“Yönetmen, sahnedeki gereksiz ayrıntıları budayarak anlatımı hızlandırmış.” cümlesindeki “budamak” sözünün karşılığı hangisidir?
- A) Ses ve ışık düzeyini yükseltmek
- B) Fazlalıkları azaltıp sadeleştirmek
- C) Anlatımı geçmiş zamana taşımak
- D) Sahneleri hiç değiştirmeden sıralamak
- E) Yeni karakterler ekleyerek uzatmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Budamak ağaç dallarını kesme temel anlamından aktarılmıştır; sahnede gereksiz ayrıntıların azaltılması kastedilir.
Bir çevrim içi programın A, B, C, D, E kodlu beş oturumu sırayla başlayacaktır. Her kod bir kez kullanılır; bir sırada yalnız bir kod bulunur. Sıralamaya ilişkin bilgiler şöyledir:
• A, 3. sırada yer alır.
• B, D kodunun hemen ardından yer alır.
• C, 1. sırada yer alır.
• E, D kodundan önce yer alır.
Aşağıdaki sıralamalardan hangisi bütün koşulları sağlar?
- A) C – E – D – A – B
- B) D – E – A – C – B
- C) C – E – B – D – A
- D) C – E – A – D – B
- E) C – A – E – D – B
Doğru cevap: D
Çözüm: Geçerli bir sıralama C – E – A – D – B biçimindedir. Diğer olası seçenekler kurallardan en az birini bozar: C – A – E – D – B dizilişinde “A, 3. sırada yer alır.” koşulu sağlanmaz. C – E – D – A – B dizilişinde “A, 3. sırada yer alır.” koşulu sağlanmaz. C – E – B – D – A dizilişinde “A, 3. sırada yer alır.” koşulu sağlanmaz. D – E – A – C – B dizilişinde “B, D kodunun hemen ardından yer alır.” koşulu sağlanmaz.
“Dr. Selin Aras konuşmasını bitirdi.” cümlesinde 'Dr.' sözcüğünden sonraki noktanın görevi nedir?
- A) Sıra sayısı oluşturmak
- B) Ondalık kesri göstermek
- C) Bir sıralamayı bitirmek
- D) Kısaltma yapıldığını belirtmek
- E) Tarih birimlerini ayırmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Dr. bir unvan kısaltmasıdır; kısaltmanın sonundaki nokta cümleyi bitirmez.
“Toplantı sonrasında alınan kararları herkes kabul etti.” cümlesi için hangi yargı doğrudur?
- A) Sonrasında sözcüğü zaman bildiremez.
- B) Kabul etmek yalnız yönelme ekiyle kullanılır.
- C) Herkes öznesi mutlaka çoğul yüklem gerektirir.
- D) Kararları sözcüğü yüklemden önce bulunamaz.
- E) Belirtili nesne ve tekil yüklem uyumludur; anlatım açıktır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Herkes tekil özne, kabul etti tekil yüklemdir; “kararları” da kabul etmek fiilinin nesnesidir.
“Bahçenin kapısı yenilendi.” sözünde “bahçenin kapısı” hangi yapıdır?
- A) Belirtisiz isim tamlaması
- B) Birleşik fiil
- C) Takısız isim tamlaması
- D) Belirtili isim tamlaması
- E) Sıfat tamlaması
Doğru cevap: D
Çözüm: Tamlayan “bahçenin” ilgi eki, tamlanan “kapısı” iyelik eki aldığı için yapı belirtili isim tamlamasıdır.
“Araştırmacı, rapordaki iddiaları sağlam verilerle destekledi.” cümlesinde “sağlam” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Çok sayıda kişiye ulaşabilen
- B) Güvenilir ve dayanağı güçlü
- C) Açıklaması kısa ve kolay olan
- D) Yakın zamanda elde edilmiş olan
- E) Fiziksel darbelerden etkilenmeyen
Doğru cevap: B
Çözüm: “Sağlam veri” fiziksel sertliği değil, iddiayı destekleyecek güvenilir ve denetlenebilir bilgiye sahip olmayı anlatır.
“Bir olayın dönüm noktası” ifadesindeki “dönüm noktası”na anlamca en yakın kullanım hangisidir?
- A) Sonucun önceden açıklandığı bölüm
- B) Konuyla ilgisiz bilgilerin eklendiği yer
- C) Anlatımın en kısa tutulduğu paragraf
- D) Gelişmelerin yönünün değiştiği kritik aşama
- E) Olayların aynı biçimde sürdüğü dönem
Doğru cevap: D
Çözüm: Dönüm noktası, bir süreçte sonraki gidişatı önemli ölçüde değiştiren aşamayı karşılar; sıradan bir zaman dilimi değildir.
Bir editör, aşağıdaki beş notun yazımını incelemiştir. Hangisinde yanlış bir gerekçe kullanılmıştır?
- A) “Gelir misin”de soru eki ayrı yazılır.
- B) “12 Mayıs’ta” ifadesinde ay adı büyük harfle başlar.
- C) “Her şey” ifadesinde şey ayrı yazılır.
- D) “Ben de” bitişik yazılır; çünkü özneye ait bir durum ekidir.
