Özel addan türetilmiş sözcüklerin yazımı hangi cümlede doğrudur?
- A) Metinde Türk’lük kavramı işlendi.
- B) Seyahatte Avrupa’lı turistler vardı.
- C) Bu şehirde Bursalı’lar buluştu.
- D) Sunumda Türkçe’nin yapısı anlatıldı.
- E) Konuşmacı yıllardır Ankaralı olduğunu söyledi.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Ankaralı” sözcüğündeki -lı yapım eki kesmeyle ayrılmaz. Diğer seçeneklerde özel ada gelen yapım veya çokluk ekleri yanlışlıkla kesmeyle ayrılmıştır.
“Hiç kimse verilen bilgilere itiraz etmediler.” cümlesinde bozukluk hangi ögededir?
- A) Yüklemdeki çoğul kişi ekindedir.
- B) Öznenin olumsuz anlam taşımasındadır.
- C) Nesnenin belirtili olmamasındadır.
- D) Sıfat-fiil ekinin kullanılmasındadır.
- E) Dolaylı tümlecin yönelme ekindedir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Hiç kimse tekil öznedir. Yüklem “itiraz etmedi” biçiminde kurulmalıdır.
“Yazar, ele aldığı kişileri yargılamak yerine onların neden böyle davrandığını anlamaya çalışıyor.” cümlesinde hangi yaklaşım vurgulanır?
- A) Davranışları yalnız dış görünüşle açıklama
- B) Davranışların gerekçesini anlamaya öncelik verme
- C) Okuru tek bir yargıyı benimsemeye zorlama
- D) Kişilerin davranışlarını bütünüyle haklı bulma
- E) Anlatılan kişileri birbirinden üstün sayma
Doğru cevap: B
Çözüm: “Yargılamak yerine” yapısı, değer biçmekten çok davranışın arkasındaki nedenleri kavrama çabasını öne çıkarır.
“Değerli konuklar( ) programımıza hoş geldiniz.” cümlesinde seslenişten sonra hangi işaret kullanılmalıdır?
- A) İki nokta
- B) Noktalı virgül
- C) Kısa çizgi
- D) Virgül
- E) Üç nokta
Doğru cevap: D
Çözüm: Hitap ve seslenme sözlerinden sonra virgül kullanılır. 'Değerli konuklar' bir hitaptır.
“Duru bir anlatım” ve “yalın bir anlatım” sözleri için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Birincisi açıklığı, ikincisi süsten uzak oluşu öne çıkarır.
- B) İkisi de düşünceyi belirsiz bırakmayı gerektirir.
- C) İlki çok anlamlılığı, ikincisi kapalılığı anlatır.
- D) İlki aşırı süslülüğü, ikincisi uzunluğu anlatır.
- E) İkisi de yalnız sözcüklerin azlığını belirtir.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Duru” anlatım kolay anlaşılmayı, “yalın” anlatım gereksiz süs ve gösterişten uzak olmayı vurgular; bu nitelikler bir arada bulunabilir.
Bir kitabın eleştirmeni, yazarın kullandığı dili canlı buluyor ancak olayların gelişimini inandırıcı görmüyor. Bu yüzden kitabı ne bütünüyle başarılı ne de bütünüyle başarısız sayıyor.
Parçaya göre eleştirmenin değerlendirmesinde hangisi belirleyicidir?
- A) Eserin yalnızca kapak tasarımını temel alması
- B) Yazarın önceki kitapları hakkında hiçbir şey söylememesi
- C) Eseri tek bir özelliğe dayanarak bütünüyle yüceltmesi
- D) Eserin farklı yönlerini birbirinden ayırarak yargıya varması
- E) Olay örgüsünü başarılı bulduğu için dilin önemini reddetmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Dil güçlü, olay örgüsü zayıf bulunmuştur; eleştirmen bu yönleri birlikte değerlendirir.
Bir eğitim günündeki A, B, C, D, E, F kodlu altı ders art arda gerçekleşecektir. Her kod bir kez kullanılır; bir sırada yalnız bir kod bulunur. Sıralamaya ilişkin bilgiler şöyledir:
• F, 1. sırada yer alır.
• C, B kodunun hemen ardından yer alır.
• A, D kodundan önce yer alır.
• C ile E art arda yer almaz.
B kodu en erken kaçıncı sırada yer alabilir?
- A) 3. sıra
- B) 2. sıra
- C) 5. sıra
- D) 1. sıra
- E) 6. sıra
Doğru cevap: B
Çözüm: B için kuralları bozmadan mümkün olan sıralar 2, 3, 4, 5 numaralı sıralardır. Bu nedenle en erken 2. sırada yer alabilir.
Aşağıdakilerden hangisinde yalnızca çekim eki değil, yapım eki de bulunur?
- A) Kitapçı
- B) Kitabım
- C) Kitaplar
- D) Kitaptan
- E) Kitapta
Doğru cevap: A
Çözüm: “Kitapçı”da -çı eki yeni bir isim türetir; diğerlerinde yalnızca çekim eki vardır.
