Bir araştırmada, küçük sınıflarda öğrenim gören öğrencilerin derse daha çok katıldığı görüldü. Ancak bu sınıflarda öğretmenlerin öğrencilere ayırdığı bireysel zaman da daha fazlaydı. Araştırma, iki değişkeni birbirinden ayıracak bir düzenek kullanmadığı için sınıf küçüklüğünün katılımı hangi yolla etkilediğini açıklayamıyordu.
Bu parçanın sunduğu bulguyu değerlendirirken hangi sonuç en isabetlidir?
- A) Sınıf büyüklüğünün katılımla hiçbir ilişkisi bulunmadığı kanıtlanmıştır.
- B) Katılım artışının hangi mekanizmayla gerçekleştiği henüz belirlenememiştir.
- C) Öğretmenin ayırdığı süre arttığında katılımın mutlaka azaldığı gösterilmiştir.
- D) Araştırma, iki etkenin etkisini birbirinden tamamen ayırmıştır.
- E) Katılım farkının yalnızca öğrencilerin yaşından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Sınıf büyüklüğü ve bireysel süre birlikte değişir; araştırma aracılık/bağımsız etkiyi ayırmamıştır.
Bir kentte toplu taşıma ücretleri düşürüldüğünde otobüs kullanımı arttı. Yetkililer bu artışı ücret indiriminin başarısı olarak değerlendirdi. Oysa aynı dönemde merkezde otopark ücretleri de yükselmişti. Bu yüzden gözlenen artışın ne kadarının hangi değişiklikten kaynaklandığı belirsiz kaldı.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisine yönelik bir eleştiri vardır?
- A) Toplu taşıma kullanıcı sayısının düzenli olarak ölçülmesine
- B) Bir sonuç üzerinde eşzamanlı etkileri olabilecek değişkenlerden yalnız birine başarı payı verilmesine
- C) Ulaşım hizmetlerinin ücretlendirilmesine ilişkin veri tutulmasına
- D) İndirim ve otopark ücretlerinin aynı kentte uygulanmasına
- E) Bir değişimin önceki dönemlerle karşılaştırılmasına
Doğru cevap: B
Çözüm: İki uygulama eşzamanlıdır; gözlenen artışı yalnız indirime bağlamak gerekçelendirilmemiştir.
Bir editör bir dosyada üç farklı yazarın kent üzerine metinlerini yan yana getirdi. İlk metin kent yaşamının hızını överken ikincisi bu hızın ilişkileri zayıflattığını savunuyordu. Üçüncü metin ise hızın etkisinin ulaşım, çalışma ve komşuluk gibi alanlarda farklılaştığını gösteriyordu.
Bu üç metin arasında üçüncüsünün işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İlk iki metnin aynı görüşü savunduğunu kanıtlamak
- B) Kent yaşamında hızın hiçbir etkisi bulunmadığını söylemek
- C) Hızın yalnızca olumlu sonuçlarını sıralamak
- D) İlk metindeki bütün örnekleri ikinci metne aktarmak
- E) İlk iki metindeki genel yargıları bağlama göre yeniden değerlendirmeye açmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Üçüncü metin hızın tek yönlü iyi/kötü değerlendirilmesini alanlara göre ayrıştırır.
Bir uzman, eski bir köprünün onarımında yeni malzeme kullanılmasının kaçınılmaz olduğunu söylüyor. Ancak eklenen parçaların eski taşlarla bütünüyle aynı görünüme kavuşturulmasına karşı çıkıyor. Çünkü geleceğin araştırmacılarının hangi bölümün özgün, hangi bölümün onarım ürünü olduğunu ayırt edebilmesi gerektiğini düşünüyor.
Bu parçada uzmanın onarım ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yeni ekleri görünmez kılarak bütün yapıyı ilk günkü sanılacak hâle getirmek
- B) Yapının kullanımını sürdürürken müdahalenin izlenebilirliğini korumak
- C) Özgün taşlar bozulsa da hiçbir yeni malzemeye başvurmamak
- D) Yapının tarihsel incelemeye açık olması yerine yalnız görünüşünü önemsemek
- E) Onarımdan sonra yeni parçaların belgelenmesini gereksiz saymak
Doğru cevap: B
Çözüm: Uzman yeni malzemeyi kabul eder ama özgün ve ek parçaların ayırt edilebilmesini ister.