- E) “Okuldaki” bitişiktir; çünkü -ki aitlik ekidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Ben de”deki de, “ben de” anlamında bağlaçtır; ayrı yazılır, durum eki değildir. Diğer dört gerekçe doğru yazım kurallarını açıklar.
A, B, C, D, E, F kodlu altı müze bölümünün ziyaret sırası planlanacaktır. Her kod bir kez kullanılır; bir sırada yalnız bir kod bulunur. Sıralamaya ilişkin bilgiler şöyledir:
• C, 3. sırada yer alır.
• A, C kodundan önce yer alır.
• E, D kodunun hemen ardından yer alır.
• F, 6. sırada yer almaz.
Aşağıdaki sıralamalardan hangisi bütün koşulları sağlar?
- A) B – A – C – F – E – D
- B) C – A – B – F – D – E
- C) B – A – D – F – C – E
- D) E – A – C – F – D – B
- E) B – A – C – F – D – E
Doğru cevap: E
Çözüm: Geçerli bir sıralama B – A – C – F – D – E biçimindedir. Diğer olası seçenekler kurallardan en az birini bozar: E – A – C – F – D – B dizilişinde “E, D kodunun hemen ardından yer alır.” koşulu sağlanmaz. C – A – B – F – D – E dizilişinde “C, 3. sırada yer alır.” koşulu sağlanmaz. B – A – D – F – C – E dizilişinde “C, 3. sırada yer alır.” koşulu sağlanmaz. B – A – C – F – E – D dizilişinde “E, D kodunun hemen ardından yer alır.” koşulu sağlanmaz.
“Bütün çalışanlar projeyi sahiplendi, önem verdi ve tamamladı.” cümlesindeki bozukluk neyle giderilebilir?
- A) “Önem verdi” yükleminden önce “ona” eklenerek.
- B) “Tamamladı” yerine “tamamlanarak” yazılarak.
- C) “Önem verdi” yerine “önem gördü” yazılarak.
- D) “Sahiplendi” yerine “sahiplendilerdi” yazılarak.
- E) “Projeyi” sözcüğü özneye dönüştürülerek.
Doğru cevap: A
Çözüm: Sahiplenmek ve tamamlamak projeyi; önem vermek ise projeye/ona tümlecini gerektirir.
Aşağıdaki metinlerden hangisinde yapım eki ve çekim eki doğru yazılmıştır?
- A) Bursa lı öğrenciler Bursa’ ya bu sabah döndüler.
- B) Bursa’lı araştırmacılar Bursa’ya döndüler.
- C) Bursalı öğrenciler Bursa’ya döndüler.
- D) Bursalı öğrenciler Bursaya yine döndüler.
- E) Bursa’lı öğrenciler Bursaya erkenden döndüler.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Bursalı”da yapım eki bitişik ve kesmesizdir; “Bursa’ya”daki yönelme eki ise özel ada kesmeyle bağlanır.
“Raporun bu bölümünde birçok soru ve sorun tartışıldı.” cümlesiyle ilgili en doğru yorum nedir?
- A) Birçok sözcüğü iki ada birden bağlanamaz.
- B) Tartışılmak fiili edilgen biçimde kullanılamaz.
- C) Sorun sözcüğü yalnızca fiil görevinde kullanılabilir.
- D) Soru ve sorun ayrı kavramlar olduğundan birlikte kullanılmaları tek başına bozukluk değildir.
- E) Aynı kökten gelen sözcükler her zaman gereksiz tekrardır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Soru yanıtlanmak üzere sorulan, sorun çözümlenmesi gereken durumdur; benzer sesleri zorunlu anlam tekrarı doğurmaz.
“Daha önce bu konuya değinmeyen yazar, yeni kitabında sorunu ayrıntılı biçimde işliyor.” cümlesi aşağıdakilerden hangisini kesin olarak gösterir?
- A) Önceki kitapların tamamı okuyucular tarafından beğenilmemiştir.
- B) Yeni kitap, yazarın en başarılı eseri olarak seçilmiştir.
- C) Yazar bundan sonraki bütün kitaplarını aynı konuya ayıracaktır.
- D) Yazarın bu konuya yaklaşımında önceye göre bir değişiklik vardır.
- E) Söz konusu sorun ilk kez bu kitapla ortaya çıkmıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Önceden değinilmeyen konunun yeni kitapta ayrıntılı işlenmesi, yazarın ele aldığı konu bakımından değişikliğe işaret eder.
Aşağıdaki cümlelerin hangilerinde özel adlara gelen ekler doğru noktalama ile yazılmıştır?
I. Elif'in kitabı masada.
II. Ankara'lı ressam sergi açtı.
III. Türkçenin yapısını inceliyor.
IV. UNESCO'nun raporu yayımlandı.
- A) I ve II
- B) II ve III
- C) I, II ve IV
- D) Yalnız IV
- E) I, III ve IV
Doğru cevap: E
Çözüm: Kişi adlarına gelen çekim ekleri ve kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılır. Dil adındaki çekim eki 'Türkçenin' biçimindedir; yapım eki alan 'Ankaralı' ise kesmesiz yazılır.