“Okurlar eseri hem eleştirdi hem de değer verdi.” cümlesi, hangi değişiklikle iki yüklem açısından doğru olur?
- A) “Eserden hem eleştirdi hem de değer verdi.”
- B) “Eserin hem eleştirdi hem de değer verdi.”
- C) “Eseri hem eleştirdi hem de ona değer verdi.”
- D) “Eseri hem eleştirdi hem de onu değer verdi.”
- E) “Eserle hem eleştirdi hem de değer verdi.”
Doğru cevap: C
Çözüm: Eleştirmek belirtili nesne alır; değer vermek birine/bir şeye yönelir. “Ona” tümleci ikinci yüklemi tamamlar.
A, B, C, D, E, F kodlu altı belgesel bir festivalde art arda gösterilecektir. Her kod bir kez kullanılır; bir sırada yalnız bir kod bulunur. Sıralamaya ilişkin bilgiler şöyledir:
• E, 4. sırada yer alır.
• F, A kodunun hemen ardından yer alır.
• B, D kodundan önce yer alır.
• C, 6. sırada yer almaz.
D kodu en erken kaçıncı sırada yer alabilir?
- A) 6. sıra
- B) 3. sıra
- C) 4. sıra
- D) 2. sıra
- E) 1. sıra
Doğru cevap: D
Çözüm: D için kuralları bozmadan mümkün olan sıralar 2, 3, 6 numaralı sıralardır. Bu nedenle en erken 2. sırada yer alabilir.
“Sözünü tartarak konuştu.” cümlesindeki deyim, aşağıdaki davranışlardan hangisini en iyi anlatır?
- A) Konuşma süresini saatle hesaplamayı
- B) Karşısındakinin sözlerini aynen tekrarlamayı
- C) Düşünmeden aklına geleni hemen söylemeyi
- D) Söyleyeceklerinin etkisini düşünerek dikkatli konuşmayı
- E) Soruları yalnız tek sözcükle yanıtlamayı
Doğru cevap: D
Çözüm: “Tartarak konuşmak”, sözün sonuçlarını gözetip düşünerek konuşmaktır; sesin ölçülmesi veya az söz söylenmesi zorunlu değildir.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde zarf-fiil eki alan sözcükten sonra gereksiz virgül kullanılmıştır?
- A) Kitabı kapattım, masadan kalktım.
- B) Sevgili arkadaşlar, merhaba.
- C) Yolculuk bitince, herkesi aradım.
- D) Bu, bizim eski planımızdı.
- E) Defterleri, kitapları ve dosyaları getirdi.
Doğru cevap: C
Çözüm: Tek başına kullanılan '-ince' zarf-fiilinin hemen ardından olağan koşullarda virgül konmaz: 'Yolculuk bitince herkesi aradım.'
A, B, C, D, E, F kodlu altı yazılım modülü sırayla test edilecektir. Her kod bir kez kullanılır; bir sırada yalnız bir kod bulunur. Sıralamaya ilişkin bilgiler şöyledir:
• A, F kodundan önce yer alır.
• D, B kodunun hemen ardından yer alır.
• F, E kodundan önce yer alır.
• E, C kodundan önce yer alır.
• A ile B art arda yer almaz.
• C, 6. sırada yer almaz.
Aşağıdaki sıralamalardan hangisi bütün koşulları sağlar?
- A) A – F – E – C – B – D
- B) F – A – E – C – B – D
- C) A – B – E – C – F – D
- D) A – F – E – D – B – C
- E) E – F – A – C – B – D
Doğru cevap: A
Çözüm: Geçerli bir sıralama A – F – E – C – B – D biçimindedir. Diğer olası seçenekler kurallardan en az birini bozar: A – B – E – C – F – D dizilişinde “D, B kodunun hemen ardından yer alır.” koşulu sağlanmaz. A – F – E – D – B – C dizilişinde “D, B kodunun hemen ardından yer alır.” koşulu sağlanmaz. F – A – E – C – B – D dizilişinde “A, F kodundan önce yer alır.” koşulu sağlanmaz. E – F – A – C – B – D dizilişinde “A, F kodundan önce yer alır.” koşulu sağlanmaz.
Bir editör bir dosyada üç farklı yazarın kent üzerine metinlerini yan yana getirdi. İlk metin kent yaşamının hızını överken ikincisi bu hızın ilişkileri zayıflattığını savunuyordu. Üçüncü metin ise hızın etkisinin ulaşım, çalışma ve komşuluk gibi alanlarda farklılaştığını gösteriyordu.
Bu üç metin arasında üçüncüsünün işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İlk iki metnin aynı görüşü savunduğunu kanıtlamak
- B) Kent yaşamında hızın hiçbir etkisi bulunmadığını söylemek
- C) Hızın yalnızca olumlu sonuçlarını sıralamak
- D) İlk metindeki bütün örnekleri ikinci metne aktarmak
- E) İlk iki metindeki genel yargıları bağlama göre yeniden değerlendirmeye açmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Üçüncü metin hızın tek yönlü iyi/kötü değerlendirilmesini alanlara göre ayrıştırır.