İki araştırmacı aynı sanat eserini farklı biçimde yorumluyor. Biri yapıtın üretildiği dönemin siyasal koşullarını öne çıkarıyor; diğeri eserin biçimsel özelliklerini inceliyor. İlk araştırmacı ikinci yaklaşımın açıklayamadığı şeyler olduğunu, ikinci araştırmacı da ilkinin görmezden geldiği ayrıntılar bulunduğunu söylüyor.
Parçadaki anlaşmazlıktan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?
- A) İki inceleme yaklaşımı aynı verileri zorunlu olarak aynı biçimde yorumlar.
- B) Bir yapıt farklı inceleme ölçeklerinde birbirini tamamlayabilecek yönler barındırabilir.
- C) Bir eserin tarihsel koşulları biçimsel çözümlemeyi her zaman geçersiz kılar.
- D) Biçimsel özellikleri incelemek tarihsel bilgiyi tümüyle gereksiz kılar.
- E) Farklı yöntemler arasında hiçbir tartışma yürütülemez.
Doğru cevap: B
Çözüm: Yaklaşımlar birbirinin göremediği yönleri vurgular; birinin ötekini tümden dışladığı söylenmez.
Bir okulun yeni programı hakkında velilerden olumlu görüşler alındı. Okul yönetimi memnuniyetin yükseldiğini açıkladı. Ancak görüş bildiren velilerin büyük bölümünün etkinliklere sık katılan kişiler olduğu, nadiren katılanların ise ankette az temsil edildiği görüldü.
Bu verilerin yorumlanmasındaki temel güçlük nedir?
- A) Ankette olumlu yanıtların tamamen yasaklanmış olması
- B) Görüş bildiren grubun bütün velileri yeterince temsil etmeyebilmesi
- C) Sık katılan velilerin programı hiç deneyimlememiş olması
- D) Okul yönetiminin hiçbir görüş toplayamamış olması
- E) Veli katılımına ilişkin bütün kayıtların silinmiş olması
Doğru cevap: B
Çözüm: Seçime dayalı yanıtlayıcı dağılımı, genel memnuniyet hakkında temsiliyet yanlılığı oluşturabilir.
Bir yayınevi, az satan ancak eleştirmenlerden övgü alan kitaplarını kısa sürede baskıdan kaldırmıyor. Onların zaman içinde yeni okurlara ulaşabileceğini düşünüyor. Bununla birlikte her az satan kitabı aynı gerekçeyle yayımlamayı sürdürmüyor; uzun dönemli ilgi işaretleri arıyor.
Bu parçadan yayınevinin yaklaşımıyla ilgili hangi yargıya ulaşılır?
- A) Eleştirmenlerin beğendiği her kitabı sonsuza kadar basmaktadır.
- B) Yalnızca ilk ayın satış rakamlarına göre karar vermektedir.
- C) Az satan bütün kitapların gelecekte çok satacağını varsaymaktadır.
- D) Okur ilgisini ölçmenin her türünü gereksiz bulmaktadır.
- E) Anlık satışları tek ölçüt saymadan, yine de seçici davranmaktadır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kısa dönem satışları belirleyici tek ölçüt değil; uzun dönem ilgi yine de değerlendirilir.
(I) Bir şehrin gece görünümünü değiştiren unsurlar arasında aydınlatma kararları vardır. (II) Işığın yönü, yüksekliği ve rengi insanların bir sokağı algılamasını etkileyebilir. (III) Bu nedenle tasarımcılar yalnızca aydınlık miktarını değil, ışığın çevrede nasıl dağıldığını da değerlendirir. (IV) Bazı bitkiler ise gün ışığı süresine göre çiçek açar. (V) Böyle bir değerlendirme, görsel konforla enerji tüketimi arasında denge kurulmasını sağlayabilir.
Bu parçada düşünce akışını bozan cümle çıkarıldığında III. cümlenin ardından hangisi gelmelidir?
Doğru cevap: D
Çözüm: IV bitkilerin çiçeklenmesine kayar; III'teki aydınlatma değerlendirmesinin sonuçlarını V sürdürür.
