“Görüşler giderek keskinleşti; başlangıçta köprü kuran öneriler bile taraflar arasında duvar örmeye başladı.” Bu cümlede “köprü kurmak” ve “duvar örmek” sözlerinin ilişkisi nedir?
- A) İletişim oluşturma ile iletişimi engelleme karşıtlığı
- B) Aynı düşünceyi farklı örneklerle tekrar etme
- C) Geçmişte yaşananları bugüne aynen aktarma
- D) Fiziksel iki yapının maliyetini karşılaştırma
- E) Kararların yalnız uygulanma sırasını gösterme
Doğru cevap: A
Çözüm: Köprü, farklı tarafları yakınlaştıran iletişimi; duvar ise aralarındaki mesafeyi büyüten engellemeyi mecazen anlatır. İki ifade karşıt yönlüdür.
“Bir düşüncenin kök salması zaman alır; ancak kök salmış olması onun hiç değişmeyeceği anlamına gelmez.” cümlesinden “kök salmak” hakkında hangi anlam çıkarılır?
- A) Herkes tarafından koşulsuz biçimde doğrulanmak
- B) Yerleşip güçlenmek, fakat değişime kapalı olmamak
- C) Bir görüşün bütün eleştirileri geçersiz kılması
- D) Düşüncenin yalnız ilk ortaya çıktığı yerde kalması
- E) Kısa zamanda ortaya çıkıp hemen unutulmak
Doğru cevap: B
Çözüm: “Kök salmak” düşüncenin benimsenip sağlamlaşmasını anlatır; ikinci yargı bu yerleşikliğin değişmezlik anlamına gelmediğini açıkça belirtir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “derin” sözcüğü, “Derin bir çözümleme yapmış.” cümlesindeki anlamıyla kullanılmıştır?
- A) Köşede derin bir kuyu bulunuyordu.
- B) Yolculuğun ardından derin bir uykuya daldı.
- C) Yazı, sorunun görünmeyen nedenlerini derin bir incelemeyle ele alıyor.
- D) Dalgıç derin sularda uzun süre kaldı.
- E) Derin bir sessizlik salonu kapladı.
Doğru cevap: C
Çözüm: Her iki kullanımda “derin”, yüzeyde kalmayan ayrıntılı kavrayış ve çözümlemeyi ifade eder; su derinliği veya yoğun duygu değildir.
“Yöntem yeni görünse de özü itibarıyla eski varsayımlara yaslanıyor.” cümlesindeki “özü itibarıyla” sözünün katkısı hangisidir?
- A) Yöntemin geçmişten bütünüyle koptuğunu anlatma
- B) Yöntemin yalnız uygulama süresini belirtme
- C) Yeni varsayımların eskilerden üstün olduğunu gösterme
- D) Dış görünüşü değil, temel niteliği esas alma
- E) Değişikliğin bütün ayrıntılarını sıralama
Doğru cevap: D
Çözüm: Cümlede yöntemin yeni görünmesiyle dayandığı eski varsayımlar karşılaştırılır. “Özü itibarıyla” değerlendirmeyi görünüşten temel yapıya taşır.
I. “Bu gelişme piyasada dalgalanma yarattı.” II. “Yazarın dili metin boyunca dalgalanıyor.” III. “Rüzgârla deniz yüzeyi dalgalandı.” “Dalgalanmak” sözcüğünün bu üç kullanımıyla ilgili doğru sıralama hangisidir?
- A) Fiziksel hareket – ekonomik değişkenlik – üslup değişkenliği
- B) Üslup değişkenliği – fiziksel hareket – ekonomik değişkenlik
- C) Ekonomik değişkenlik – fiziksel hareket – üslup değişkenliği
- D) Üslup değişkenliği – ekonomik değişkenlik – fiziksel hareket
- E) Ekonomik değişkenlik – üslup değişkenliği – fiziksel hareket
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk cümlede piyasa değerlerindeki değişim, ikincide anlatımın tutarlılık göstermemesi, üçüncüde suyun gerçek fiziksel hareketi anlatılmıştır.
