Bağlaç olan “de”nin yazımı bakımından hangi cümle doğrudur?
- A) Aylinde toplantıya katıldı.
- B) Onlarda bizi bekleyecekmiş.
- C) Ben de raporun son bölümünü okuyacağım.
- D) Kitabı da mı aldın yerine kitabıda mı aldın diye sordu.
- E) Sende bu sonuçları incelemelisin.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Ben de” ifadesindeki de, “ben de katılacağım” anlamında bağlaçtır ve ayrı yazılır. Diğer cümlelerde bağlaç sözcüğe bitişik yazılmıştır.
Bulunma durumu eki kullanıldığı için bitişik yazılan “-de/-da” hangi cümlede doğru gösterilmiştir?
- A) Ev de bekleyenler çıktı.
- B) Bahçe de çiçekler açtı.
- C) Yol da çok araç vardı.
- D) Salonda üç kişi kaldı.
- E) Sınıf ta yeni sıralar var.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Salonda” sözcüğü “salonun içinde” anlamındadır; -da bulunma durum ekidir ve bitişik yazılır. Diğer seçeneklerde ek ayrı ya da yanlış biçimde yazılmıştır.
Ek olan “-ki”nin doğru yazıldığı cümleyi belirleyiniz.
- A) Bahçe de ki fidan büyüdü.
- B) Karşı da ki bina boş kaldı.
- C) Masa da ki dosyaları getir.
- D) Yarın ki sınav erkene alındı.
- E) Dünkü sunum iptal edildi.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Dünkü” sözündeki -kü, aitlik bildiren ekin ünlü uyumuna girmiş biçimidir ve bitişik yazılır. Öteki cümlelerde ek, ait olduğu sözcükten gereksiz boşluklarla ayrılmıştır.
Bağlaç olan “ki”nin yazımı hangi örnekte kurala uygundur?
- A) Biliyorki ona güveniyoruz.
- B) Sanıyorki iş bitecek.
- C) Anladımki karar değişmiş.
- D) Öyleki kimse cevap vermedi.
- E) Duydum ki yarışma ertelenmiş.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Duydum ki”de ki ayrı bir bağlaçtır; yargıları birbirine bağlar. Diğer örneklerde aynı bağlaç fiile bitiştirilmiştir.
Soru ekinin ayrı yazıldığı cümleyi seçiniz.
- A) Toplantıya gelecekmi?
- B) Bunun farkındamısın?
- C) Konuyu anladınmı?
- D) Yolculuk uzadımı?
- E) Bu haritayı sen mi çizdin?
Doğru cevap: E
Çözüm: Soru eki mı/mi/mu/mü kendisinden önceki sözcükten ayrı yazılır: “sen mi”. Öteki seçeneklerde soru eki önceki sözcüğe bitişiktir.
Soru ekinden sonra gelen kişi ekinin yazımı hangi cümlede doğrudur?
- A) Onu tanıyor mu sun?
- B) Bu işi bitirir mi yiz?
- C) Yarın bize katılır mısın?
- D) Dün orada mı ydınız?
- E) Sen de gelir mi sin?
Doğru cevap: C
Çözüm: “Katılır mısın” yazımında soru eki ayrı, onu izleyen kişi eki soru ekine bitişiktir. “mi sin”, “mi yiz” ve benzerleri yanlış ayrılmıştır.
Birden fazla sözcükten oluşan sayıların yazımı bakımından doğru örnek hangisidir?
- A) Altıyüz yetmiş kişi katıldı.
- B) Üç yüz kırk iki dosya hazırlandı.
- C) Dokuzyüz doksan lira harcandı.
- D) Beşyüz öğrenci kaydoldu.
- E) İkibin sekiz kitap dağıtıldı.
Doğru cevap: B
Çözüm: Sayılar yazıyla gösterildiğinde “üç yüz kırk iki” gibi ayrı yazılır. Diğer örneklerde sayı adları gereksiz biçimde birleştirilmiştir.
Bir editör, aşağıdaki beş notun yazımını incelemiştir. Hangisinde yanlış bir gerekçe kullanılmıştır?
- A) “Gelir misin”de soru eki ayrı yazılır.
- B) “12 Mayıs’ta” ifadesinde ay adı büyük harfle başlar.
- C) “Her şey” ifadesinde şey ayrı yazılır.
- D) “Ben de” bitişik yazılır; çünkü özneye ait bir durum ekidir.
- E) “Okuldaki” bitişiktir; çünkü -ki aitlik ekidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Ben de”deki de, “ben de” anlamında bağlaçtır; ayrı yazılır, durum eki değildir. Diğer dört gerekçe doğru yazım kurallarını açıklar.
Bir metinde hem bulunma eki hem bağlaç olan de kullanılmıştır. İkisinin de doğru yazıldığı cümle hangisidir?