I. Bu nedenle kayıt tutmak, yalnızca yapılanları hatırlamak için değil, tekrar eden hataları görmek için de önemlidir. II. Bir ekip, aynı aksaklığın farklı projelerde yeniden yaşandığını fark etti. III. Önce bunun rastlantı olduğunu düşündü, çünkü her proje ayrı kişilerle yürütülüyordu. IV. Daha sonra eski raporları karşılaştırınca benzer kararların aynı sorunlara yol açtığını gördü.
Numaralanmış cümlelerle en tutarlı paragraf hangisi olur? (Seçeneklerde 1=I, 2=II, 3=III, 4=IV.)
- A) 1-2-3-4
- B) 2-3-4-1
- C) 2-4-1-3
- D) 3-1-2-4
- E) 4-2-3-1
Doğru cevap: B
Çözüm: II gözlemi başlatır; III ilk yorumu verir; IV raporlarla bu yorum değişir; I genellemedir.
Bir arkeolog, kazıda bulunan kapların biçimini inceleyerek bunların yiyecek saklamak için kullanılmış olabileceğini söylüyor. Kapların iç yüzeyinde kimyasal kalıntı bulunması bu görüşü destekliyor. Fakat kalıntıların hangi dönemde biriktiği kesinleşmediği için kapların ilk kullanım amacını belirlemek hâlâ güç.
Bu parçadaki kanıtların durumu nasıl özetlenebilir?
- A) Kimyasal kalıntılar kapların ilk kullanımını tartışmasız kanıtlamaktadır.
- B) Kapların biçimiyle kullanım alanları arasında hiçbir ilişki kurulamaz.
- C) Kalıntıların daha sonraki dönemlere ait olma ihtimali tamamen dışlanmıştır.
- D) Kapların varlığına ilişkin tüm veriler birbirini çürütmektedir.
- E) Mevcut bulgular bir açıklamayı güçlendirse de zamanlama belirsizliği kesin hükmü engeller.
Doğru cevap: E
Çözüm: Biçim ve kalıntı savı destekler; ancak kalıntıların tarihlenmemesi ilk kullanım yargısını kesinleştirmez.
Bir yönetici, çalışanlarının daha az hata yaptığı bir dönemde iş yükünün de düştüğünü gördü. Hataların azalmasını yalnızca yeni eğitim programına bağlamak istedi. Fakat aynı süreçte görevlerin daha basit hâle getirildiğini öğrenince değerlendirmesini erteledi.
Yöneticinin kararını ertelemesi hangi düşünceye dayanır?
- A) İyileşmenin kaynağını saptamak için değişen çalışma koşulları da hesaba katılmalıdır.
- B) Eğitim programlarının her zaman etkisiz olacağına
- C) Hata oranlarının hiçbir koşulda ölçülemeyeceğine
- D) Basit görevlerde hata yapılmasının olanaksız olduğuna
- E) İş yükü azaldığında eğitimin otomatik olarak iptal edileceğine
Doğru cevap: A
Çözüm: Eğitimin yanı sıra görev basitleşmesi ve iş yükü de hataları etkileyebileceğinden neden ayrıştırılmalıdır.
Bir gezginin notlarında iki kasaba benzer sözcüklerle betimlenir: dar sokaklar, taş evler, sessiz meydanlar. Fakat ilk kasabada bu sessizlik bir dinginlik olarak, ikincisinde ise terk edilmişlik duygusu olarak anlatılır. Demek ki betimlemedeki ayrıntılar kadar onları birbirine bağlayan bakış da önemlidir.
Bu paragrafta savunulan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Taş evlerin bulunduğu bütün kasabalarda aynı duygu oluşur.
- B) Benzer gözlemler, anlatıcının yorumuyla farklı anlamlar kazanabilir.
- C) Bir mekânı anlatırken somut ayrıntılara hiç yer verilmemelidir.
- D) Sessiz yerleşim yerleri zorunlu olarak terk edilmiş durumdadır.
- E) Gezginler gördükleri kasabaları her zaman farklı sözcüklerle anlatmalıdır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Aynı somut ayrıntılar, dinginlik ve terk edilmişlik gibi farklı izlenimlere bağlanır.
Bir araştırma grubu, bazı müziklerin öğrencilerin çalışma sırasında dikkatini artırdığını bildiren sonuçlar elde etti. Ancak deney yalnızca kısa ve tekrarlı görevlerle yapılmıştı. Uzun süreli ve yaratıcı çalışmalarda da aynı etkiyi göstermeden “müzik her tür öğrenmeyi kolaylaştırır” demek mümkün değildi.