“Eleştirmenin ‘eser kolay okunuyor’ yargısını, ‘eser kolaycı’ demekle karıştırmamak gerekir.” cümlesindeki “kolay” ve “kolaycı” ayrımını hangisi doğru açıklar?
- A) İlki anlaşılabilirliği, ikincisi yüzeysel çözümü anlatabilir.
- B) Her ikisi de yalnız metnin kısa olduğunu gösterir.
- C) İlki bilimsel niteliği, ikincisi edebî niteliği anlatır.
- D) Her ikisi de aynı olumlu değerlendirmeyi içerir.
- E) İlki özensizliği, ikincisi anlaşılır olmayı zorunlu kılar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kolay okunan eser anlaşılır olabilir; kolaycı yaklaşım ise güçlüğü derinlemesine ele almadan basite indirgeme eleştirisi taşır.
“Eser, geçmişe yaslanıyor fakat geçmişin gölgesinde kalmıyor.” cümlesinde altı çizili sayılabilecek iki sözün anlam ilişkisi hangisidir?
- A) Tarihsel olayların gerçekleşme sırasını değiştirme
- B) Geçmişten beslenme ile onun etkisinde silikleşmeme
- C) Bir eserin tek kaynağının geçmiş olduğunu kanıtlama
- D) Geçmişi tümden reddetme ile yeniden kurma
- E) Önceki eserleri aynen çoğaltma ile sıralama
Doğru cevap: B
Çözüm: “Geçmişe yaslanmak” geçmişten yararlanmayı; “gölgesinde kalmamak” özgün niteliğini kaybetmemeyi anlatır. Cümle iki durumu birlikte mümkün görür.
“Yeni veriler eski tezi bütünüyle çürütmedi; yalnızca bu tezin kapsamını daralttı.” cümlesindeki “kapsamını daraltmak”, hangi yargıyı gerektirir?
- A) İddianın yalnız sözcük sayısının azaltılması
- B) Tezin tüm koşullarda artık yanlış kabul edilmesi
- C) Tezin geçerli sayılabileceği alanın sınırlandırılması
- D) Önceki bütün verilerin kayıtlardan silinmesi
- E) Tezin daha fazla duruma uygulanabilir kılınması
Doğru cevap: C
Çözüm: Çürütülme gerçekleşmediğine göre tez tümden geçersiz değildir; yeni veriler onun hangi koşullarda geçerli olacağını sınırlar.
I. “Onun sözlerinde ince bir alay vardı.” II. “Çatlağın üzerinde ince bir çizgi belirdi.” III. “İnce bir ayrım yaparak iki görüşü ayırdı.” “İnce” sözcüğü bu cümlelerde sırasıyla neyi vurgular?
- A) Hassas – uzun – görünmez
- B) Gizli – kırılgan – rastlantısal
- C) Keskin – fiziksel – kaba
- D) Örtük – dar – hassas
- E) Az – uzun – kesin
Doğru cevap: D
Çözüm: Birinci kullanımda alayın belli belirsiz ve örtük oluşu, ikincide fiziksel dar oluş, üçüncüde ayrımın dikkat ve hassasiyet gerektirmesi öne çıkar.
“Sözlerinin tonu yumuşadı ama savunduğu ilkelerden ödün vermedi.” cümlesinde “yumuşamak” ve “ödün vermemek” birlikte hangi durumu gösterir?
- A) İlkeleri reddedip konuşmayı sonlandırmayı
- B) Tartışmadan çekilip bütün haklarından vazgeçmeyi
- C) Karşı tarafın önerilerini eksiksiz benimsemeyi
- D) Görüşlerini değiştirip bunu gizlemeyi
- E) Üslubu uzlaştırırken tutumunu korumayı
Doğru cevap: E
Çözüm: “Yumuşama” iletişim dilindeki sertliğin azalmasıdır; “ödün vermemek” temel ilkeleri değiştirmemektir. İki özellik çelişmez.
