“Bir eseri eleştiriden bağışık tutmak onu korumak değil, gelişme imkânından yoksun bırakmaktır.” Bu yargıyı destekleyen I. Eleştiri, eksiklerin görülmesini sağlayabilir. II. Değerli eserler hiçbir zaman eleştirilmemelidir. III. Eleştiriye açıklık gelişime katkıda bulunabilir. ifadelerinden hangileridir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) II ve III
- D) I ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: D
Çözüm: Cümle eleştirinin gelişmeye katkısını öne çıkarır. I eksiklerin görülmesini, III gelişme fırsatını destekler; II ise eleştiriden bağışık tutma anlayışını savunduğu için karşıttır.
“Söylediklerine katılmıyorum; yine de onları dile getirebilmeni önemsiyorum.” cümlesi için I. Görüş ayrılığı bulunmaktadır. II. Karşı tarafın söz hakkına değer verilmektedir. III. Karşı tarafın görüşü kesinlikle doğru bulunmuştur. yargılarından hangilerine ulaşılır?
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) Yalnız III
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: B
Çözüm: “Katılmıyorum” görüş ayrılığını, “dile getirebilmeni önemsiyorum” ifade hakkının önemsendiğini gösterir. Katılmama, karşı görüşü doğru bulmak anlamına gelmez.
“Bazı okurlar romanın sonunu beklenmedik bulmuş; ne var ki bu durum, finalin olay örgüsünden bütünüyle kopuk olduğu anlamına gelmez.” cümlesiyle aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır?
- A) Beklenmedik bitişler mutlaka kurgudan kopuktur.
- B) Romanın sonunu bütün okurlar aynı bulmuştur.
- C) Önceden sezilen her final sanatsal bakımdan yetersizdir.
- D) Şaşırtıcı bir son, öyküyle tutarlı da olabilir.
- E) Olay örgüsündeki tüm ayrıntılar finalde açıklanmıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Metin şaşırtıcılıkla tutarsızlığı eşitleyen düşünceyi reddeder. Okur bir finali öngörmemiş olsa da olaylar ve karakterlerle bağ kuran bir son mümkün olabilir.
“Dünün ölçütleriyle bugünün sorunlarını değerlendirmek yanıltıcı olabilir; ancak bu, geçmişten öğrenecek hiçbir şeyimiz olmadığı anlamına da gelmez.” Bu düşüncenin temelindeki ayrım nedir?
- A) Geçmişe ilişkin her bilgiyi tümüyle reddetmek
- B) Bugünün koşullarını değişmez kabul etmek
- C) Geçmişi tek ölçüt saymamakla geçmişten yararlanmayı ayırmak
- D) Tarihsel olayları yalnız sonuçlarına göre okumak
- E) Eski çözümleri bütün alanlarda aynı biçimde uygulamak
Doğru cevap: C
Çözüm: İlk yargı eski ölçütlerin doğrudan kullanılmasını sınırlar; ikinci yargı geçmiş deneyimin değerini korur. Dolayısıyla körü körüne uygulamayla yararlanma birbirinden ayrılır.
“Yalnızca çok kitap okumuş olmasını birinin iyi yorumcu olduğuna kanıt sayamayız; önemli olan okuduklarını nasıl ilişkilendirdiğidir.” yargısı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Okuma miktarı arttıkça yorum gücü mutlaka azalır.
- B) İyi yorumcular az sayıda kitap okumak zorundadır.
- C) Nicelik tek başına düşünsel derinliği göstermeyebilir.
- D) Okuduklar arasında ilişki kurmak gereksiz bir uğraştır.
- E) Bir kitabı bitiren herkes aynı yoruma ulaşacaktır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Söz, okunan kitap sayısını tek başına yeterli görmemektedir. Okumalar arasında bağlantı kurma niteliği de önemlidir; niceliğin tümüyle değersiz olduğu söylenmez.
“Araştırmacının sonucu önceki çalışmalarla uyuşmuyor diye hemen reddedilmedi; önce kullanılan yöntem ve veriler yeniden incelendi.” Bu tutumun dayandığı ilke nedir?
- A) Önceki bilgileri her durumda yanlış saymak
- B) Farklı sonuçları araştırma dışına çıkarmak
- C) Kullanılan yöntemi hiçbir zaman sorgulamamak
- D) Bütün araştırmaların aynı sonucu vermesini beklemek
- E) Yargıya varmadan önce kanıtları değerlendirmek
Doğru cevap: E
Çözüm: Önceki çalışmalarla uyumsuzluk tek başına ret gerekçesi yapılmamıştır. Araştırmacılar, yöntem ve verileri inceleyerek karar verme yoluna gitmiştir.