Parçada karşı çıkılan akıl yürütme hatası nedir?
- A) Deneyin uygulandığı görevi açık biçimde tanımlamak
- B) Çalışmada sonuçların hangi koşullarda alındığını belirtmek
- C) Farklı öğrenme türlerini birbirinden ayırmak
- D) Sınırlı bir görev türündeki bulguyu bütün öğrenme durumlarına genellemek
- E) Bir savı ileri sürmeden önce yeni sınamalar önermek
Doğru cevap: D
Çözüm: Kısa ve tekrarlı görevlerin sonuçları tüm öğrenme biçimlerine aktarılmaya çalışılırsa kapsam genişletme hatası yapılır.
Bir arşiv yöneticisi, çok kullanılan belgelerin dijital kopyalarını erişime açtı. Bu karar, belgelerin yıpranmasını azaltırken araştırmacıların çalışmalarını hızlandırdı. Ne var ki dijitalleştirilemeyen belgelerin görünürlüğü düştü; yöneticiler bu ikinci sorunu çözmek için yeni bir katalog çalışması başlattı.
Parçaya göre dijitalleştirmenin sonuçları için hangisi doğrudur?
- A) Arşivdeki bütün belgelerin dijital ortama aktarıldığı anlaşılmıştır.
- B) Dijital kopyalar belgelerin fiziksel yıpranmasını artırmıştır.
- C) Bir soruna çözüm sunarken başka bir erişim eşitsizliği doğurabilmiştir.
- D) Dijitalleştirilmeyen belgeler katalog çalışmasıyla tamamen yok edilmiştir.
- E) Araştırmacıların belgelere ulaşması bütün durumlarda yavaşlamıştır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Dijitalleştirme hız ve koruma getirirken çevrim dışı belgelerin gölgede kalması yeni bir sorun oluşturur.
Bir bilim yazarı şu iki cümleyi kullanıyor: “Bu yöntem bazı örneklerde beklenenden iyi sonuç verdi. Bununla birlikte yöntemin bütün koşullarda güvenilir olduğunu söylemek için elimizde yeterli bulgu yok.”
Aşağıdaki cümlelerden hangisi bu düşüncenin anlamını bozmadan yeniden ifade eder?
- A) Yöntem hiçbir örnekte beklentiyi karşılamadığı için terk edilmelidir.
- B) İlk sonuçlar olumlu olduğundan yöntem her koşulda güvenilir sayılmalıdır.
- C) Yöntemin genel güvenilirliği kanıtlandığı için yeni araştırma gereksizdir.
- D) Yöntemin başarılı olduğu örnekler sonucu değiştirmeyecek kadar önemsizdir.
- E) Olumlu örnekler bulunmakla birlikte yöntemin genel güvenilirliği henüz kanıtlanmış değildir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Başarı örnekleri vardır; ancak bu olgu her koşulda güvenilirlik iddiasına yetmez.
Bir kentte yeni yapılan yürüyüş yolunun kullanım oranı beklenenden düşük kaldı. İlk açıklama, insanların yürümeyi tercih etmemesiydi. Daha sonra yolun sık sık araç trafiğiyle kesildiği ve akşam saatlerinde yeterince aydınlatılmadığı fark edildi. Böylece düşük kullanımın bir tercih eksikliğinden kaynaklandığı varsayımı sorgulandı.
Bu paragrafta düşüncenin gelişimi nasıl açıklanabilir?
- A) Davranışa bağlanan bir sonuç, çevresel engellerin ortaya çıkmasıyla yeniden yorumlanmıştır.
- B) Başlangıçtaki açıklama yeni bulgularla kesin biçimde doğrulanmıştır.
- C) Kullanım oranı arttığı için neden araştırması sona ermiştir.
- D) Yolun teknik özellikleriyle kullanıcı davranışı ilişkisiz bulunmuştur.
- E) Çevresel engeller araştırılmadan kullanım tercihleri kesinleşmiştir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Önce tercih eksikliği öne sürülür, sonra bağlantı ve aydınlatma gibi yapısal etkenlerle sorgulanır.