“Bir araştırmacının aynı veriyi farklı merceklerden okuması, veriyi değiştirmez; onu yorumlama biçimini çeşitlendirir.” cümlesindeki “mercek” sözcüğünün anlamı hangisidir?
- A) Bulguyu değerlendirmeye yarayan kuramsal bakış açısı
- B) Araştırmaya katılan kişilerin sayısı
- C) Elde edilen sonuçların kesin doğruluk derecesi
- D) Bulguların ölçüldüğü fiziksel cihaz
- E) Verinin bilgisayarda saklandığı ortam
Doğru cevap: A
Çözüm: “Mercek”, araştırmacının aynı veriyi hangi kavramsal çerçeveyle yorumladığını anlatır; fiziksel optik araç söz konusu değildir.
“Bu çözüm bir yama olmaktan öteye geçmiyor.” diyen biri aşağıdakilerden hangisini asıl olarak eleştirmektedir?
- A) Problemin yazılı biçimde açıklanmasını
- B) Sorunun nedenini çözmeden geçici düzeltme yapılmasını
- C) Çözümün önceki uygulamalardan farklı olmasını
- D) Çalışmanın kısa sürede uygulanabilir olmasını
- E) Önerinin farklı uzmanlarca tartışılmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: “Yama” mecazı, asıl sorunu gidermeyen yüzeysel ve geçici onarımı anlatır; yöntem değişikliği kendi başına eleştiri nedeni değildir.
“Gözlemlerimiz resmi henüz tamamlamıyor; ama eksik parçaların nerede olduğunu gösteriyor.” sözünde “resim” ve “parça” ifadeleri hangi soyut ilişkiyi anlatır?
- A) Görsel eserin tamamı ile kullanılan boyalar
- B) Ayrıntıların değersizliği ile anlatımın kısalığı
- C) Bütüncül bilgi ile henüz açıklanmamış öğeler
- D) Ölçümlerin yanlışlığı ile yöntemlerin gereksizliği
- E) Geçmiş gözlemler ile geleceğin kesin bilgisi
Doğru cevap: C
Çözüm: “Resim” olgunun genel açıklamasını, “eksik parçalar” ise bu açıklamayı tamamlamak için gereken bilinmeyenleri temsil eder.
“Eleştirmen metnin kendisini değil, metne yüklenen aşırı anlamları sorguluyor.” cümlesinde “yüklemek” fiili hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Metni bilgisayara aktarmak
- B) Metindeki sözcük sayısını azaltmak
- C) Metnin kaynağını hiç değiştirmemek
- D) Bir şeye gerçekte taşıdığından fazla anlam atfetmek
- E) Metne fiziksel ağırlık eklemek
Doğru cevap: D
Çözüm: Anlam yüklemek bir söz veya metni belli biçimde yorumlamaktır; “aşırı” sıfatı burada kanıtsız ya da gereğinden fazla yorum eklenmesini belirtir.
“Bir yorumun tutarlı olması, onun mutlaka doğru olduğu anlamına gelmez.” cümlesinde “tutarlı” sözcüğüne yüklenen anlam hangisidir?
- A) Yalnız uzmanlarca anlaşılabilen
- B) Sözcükleri eksiksiz açıklanan
- C) Her koşulda kanıtlarla doğrulanmış olan
- D) Çoğunluğun kabulüne dayanarak geçerli sayılan
- E) Kendi içinde çelişki taşımayan
Doğru cevap: E
Çözüm: Tutarlılık, yargıların birbirleriyle çelişmemesidir; cümlede bunun dış gerçeklikle uygunluk anlamına gelen doğruluktan farklı olduğu vurgulanır.