- A) Ev de konuklar vardı, kardeşim de geldi.
- B) Sınıfta sessizlik vardı, kapıcıda bekliyordu.
- C) Raf ta kitap duruyordu, ben de aldım.
- D) Masada notlar vardı, Ayşede gördü.
- E) Dosyada eksikler vardı, yazıcı da çalışmıyordu.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Dosyada” sözcüğünde yer bildiren -da bitişik, “yazıcı da” ifadesinde bağlaç de/da ayrı yazılır. Diğer cümlelerde bu iki görevden en az birinde yazım yanlışı vardır.
Aitlik eki ile bağlaç olan “ki”nin ikisini de doğru yazan cümleyi bulunuz.
- A) Anladım ki masadaki dosya kaybolmuş.
- B) Dediler ki sınıf da ki panolar yenilendi.
- C) Biliyorki evdeki belgeler hazır.
- D) Öyleki raftaki kitap da kayıp.
- E) Duydumki dünkü toplantı ertelenmiş.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Anladım ki”de ki bağlaç olduğundan ayrı; “masadaki”de aitlik eki olduğundan bitişiktir. Diğer cümleler bu ayrımlardan birini ihlal eder.
Dört kişi bir rapordaki yazım sorunlarını sınıflandırmıştır. Hangi saptama doğrudur?
- A) “TDK’nin” ifadesindeki kesme işareti yanlıştır.
- B) “Elif’in” ifadesindeki kesme işareti kaldırımalıdır.
- C) “Türkçenin” sözcüğündeki çekim eki kesmeyle ayrılmalıdır.
- D) “Ankara’ya” ifadesindeki kesme işareti gereksizdir.
- E) “Türk Dil Kurumu’ndan” ifadesinde kurum adına gelen ek kesmeyle ayrıldığı için hata vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kurum adlarına getirilen ekler kesmeyle ayrılmaz; “Türk Dil Kurumundan” yazılmalıdır. Şehir, kişi ve kısaltma adlarına gelen çekim eklerinde kesme gerekebilir.
Bir öğrencinin aşağıdaki düzeltmelerinden hangisi gerçekten yazım yanlışını giderir?
- A) “Her şey”i “herşey” biçiminde birleştirmesi.
- B) “Ben de”yi “bende” olarak birleştirmesi.
- C) “23 Nisan”ı “23 nisan” olarak değiştirmesi.
- D) “Yarın ki görüşme”yi “yarınki görüşme” olarak değiştirmesi.
- E) “TDK’nin”i “TDKnın” biçiminde yazması.
Doğru cevap: D
Çözüm: Aitlik eki olan -ki, “yarınki” sözcüğüne bitişik yazılır. Öteki değişikliklerin her biri doğru biçimi yanlış hâle getirir.
Bir tablo, sayıların yazımını örneklendiriyor. Hangi satırdaki iki örnek de doğrudur?
- A) 1,250 kişi — yüzde%35 artış
- B) 3 250 kişi — %35 artış
- C) 1.250 kişi — %35 artış
- D) 2,450 kişi — % 40 artış
- E) 4.250 kişi — % 35 artış
Doğru cevap: C
Çözüm: Dört basamaklı tam sayılarda üçlü grupları nokta ayırır: 1.250. Yüzde işareti sayıya bitişiktir: %35. Diğer eşleştirmelerde kurallardan biri veya ikisi bozulmuştur.
Bir duyuruda tarih belirtilirken hangi cümlenin yazımı tümüyle doğrudur?
- A) Başvurular 18 Ekim’de başlayacak, sonuçlar kasım ayında açıklanacak.
- B) Etkinlikler 20 Ekimde başlayacak, sonuçlar Kasım ayında açıklanacak.
- C) Duyurular 19 ekim’de başlayacak, sonuçlar Kasım ayında açıklanacak.
- D) Başvurular 22 Ekim’de başlayacak, sonuçlar Kasım ayında açıklanacak.
- E) Kaynaklar 21 ekimde dağıtılacak, sonuçlar kasım ayında açıklanacak.
Doğru cevap: A
Çözüm: Belirli tarihi gösteren “18 Ekim’de” büyük harf ve kesmeyle yazılır; tarih belirtmeyen genel “kasım ayında” küçük harfle yazılır.
Şu raporda kaç ayrı yazım yanlışı vardır? “18 ekim günü Türk Dil Kurumu’ndan gelen duyuruyu okudum. Herşeyi not ettim; biliyordumki sonuçlar yakındı.”
- A) Üç yanlış bulunur.
- B) Beş yanlış bulunur.
- C) Altı yanlış bulunur.
- D) Dört yanlış bulunur.
- E) İki yanlış bulunur.