“Görüşler giderek keskinleşti; başlangıçta köprü kuran öneriler bile taraflar arasında duvar örmeye başladı.” Bu cümlede “köprü kurmak” ve “duvar örmek” sözlerinin ilişkisi nedir?
- A) İletişim oluşturma ile iletişimi engelleme karşıtlığı
- B) Aynı düşünceyi farklı örneklerle tekrar etme
- C) Geçmişte yaşananları bugüne aynen aktarma
- D) Fiziksel iki yapının maliyetini karşılaştırma
- E) Kararların yalnız uygulanma sırasını gösterme
Doğru cevap: A
Çözüm: Köprü, farklı tarafları yakınlaştıran iletişimi; duvar ise aralarındaki mesafeyi büyüten engellemeyi mecazen anlatır. İki ifade karşıt yönlüdür.
Aşağıdaki ikili cümlelerden hangisinde ilk yüklem dönüşlü, ikinci yüklem edilgen çatılıdır?
- A) Arkadaşlar selamlaştı. / Görevli kapıyı açtı.
- B) Müdür belgeleri imzaladı. / Çocuk güldü.
- C) Öğrenci metni okudu. / Öğretmen açıklama yaptı.
- D) Çocuk aceleyle giyindi. / Kostümler dolaba yerleştirildi.
- E) Dosyalar düzenlendi. / Sporcu yarışa hazırlandı.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Giyindi”de özne işi kendisi yapıp işten etkilenir: dönüşlü. “Yerleştirildi”de işi yapan belirtilmez: edilgen.
Bir kentte toplu taşıma ücretleri düşürüldüğünde otobüs kullanımı arttı. Yetkililer bu artışı ücret indiriminin başarısı olarak değerlendirdi. Oysa aynı dönemde merkezde otopark ücretleri de yükselmişti. Bu yüzden gözlenen artışın ne kadarının hangi değişiklikten kaynaklandığı belirsiz kaldı.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisine yönelik bir eleştiri vardır?
- A) Toplu taşıma kullanıcı sayısının düzenli olarak ölçülmesine
- B) Bir sonuç üzerinde eşzamanlı etkileri olabilecek değişkenlerden yalnız birine başarı payı verilmesine
- C) Ulaşım hizmetlerinin ücretlendirilmesine ilişkin veri tutulmasına
- D) İndirim ve otopark ücretlerinin aynı kentte uygulanmasına
- E) Bir değişimin önceki dönemlerle karşılaştırılmasına
Doğru cevap: B
Çözüm: İki uygulama eşzamanlıdır; gözlenen artışı yalnız indirime bağlamak gerekçelendirilmemiştir.
“İlk kez geçen yıl başlayan uygulama, daha önce hiç denenmemiş bir yenilikti.” cümlesine ilişkin en doğru yaklaşım hangisidir?
- A) Bir uygulama daha önce denenmediyse başlayamaz; kesin çelişki vardır.
- B) “Yenilik” sözcüğü bütün zaman zarflarıyla uyuşmaz.
- C) “Geçen yıl” ifadesi geniş zamanla zorunlu olarak kullanılmalıdır.
- D) Yargılar aynı olgunun ilk uygulanmasını ve öncesinde denenmemiş olmasını anlattığından zorunlu çelişki yoktur.
- E) İlk kez ve hiç sözcükleri farklı cümlelerde bile birlikte bulunamaz.
Doğru cevap: D
Çözüm: İlk uygulanma geçen yıl gerçekleşmişse bu tarihten önce denenmemiş olması tutarlıdır. Yakın anlamlı ifadelerin her kullanımı bozukluk yaratmaz.
Bir editör şu cümleleri işaretliyor:
I. 'O, konunun tüm ayrıntılarını biliyordu.'
II. 'Şu dosya, masada kaldı.'
III. 'Değerli dinleyiciler, anlatıma başlıyorum.'
IV. 'Yazarken, beni aradı.'
Hangi cümlelerde virgül, TDK'deki işleviyle kullanılmaktadır?
- A) I ve II
- B) II ve IV
- C) I, II ve IV
- D) II, III ve IV
- E) I ve III
Doğru cevap: E
Çözüm: I'te 'o' özne olan zamir, III'te 'Değerli dinleyiciler' hitaptır. II'de kısa özne ile yüklem gereksiz ayrılmıştır; IV'te tek zarf-fiilden sonra virgül kullanılmamalıdır.
“Bir yorumun tutarlı olması, onun mutlaka doğru olduğu anlamına gelmez.” cümlesinde “tutarlı” sözcüğüne yüklenen anlam hangisidir?
- A) Yalnız uzmanlarca anlaşılabilen
- B) Sözcükleri eksiksiz açıklanan
- C) Her koşulda kanıtlarla doğrulanmış olan
- D) Çoğunluğun kabulüne dayanarak geçerli sayılan
- E) Kendi içinde çelişki taşımayan
Doğru cevap: E
Çözüm: Tutarlılık, yargıların birbirleriyle çelişmemesidir; cümlede bunun dış gerçeklikle uygunluk anlamına gelen doğruluktan farklı olduğu vurgulanır.