“Üslubunda bir açıklık var ama bu açıklık her düşünceyi basite indirgediği anlamına gelmiyor.” cümlesindeki “açıklık” ile “basite indirgemek” nasıl ayrılır?
- A) Anlaşılır kılma ile karmaşıklığı gereksizce azaltma
- B) İki ifade de yazarın konuya yabancılığını gösterir.
- C) İki ifade de düşünceyi eksiksiz çoğaltmayı anlatır.
- D) Açıklık sözcükleri artırır, indirgeme konuyu değiştirir.
- E) Açıklık yalnız olumlu duygudur, indirgeme yalnız sessizliktir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Açıklık anlatımı anlaşılabilir hâle getirirken basite indirgemek düşüncenin önemli ayrıntı ve ilişkilerini kaybettirebilir.
“Kurumun belleğini korumak, eski kararları sorgusuz sürdürmek değildir.” cümlesindeki “bellek” sözünün karşılığı hangisidir?
- A) Yalnız çalışanların kişisel anıları
- B) Biriken deneyim ve kurumsal bilgi
- C) Kararların hiçbir koşulda değiştirilememesi
- D) Bilgilerin günlük olarak silinmesi
- E) Kuruluş binasının tarihsel özellikleri
Doğru cevap: B
Çözüm: Kurumsal bellek geçmiş deneyimlerin ve öğrenilen bilgilerin korunmasıdır; cümle bunların eski kararları otomatik olarak doğru kılmadığını söyler.
“Anlatı, kahramanın yıkılışını değil, sarsıldıktan sonra yeniden denge buluşunu izliyor.” cümlesindeki “sarsılmak” ve “denge bulmak” sözleri hangi anlam gelişimini kurar?
- A) Hareketsizleşme ve tümüyle unutulma
- B) Düşüncesiz davranma ve konuyu değiştirme
- C) Bunalıma uğrama ve ardından toparlanma
- D) Bir görüşü savunma ve eleştiriyi reddetme
- E) Başarıya ulaşma ve ardından vazgeçme
Doğru cevap: C
Çözüm: “Sarsılmak” kişinin yaşadığı ruhsal zorlanmayı, “denge bulmak” bu zorlanmanın ardından yeniden istikrar kazanmasını belirtir.
“Yapıt bir dönemin aynası değil, o dönemi yeniden yorumlayan bir prizma gibi.” sözündeki “ayna” ve “prizma” karşıtlığı hangisidir?
- A) Bilimsel nesnellik ile matematiksel kesinlik
- B) İki farklı fiziksel malzemenin dayanıklılığı
- C) Kısa anlatım ile ayrıntılı belge düzenleme
- D) Olduğu gibi yansıtma ile dönüştürerek gösterme
- E) Geçmişi hatırlama ile geçmişi tümden silme
Doğru cevap: D
Çözüm: Ayna benzetmesi dönemi doğrudan yansıtmayı; prizma benzetmesi aynı gerçekliğin yorumla farklı yönlere ayrılarak sunulmasını anlatır.
“Yazar, okuyucunun önüne hazır bir hüküm koymak yerine soruları açıkta bırakmayı seçiyor.” cümlesindeki “hazır hüküm” ve “açıkta bırakmak” sözleri birlikte hangi tutumu gösterir?
- A) Yalnız geçmişte kabul görmüş yargıları tekrarlama
- B) Bütün görüşleri geçersiz kabul edip tartışmayı bitirme
- C) Anlatılan olayları sorularla bütünüyle gizleme
- D) Soru sormayı yasaklayıp sonuçları doğrudan açıklama
- E) Kesin yargıyı dayatmayıp okuru düşünmeye yöneltme
Doğru cevap: E
Çözüm: Hazır hüküm sonuçlandırılmış yorumu, soruları açıkta bırakmak ise kesin bir sonuç dayatmadan düşünme alanı oluşturmayı anlatır.