Bir editör, aşağıdaki beş notun yazımını incelemiştir. Hangisinde yanlış bir gerekçe kullanılmıştır?
- A) “Gelir misin”de soru eki ayrı yazılır.
- B) “12 Mayıs’ta” ifadesinde ay adı büyük harfle başlar.
- C) “Her şey” ifadesinde şey ayrı yazılır.
- D) “Ben de” bitişik yazılır; çünkü özneye ait bir durum ekidir.
- E) “Okuldaki” bitişiktir; çünkü -ki aitlik ekidir.
Doğru cevap: D
Çözüm: “Ben de”deki de, “ben de” anlamında bağlaçtır; ayrı yazılır, durum eki değildir. Diğer dört gerekçe doğru yazım kurallarını açıklar.
Bir metinde hem bulunma eki hem bağlaç olan de kullanılmıştır. İkisinin de doğru yazıldığı cümle hangisidir?
- A) Ev de konuklar vardı, kardeşim de geldi.
- B) Sınıfta sessizlik vardı, kapıcıda bekliyordu.
- C) Raf ta kitap duruyordu, ben de aldım.
- D) Masada notlar vardı, Ayşede gördü.
- E) Dosyada eksikler vardı, yazıcı da çalışmıyordu.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Dosyada” sözcüğünde yer bildiren -da bitişik, “yazıcı da” ifadesinde bağlaç de/da ayrı yazılır. Diğer cümlelerde bu iki görevden en az birinde yazım yanlışı vardır.
Aitlik eki ile bağlaç olan “ki”nin ikisini de doğru yazan cümleyi bulunuz.
- A) Anladım ki masadaki dosya kaybolmuş.
- B) Dediler ki sınıf da ki panolar yenilendi.
- C) Biliyorki evdeki belgeler hazır.
- D) Öyleki raftaki kitap da kayıp.
- E) Duydumki dünkü toplantı ertelenmiş.
Doğru cevap: A
Çözüm: “Anladım ki”de ki bağlaç olduğundan ayrı; “masadaki”de aitlik eki olduğundan bitişiktir. Diğer cümleler bu ayrımlardan birini ihlal eder.
Dört kişi bir rapordaki yazım sorunlarını sınıflandırmıştır. Hangi saptama doğrudur?
- A) “TDK’nin” ifadesindeki kesme işareti yanlıştır.
- B) “Elif’in” ifadesindeki kesme işareti kaldırımalıdır.
- C) “Türkçenin” sözcüğündeki çekim eki kesmeyle ayrılmalıdır.
- D) “Ankara’ya” ifadesindeki kesme işareti gereksizdir.
- E) “Türk Dil Kurumu’ndan” ifadesinde kurum adına gelen ek kesmeyle ayrıldığı için hata vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kurum adlarına getirilen ekler kesmeyle ayrılmaz; “Türk Dil Kurumundan” yazılmalıdır. Şehir, kişi ve kısaltma adlarına gelen çekim eklerinde kesme gerekebilir.
Bir öğrencinin aşağıdaki düzeltmelerinden hangisi gerçekten yazım yanlışını giderir?
- A) “Her şey”i “herşey” biçiminde birleştirmesi.
- B) “Ben de”yi “bende” olarak birleştirmesi.
- C) “23 Nisan”ı “23 nisan” olarak değiştirmesi.
- D) “Yarın ki görüşme”yi “yarınki görüşme” olarak değiştirmesi.
- E) “TDK’nin”i “TDKnın” biçiminde yazması.
Doğru cevap: D
Çözüm: Aitlik eki olan -ki, “yarınki” sözcüğüne bitişik yazılır. Öteki değişikliklerin her biri doğru biçimi yanlış hâle getirir.
Bir tablo, sayıların yazımını örneklendiriyor. Hangi satırdaki iki örnek de doğrudur?
- A) 1,250 kişi — yüzde%35 artış
- B) 3 250 kişi — %35 artış
- C) 1.250 kişi — %35 artış
- D) 2,450 kişi — % 40 artış
- E) 4.250 kişi — % 35 artış
Doğru cevap: C
Çözüm: Dört basamaklı tam sayılarda üçlü grupları nokta ayırır: 1.250. Yüzde işareti sayıya bitişiktir: %35. Diğer eşleştirmelerde kurallardan biri veya ikisi bozulmuştur.
Bir duyuruda tarih belirtilirken hangi cümlenin yazımı tümüyle doğrudur?
- A) Başvurular 18 Ekim’de başlayacak, sonuçlar kasım ayında açıklanacak.