“Yazar, kentin değişimini eski yapıları yücelterek değil, bu değişimin insan ilişkilerinde açtığı boşlukları göstererek anlatıyor.” cümlesine göre yazarın yaklaşımı hangisidir?
- A) Mekânsal değişimin toplumsal etkilerini öne çıkarmak
- B) Geçmişteki her yapının kusursuz olduğunu savunmak
- C) Kentleşmenin yalnız mimari yönünü anlatmak
- D) İnsan ilişkilerinin hiç değişmediğini göstermek
- E) Yeni yapıların eskilerden daha sağlam olduğunu kanıtlamak
Doğru cevap: A
Çözüm: “Değil ... göstererek” karşıtlığı yaklaşımı belirler: Yazar nostaljik övgüyü değil, değişimin insan ilişkilerinde yarattığı sonuçları esas almaktadır.
“Tek bir başarılı örnekten hareketle yöntemin her yerde işe yarayacağını söylemek, değişen koşulları hesaba katmamaktır.” Bu cümlede eleştirilen düşünme hatası nedir?
- A) Farklı koşullarda yeniden deneme yapmak
- B) Bir yöntemin sınırlarını ayrıntılı incelemek
- C) Sınırlı örnekten genel ve kesin hükme varmak
- D) Başarıya etki eden değişkenleri araştırmak
- E) Örneklerin karşılaştırılmasını gerekli görmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Cümle bir örnekteki başarıyı tüm durumlar için geçerli saymaya itiraz ediyor. Değişen koşulları gözetmeden genelleme yapmak hatalı bulunuyor.
“Bu şiirlerin dili sadeleşti fakat söyledikleri basitleşmedi.” cümlesindeki anlamı tam olarak karşılayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dil süslendikçe içerik daha kolay anlaşılır olmuştur.
- B) Anlatım yalınlaşırken düşünce yoğunluğu korunmuştur.
- C) Şiirin iletisi azaldığı için sözcük sayısı düşmüştür.
- D) Düşünce derinliği anlatımın karmaşıklığına bağlıdır.
- E) Anlatımdaki değişim şiirin özünü tamamen ortadan kaldırmıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Sadeleşti” ifadesi anlatımın yalınlaştığını, “basitleşmedi” ise düşünsel içeriğin yüzeyselleşmediğini belirtir. Cümle yalınlık ile sığlığı ayırır.
“Kimi uzmanlar bu öneriyi uygulanabilir buluyor; yine de uzun vadeli etkileri konusunda ortak bir görüşe varılmış değil.” cümlesinden I. Öneriyi destekleyen uzmanlar vardır. II. Uzun vadeli sonuçlar kesinleşmiştir. III. Uzmanlar arasında tüm yönleriyle uzlaşma yoktur. yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
- A) Yalnız I
- B) I ve III
- C) Yalnız II
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Doğru cevap: B
Çözüm: Öneriyi uygulanabilir bulan uzmanlar olduğu açıkça söylenmektedir. Uzun vadeli etkilerde ortak görüş bulunmadığı da belirtilir; etkilerin kesinleştiği sonucuna ulaşılamaz.
“Bu yöntemin daha ucuz olması tercih edilmesi için tek başına yeterli değil; verdiği sonuçların güvenilirliğine de bakılmalı.” cümlesinde savunulan değerlendirme ölçütü nedir?
- A) En düşük maliyetli yolu her koşulda seçmek
- B) Maliyetle birlikte sonuçların güvenilirliğini de dikkate almak
- C) Güvenilir yöntemin mutlaka en pahalı olmasını beklemek
- D) Maliyet bilgisini tümüyle değerlendirme dışında tutmak
- E) Bir yöntemi yalnız uygulanma süresine göre seçmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Cümle düşük maliyeti yararlı ancak tek başına yetersiz görür. Tercih yapılırken yöntemin sağladığı sonuçların güvenilirliği de ölçüt olmalıdır.
“Uzun zamandır beklediğimiz değişiklikler yapılmış olsa bile sorunların bütünüyle çözüldüğünü söylemek için erken.” cümlesinde hangi yargı öne çıkmaktadır?