Bir çevirmen, şiirdeki bir sözcüğün iki anlamı birden çağrıştırdığını söylüyor. Hedef dilde bu iki çağrışımı tek sözcükle koruyamayınca anlamlardan birini dizenin içinde, ötekini ise ses ve ritim düzeninde hissettirmeye çalışıyor. Çevirinin asılla bire bir örtüşmediğini de saklamıyor.
Bu parçada çevirmenin benimsediği yaklaşım nedir?
- A) Biçimsel eşdeğerliğin eksikliğini farklı anlatım olanaklarıyla telafi etmek
- B) Şiirin tüm çağrışımlarının her dilde tek sözcükle aktarılabileceğini varsaymak
- C) Çeviride ses ve ritmin bütünüyle önemsiz olduğunu ileri sürmek
- D) Asıl metinden uzaklaşmayı okuyucuya hiçbir zaman açıklamamak
- E) İki anlamdan birini seçince şiirin kalan özelliklerini yok saymak
Doğru cevap: A
Çözüm: Tek sözcükte verilemeyen iki çağrışımı dize anlamı ve ses/ritim yoluyla farklı kanallardan aktarmaya çalışır.
Bir müze sergisinde ziyaretçilerin nesneleri yalnızca cam arkasından izlemesi yerine bazı benzer malzeme örneklerine dokunması sağlandı. Böylece üretim süreçleri hakkında daha iyi fikir edindiler. Uzmanlar, bu deneyimin özgün eserlerle doğrudan temas anlamına gelmediğini özellikle vurguladı.
Bu parçadan aşağıdaki sonuçların hangisi çıkarılabilir?
- A) Müzedeki bütün özgün eserlerin elle incelenmesine izin verilmiştir.
- B) Ziyaretçiler sergideki nesnelerin hiçbirini görmemiştir.
- C) Benzer malzemelerle kurulan etkileşim, özgün esere dokunmadan da öğrenmeyi destekleyebilir.
- D) Camla korunan eserler sergiden tamamen kaldırılmıştır.
- E) Dokunma deneyimi özgün eseri incelemekle her açıdan özdeş kabul edilmiştir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Öğrenme benzer malzemelerle desteklenir; uzmanlar özgün esere dokunulduğu izlenimini önler.
Bir yönetmen, filmin bazı sahnelerinde müziği kaldırınca izleyicilerin oyuncuların soluklarına ve ortam seslerine daha çok dikkat ettiğini fark etti. Sessizliği “hiç ses olmaması” diye değil, alışıldık müzik desteğinin çekilmesiyle başka seslerin öne çıkması diye tanımladı.
Bu parçadaki “sessizlik” anlayışı nasıl yorumlanmalıdır?
- A) Bütün işitsel ayrıntıların filmden tamamen silinmesi
- B) Oyuncuların konuşmasının her sahnede zorunlu olarak azaltılması
- C) Müziğin izleyici algısı üzerinde hiçbir etkisinin bulunmaması
- D) Bir öğenin geri çekilmesinin diğer öğelerin algılanışını değiştirmesi
- E) Ortam seslerinin görüntüyle ilişkisi olmadığının kanıtlanması
Doğru cevap: D
Çözüm: Müzik çekilince soluk ve ortam sesi belirginleşir; sessizlik mutlak ses yokluğu değildir.
Bir üniversitenin araştırma sonuçları her yıl daha çok uluslararası dergide yayımlanıyor. Yönetim bu artışı önemli buluyor fakat aynı zamanda çalışmaların yerel sorunlara ne ölçüde çözüm sunduğunu da sorguluyor. Ona göre yayın görünürlüğüyle toplumsal katkı birbirini dışlamaz, ancak otomatik olarak aynı yönde de ilerlemez.
Bu parçanın temel savı nedir?
- A) Uluslararası yayın sayısı arttığında yerel sorunların tümü çözülmüş olur.
- B) Toplumsal katkısı olan çalışmaların yayımlanması olanaksızdır.
- C) Araştırma başarısını değerlendirirken görünürlük ile toplumsal yarar ayrı ayrı izlenmelidir.
- D) Üniversitelerin araştırmaları yalnızca yerel ölçekte değerlendirilmelidir.
- E) Yayın görünürlüğü her durumda toplumsal yararı azaltır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Metin iki hedefi bağdaşabilir ama birbirine indirgenemez ölçütler olarak ele alır.