- B) Etkinlikler 20 Ekimde başlayacak, sonuçlar Kasım ayında açıklanacak.
- C) Duyurular 19 ekim’de başlayacak, sonuçlar Kasım ayında açıklanacak.
- D) Başvurular 22 Ekim’de başlayacak, sonuçlar Kasım ayında açıklanacak.
- E) Kaynaklar 21 ekimde dağıtılacak, sonuçlar kasım ayında açıklanacak.
Doğru cevap: A
Çözüm: Belirli tarihi gösteren “18 Ekim’de” büyük harf ve kesmeyle yazılır; tarih belirtmeyen genel “kasım ayında” küçük harfle yazılır.
Soru ekinin ve ona gelen kişi ekinin yazımı iki farklı yapıda örneklendiriliyor. Hangi ikili doğrudur?
- A) Aldınmı? — Alır mı sın?
- B) Geldin mi? — Gelir misin?
- C) Gördün mü? — Görür mü sün?
- D) Baktınmı? — Bakar mısın?
- E) Dönüştün mü? — Dönüşürmüsün?
Doğru cevap: B
Çözüm: “Geldin mi”de mi ayrı yazılır; “gelir misin”de de soru eki önceki sözcükten ayrı, kişi eki ise soru ekine bitişiktir.
Kurum, kişi ve şehir adıyla ilgili üç yazımı birlikte doğru veren satır hangisidir?
- A) Üniversiteden — Mert’e — Bursada
- B) Fakülte’den — Mert’e — İzmir’de
- C) Üniversiteden — Senaya — İzmir’de
- D) Üniversiteden — Mert’e — İzmir’de
- E) Kurum’dan — Erdem’e — Ankara’da
Doğru cevap: D
Çözüm: “Üniversiteden” cins isim olduğundan kesme almaz; kişi adı “Mert’e” ve şehir adı “İzmir’de” ekleri kesmeyle ayrılır.
Aşağıdakilerden hangisi bir kısaltma ile ona getirilen ekin doğru yazıldığı örnektir?
- A) TDK nin kararları tartışıldı.
- B) TBMM’nin gündemi açıklandı.
- C) ABD de görüşmeler başladı.
- D) TV ye yeni bir program geldi.
- E) TDKnın gündemi açıklandı.
Doğru cevap: B
Çözüm: Harf harf okunan kısaltmalara ek, söylenişe göre getirilir ve kesmeyle ayrılır: TBMM’nin. Diğer örneklerde kesme işareti eksiktir.
“Ki” bağlacının kalıplaşmış kullanımlarını da dikkate alan doğru açıklamayı bulunuz.
- A) “Çünkü” ayrı, “demekki” bitişik yazılır.
- B) “Belki” ayrı, “bilmemki” bitişik yazılır.
- C) “Sanki” ayrı, “kaldıki” bitişik yazılır.
- D) “Madem ki” ayrı, “yeterki” bitişik yazılır.
- E) “Mademki” bitişik, “yeter ki” ayrı yazılır.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Mademki” kalıplaşmış bitişik yazılan bağlaç örneklerindendir; “yeter ki”de ki ayrı yazılır. Diğer ikililerde en az bir yazım yanlıştır.
Bir gezi yazısında aşağıdaki ikileme ve kalıplaşmış sözlerden hangisinin yazımı doğrudur?
- A) Araçlar arkaarkaya durdu.
- B) Yürüyüşçüler art arda yola çıktı.
- C) Konuşmacılar yanyana oturdu.
- D) İşçiler başbaşa konuştu.
- E) Katılımcılar peşpeşe salona girdi.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Art arda”, “peş peşe”, “arka arkaya”, “yan yana” ve “baş başa” ayrı yazılır. Bunların içinde doğru yazılan tek cümle ilkidir.
Belgisiz sözlerle kurulan yapıların yazımını birlikte doğru veren cümle hangisidir?
- A) Bir kaç araştırmacı hiçbir şey görmediğini söyledi.
- B) Birçok kişi birşey duyduğunu söyledi.
- C) Birkaç kişi hiçbir şey görmediğini söyledi.
- D) Bir çok kişi hiçbirşey görmediğini söyledi.
- E) Birkaç görevli hiç bir şey görmediğini söyledi.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Birkaç” ve “hiçbir” bitişik; “hiçbir şey” ise şey ayrı olacak biçimde yazılır. Diğer seçeneklerde birleşik veya ayrı yazma hataları vardır.
Sayılarla ilgili yazım kuralını doğru uygulayan cümle hangisidir?
