanıklaşır.
A, B, C, D, E, F kodlu altı proje bir komisyonda sırayla değerlendirilecektir. Her kod bir kez kullanılır; bir sırada yalnız bir kod bulunur. Sıralamaya ilişkin bilgiler şöyledir:
• B, A kodunun hemen ardından yer alır.
• C ile D arasında tam 1 kayıt bulunur.
• E, C kodundan önce yer alır.
• F ile B art arda yer almaz.
• A, 1. sırada yer almaz.
Aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi mümkün değildir?
- A) A kodunun D kodundan önce yer alması
- B) B kodunun F kodundan önce yer alması
- C) F kodunun E kodundan önce yer alması
- D) C kodunun D kodundan önce yer alması
- E) B kodunun A kodundan önce yer alması
Doğru cevap: E
Çözüm: Geçerli hiçbir sıralamada B kodu A kodundan önce gelemez; çünkü kısıtlar ters yönde sıra ilişkisini zorunlu kılar. Diğer dört ilişkiyi sağlayan en az bir sıralama bulunabilir.
“Yeni ölçüm daha hassas sonuçlar veriyor; ancak eski ölçümlerle doğrudan karşılaştırılması yanıltıcı olabilir.” cümlesinde hangi örtük uyarı vardır?
- A) Daha hassas araçlar kullanıldığında ölçüm yapmak imkânsızlaşır.
- B) Eski ölçümler kesinlikle yanlış olduğundan tümü yok edilmelidir.
- C) Yeni bir ölçüm aracı her durumda önceki verilerle özdeş sonuç verir.
- D) Karşılaştırma için iki çalışmanın yalnız adlarının aynı olması yeterlidir.
- E) Ölçümlerin karşılaştırılabilirliği, yalnız yeni aracın duyarlılığına dayanmaz.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yeni aracın hassas olması, iki ölçümün yöntem ve koşullarının uyumlu olduğunu göstermez; karşılaştırmanın geçerliliği ayrıca incelenmelidir.