“Görüşmede söylenenler yazılarak saklandı.” cümlesinde altı çizilmeden de belirlenebilen fiilimsi görevleri hangileridir?
- A) “Söylenenler” zarf-fiil, “yazılarak” isim-fiildir.
- B) “Söylenenler” çekimli fiil, “yazılarak” yüklemdir.
- C) “Söylenenler” adlaşmış sıfat-fiil, “yazılarak” zarf-fiildir.
- D) İki sözcük de kişi eki almış çekimli fiildir.
- E) “Söylenenler” isim-fiil, “yazılarak” sıfat-fiildir.
Doğru cevap: C
Çözüm: “-en” ekiyle oluşan “söylenenler” adlaşmış sıfat-fiildir; “yazılarak” -arak ekiyle kurulmuş zarf-fiildir.
“Uzun süre devam eden bir uygulama, yalnız alışıldık olduğu için doğru kabul edilemez.” cümlesinin karşı çıktığı düşünce hangisidir?
- A) Bir geleneğin sürdürülmesini doğruluğuna yeterli kanıt saymak
- B) Uygulamanın değişen koşullara uyumunu sorgulamak
- C) Alışılmış bir yöntemin gerekçelerini yeniden incelemek
- D) Uygulamanın sonuçlarını somut verilerle değerlendirmek
- E) Bir geleneğin yarar ve zararlarını karşılaştırmak
Doğru cevap: A
Çözüm: Süreklilik ve alışkanlık tek başına doğruluk ölçütü değildir; uygulamanın gerekçeleri ayrıca incelenmelidir.
Aşağıdaki satırlardan hangisinde hem kalıplaşmış “ki” hem bağlaç olan “ki” hem de aitlik eki doğru kullanılmıştır?
- A) Mademki söz verdin, bil ki evdeki kitapları bekliyoruz.
- B) Mademki söz verdin, bil ki sınıf ta ki kitapları bekliyoruz.
- C) Madem ki karar verdin, bil ki evdeki kitapları bekliyoruz.
- D) Madem ki söz verdin, bilki masada ki kitapları bekliyoruz.
- E) Mademki söz verdin, düşünki evdeki kitapları bekliyoruz.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Mademki” kalıplaşmış olduğu için bitişik, “bil ki”deki bağlaç ayrı, “evdeki”deki aitlik eki bitişik yazılır.
I. “Öğrencilerin hiçbiri sınava geç kalmadı.” II. “Öğrencilerin birkaçı sınava geç kaldılar.” III. “Öğrenciler sınava erken geldiler.” Bu cümlelerle ilgili hangi değerlendirme doğrudur?
- A) I ve II düzgündür; III’te çoğul insan özne kullanılamaz.
- B) Üçü de düzgündür; “birkaçı” kesinlikle çoğul yüklem ister.
- C) Üçü de bozuktur; geçmiş zaman eki yanlış yerde kullanılmıştır.
- D) Yalnız II düzgündür; I ve III’te özneler eksiktir.
- E) I ve III düzgündür; II’de yüklemin tekil kullanılması gerekir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Hiçbiri tekil yüklem alır. Birkaçı belgisiz zamirini kullanan II’de “kaldı” uygun olur. İnsanlardan oluşan çoğul özne III’te çoğul yüklemle kullanılabilir.
“Ödünç aldığı kitabı okumadan geri verdi.” cümlesindeki fiilimsiler ve türleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Aldığı: sıfat-fiil; okumadan: zarf-fiil
- B) Aldığı: zarf-fiil; okumadan: isim-fiil
- C) Aldığı: sıfat-fiil; okumadan: çekimli fiil
- D) Aldığı: çekimli fiil; okumadan: zarf-fiil
- E) Aldığı: isim-fiil; okumadan: sıfat-fiil
Doğru cevap: A
Çözüm: “Aldığı” sözcüğü “kitap” adını niteler; -dık sıfat-fiil ekidir. “Okumadan” ise -madan ekiyle “geri verme” işinin gerçekleşme koşulunu/zamanını belirtir.
Aşağıdaki noktalama kullanımlarına ilişkin yargılardan hangileri doğrudur?
I. Tamamlanmamış sözlerin sonunda üç nokta bulunabilir.
II. Üç nokta, her doğrudan sorunun sonuna eklenmelidir.
III. Doğrudan soruların sonunda soru işareti kullanılır.
IV. Dolaylı soru içeren her cümle soru işaretiyle biter.
V. Ünlem, güçlü sevinç veya şaşma bildirebilir.
- A) I, III ve V
- B) I, II ve III
- C) II, IV ve V
- D) I, III ve IV
- E) II, III ve V
Doğru cevap: A
Çözüm: Tamamlanmamış ifade üç noktayla, doğrudan soru soru işaretiyle, kuvvetli duygulanım ünlemle belirtilebilir. Dolaylı soru, dış cümlenin bildirme niteliğini tek başına değiştirmez.