Doğru cevap: D
Çözüm: Dört hata vardır: belirli tarih “18 Ekim”, kurum eki “Türk Dil Kurumundan”, belgisiz söz “her şeyi” ve bağlaç “biliyordum ki” biçiminde düzeltilir.
Yayıma hazırlanan aşağıdaki metinlerin hangisinde hem kurum adına gelen ek hem tarih hem de soru eki doğru yazılmıştır?
- A) Türk Dil Kurumundan gelen yazı 12 Eylül’de açıklandı; sen de okudun mu?
- B) Türk Dil Kurumu’ndan gelen duyuru 12 eylül’de açıklandı; sen de gördün mü?
- C) Türk Dil Kurumu’ndan gelen duyuru 12 Eylül’de açıklandı; sen de okudun mu?
- D) Türk Dil Kurumundan gelen yazı 12 Eylül’de açıklandı; sen okudunmu?
- E) Ankara Üniversitesinden gelen yazı 12 eylül’de açıklandı; sen okudun mu?
Doğru cevap: A
Çözüm: Kurum adının eki kesmeyle ayrılmaz: “Kurumundan”. Belirli tarih “12 Eylül’de” büyük harfle ve kesmeyle yazılır. “Okudun mu” soru eki ayrı yazılır.
Bir metni düzelten kişi, “Konya ili”, “Van Gölü” ve “Bursalı” sözcükleri için hangi üç kararı birden uygulamalıdır?
- A) “ili” küçük, “Gölü” küçük, “-lı” kesmeyle.
- B) “ili” büyük, “Gölü” büyük, “-lı” kesmeyle.
- C) “ili” küçük, “Gölü” büyük, “-lı” kesmesiz.
- D) “ili” büyük, “Gölü” küçük, “-lı” kesmesiz.
- E) “ili” küçük, “Gölü” büyük, “-lı” ayrı yazılır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Şehir adından sonra tamlama kuran “il” cins addır ve küçük yazılır. Yer adının parçası olan “Gölü” büyük başlar. “Bursalı” sözcüğünde yapım eki kesmeyle ayrılmaz.
Bir bilim yazısında bir gök cisminin kendisi, bir deyimsel kullanım ve yön kavramı geçiyor. Hangi cümle bu ayrımı doğru uygular?
- A) güneş bir yıldızdır; bu dünyada yaşamak ve Batı yönüne gitmek üzerine konuştular.
- B) Güneş bir yıldızdır; bu Dünya’da yaşamak ve şehrin Batısına gitmek üzerine konuştular.
- C) Güneş bir yıldızdır; bu Dünya’da yaşamak ve köyün batısına gitmek üzerine konuştular.
- D) güneş bir yıldızdır; bu Dünyada yaşamak ve ilçenin Batısına gitmek üzerine konuştular.
- E) Güneş bir yıldızdır; bu dünyada yaşamak ve kentin batısına gitmek üzerine konuştular.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yıldızın özel adı olan “Güneş” büyük, deyimsel “bu dünyada” küçük, şehrin yönü olan “batı” küçük yazılır. Diğer cümlelerde bu ayrımlar bozulur.
Aşağıdaki satırlardan hangisinde hem kalıplaşmış “ki” hem bağlaç olan “ki” hem de aitlik eki doğru kullanılmıştır?
- A) Mademki söz verdin, bil ki evdeki kitapları bekliyoruz.
- B) Mademki söz verdin, bil ki sınıf ta ki kitapları bekliyoruz.
- C) Madem ki karar verdin, bil ki evdeki kitapları bekliyoruz.
- D) Madem ki söz verdin, bilki masada ki kitapları bekliyoruz.
- E) Mademki söz verdin, düşünki evdeki kitapları bekliyoruz.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Mademki” kalıplaşmış olduğu için bitişik, “bil ki”deki bağlaç ayrı, “evdeki”deki aitlik eki bitişik yazılır.
Bir editör, özel adlar ile türemiş sözcükleri birlikte kontrol ediyor. Hangi cümledeki üç kullanım da doğrudur?
- A) Türkçenin gelişimi için Ankara’ya giden Konya’lı yöneticiyle görüştük.
- B) Türkçenin gelişimi için Ankaraya giden Bursalı araştırmacıyla görüştük.
- C) Türkçe’nin tarihi için Ankaraya giden Konya’lı araştırmacıyla görüştük.
- D) Türkçe’nin gelişimi için İstanbul’a giden Konyalı araştırmacıyla görüştük.
- E) Türkçenin gelişimi için Ankara’ya giden Konyalı araştırmacıyla görüştük.
Doğru cevap: E
Çözüm: Türkçe yapım ekiyle oluşmuş olduğundan “Türkçenin” kesmesizdir; şehir adına durum eki “Ankara’ya” kesmeyle bağlanır; “Konyalı” yapım eki kesmesiz yazılır.