- A) Görevliler davetlilere üçer broşür dağıttı.
- B) Görevliler davetlilere 5’şer broşür dağıttı.
- C) Görevliler davetlilere 2’şer broşür dağıttı.
- D) Görevliler davetlilere 7’şer broşür dağıttı.
- E) Görevliler davetlilere 3’er broşür dağıttı.
Doğru cevap: A
Çözüm: Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla gösterilir: “üçer”, “beşer”, “ikişer”, “yedişer”. Rakama kesme ekleyerek yazmak uygun değildir.
Sıra sayısı ile derece ekinin birlikte gösterildiği hangi yazım doğrudur?
- A) Yarışmacı 8’inci sırada yer aldı.
- B) Yarışmacı 8.’nci sırada yer aldı.
- C) Sporcu 10 uncu sırada yer aldı.
- D) Yarışmacı 8.’inci derecede seçildi.
- E) Konuk 9.’uncu sırada yer aldı.
Doğru cevap: A
Çözüm: Sıra sayısı ya “8.” diye ya da “8’inci” biçiminde yazılır; rakamdan sonra hem nokta hem ek kullanılmaz.
Eser adı, coğrafi ad ve kurum adı kurallarından üçünü birden doğru örnekleyen seçenek hangisidir?
- A) “Mai Ve Siyah” — Ağrı dağı — Türk Dil kurumu
- B) “Suç ve Ceza” — Van Gölü — Türkiye büyük millet meclisi
- C) “Suç ve Ceza” — Van Gölü — Türk Dil Kurumu
- D) “Suç ve Ceza” — Ağrı dağı — Türk Dil Kurumu
- E) “Mai Ve Siyah” — Van Gölü — Türk Dil Kurumu
Doğru cevap: C
Çözüm: Eser adındaki “ve” küçük; “Van Gölü”nün her iki sözcüğü ve “Türk Dil Kurumu”nun sözcükleri büyük harfle başlar.
Aşağıdaki metinlerden hangisinde yapım eki ve çekim eki doğru yazılmıştır?
- A) Bursa lı öğrenciler Bursa’ ya bu sabah döndüler.
- B) Bursa’lı araştırmacılar Bursa’ya döndüler.
- C) Bursalı öğrenciler Bursa’ya döndüler.
- D) Bursalı öğrenciler Bursaya yine döndüler.
- E) Bursa’lı öğrenciler Bursaya erkenden döndüler.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Bursalı”da yapım eki bitişik ve kesmesizdir; “Bursa’ya”daki yönelme eki ise özel ada kesmeyle bağlanır.
Aşağıdakilerden hangisinde özel adın parçası olan tür adıyla, cins isim olarak kullanılan tür adı doğru ayırt edilmiştir?
- A) Van gölünün kıyısı — Konya ili
- B) Van gölünün suyu — Bursa İli
- C) Van Gölünün kenarı — Konya İli
- D) Van Gölü’nün suyu — Kocaeli İli
- E) Van Gölü’nün suyu — Konya ili
Doğru cevap: E
Çözüm: Coğrafi özel adın içindeki “Gölü” büyük başlar ve özel ada gelen ek kesmeyle ayrılır; tamlama kuran “Konya ili”nde “ili” küçük yazılır.
Bir iş raporundaki birleşik fiillerden hangisi TDK yazımına uygundur?
- A) Notları kaydetmek yerine kayıt etmek yazdılar.
- B) Durumu kabul etmek için toplandılar.
- C) Kararı reddetmek yerine red etmek yazdılar.
- D) Konuyu arz etmek yerine arzetmek yazdılar.
- E) Duyduklarını hissetmek yerine his etmek yazdılar.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Kabul etmek”te ses değişimi olmadığı için sözcükler ayrı yazılır. Ses değişimi görülen “kaydetmek”, “reddetmek”, “hissetmek” bitişiktir; “arz etmek” ise ayrıdır.
Bir editör, “yazım yanlışı içermeyen ikili”yi arıyor. Hangi seçenek koşulu sağlar?
- A) Arka plan — anayasa dışı yazımı “anayasadışı” olmalı
- B) Önyargı — anlama gücü
- C) Ön yargı — anadili öğretimi
- D) Ön yargı — ana dili
- E) Yan etki — önsöz
Doğru cevap: D
Çözüm: TDK’ye göre “ön yargı” ve “ana dili” ayrı yazılır. “Önyargı”, “anadili”, “önsöz” yanlış yazımlardır; “arka plan” doğru olsa da dördüncü seçenekteki açıklama yanlıştır.