- A) Olumlu gelişmelerin kesin çözüme eşit olmadığı
- B) Değişikliklerin hiçbirinin uygulanmadığı
- C) Tüm sorunların çoktan giderildiği
- D) Yapılan düzenlemelerin herkesçe reddedildiği
- E) Değişikliklerin sorunları mutlaka artıracağı
Doğru cevap: A
Çözüm: Değişikliklerin yapıldığı kabul edilse de sorunların bütünüyle ortadan kalktığı sonucuna varılmamaktadır. “Söylemek için erken” kesinlikten kaçınmayı gösterir.
“Bir düşünceyi savunmak, ona yöneltilen her eleştiriyi düşmanlık saymayı gerektirmez.” cümlesiyle aşağıdaki tutumlardan hangisine karşı çıkılmaktadır?
- A) Görüşünü gerekçelerle açıklamaya
- B) Karşı düşünceyi dikkatle dinlemeye
- C) Eleştiriden yararlanarak görüşünü geliştirmeye
- D) Farklı bakışları birlikte değerlendirmeye
- E) Eleştiri ile kişisel saldırıyı özdeş görmeye
Doğru cevap: E
Çözüm: “Gerektirmez” sözü, bir görüşe bağlı olmakla eleştiriyi düşmanlık sayma arasında zorunlu bağ bulunmadığını anlatır. Cümle eleştiriyi kişiselleştirmeye itiraz eder.
“Onun çalışmalarında eksik olan şey yeni fikir değil, bu fikirleri sınayacak sabırdır.” cümlesinde asıl eksiklik hangisi olarak gösterilmiştir?
- A) Yeni düşünce üretmekte tamamen zorlanmak
- B) Çalışmalarda hiçbir örneğe yer vermemek
- C) Eski fikirlerin tümünü sorgusuz kabul etmek
- D) Üretilen düşünceleri yeterince denetlememek
- E) Bilgileri yalnız sözlü kaynaklardan toplamak
Doğru cevap: D
Çözüm: “Yeni fikir değil” ifadesi düşünce üretimindeki eksikliği reddeder. “Sınayacak sabır” ise fikirleri araştırma ve denetleme sürecinde yetersiz kalındığını vurgular.
“Aşağıdaki üç ifade değerlendirilmiştir: I. Her başarılı girişim aynı koşullarda ortaya çıkar. II. Aynı hedefe farklı yöntemlerle ulaşılabilir. III. Bir yöntemin uygunluğu uygulanacağı koşullara bağlıdır. ‘Tek çözüm yoktur.’ yargısını hangileri destekler?”
- A) Yalnız I
- B) I ve II
- C) I ve III
- D) I, II ve III
- E) II ve III
Doğru cevap: E
Çözüm: II farklı yolların mümkün olduğunu, III yöntem seçiminin koşullara bağlılığını vurgular. I ise bütün başarıları aynı koşullara bağlayan katı bir genellemedir.
“Kitapların yasaklanmasını değil, eleştirilmesini savunuyorum; çünkü bir görüşle mücadele etmenin yolu onu okurdan saklamak değildir.” cümlesinin varsaydığı temel düşünce nedir?
- A) Saklanan her görüş zamanla doğru kabul edilir.
- B) Eleştirilen kitapların hiçbiri okunmamalıdır.
- C) Tartışmanın başlaması için görüşler gizlenmelidir.
- D) Karşı görüşler tartışılarak değerlendirilebilir.
- E) Bir görüşü eleştirmek onu bütünüyle onaylamaktır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Yasak yerine eleştiri tercih edilmesi, görüşlerin tartışma yoluyla ele alınabileceği düşüncesine dayanır. Görüşün doğru olduğu varsayılmamaktadır.
“Eskiden yalnız meslektaşlarının okuduğu dergi, çevrim içi yayımla daha geniş bir kitleye ulaşmış; fakat bu yaygınlık yazıların niteliğinin arttığını kanıtlamaz.” cümlesi hangi ayrımı yapmaktadır?
- A) Yazıların niteliği ile okur sayısını eşitlemektedir.
- B) Çevrim içi yayının okur sayısını azaltacağını savunmaktadır.
- C) Derginin önceden hiçbir okura ulaşmadığını söylemektedir.
- D) Daha geniş okur kitlesini bütün yazılar için yeterli görmektedir.
- E) Erişim alanı ile içerik kalitesini ayırmaktadır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Derginin ulaşabildiği okur kitlesi genişlemiştir; ancak bu gelişme yazıların daha nitelikli olduğunu kendiliğinden kanıtlamaz. Nicelik ile nitelik ayrılıyor.
“Bir kentin kimliğini korumak, onu değişime kapatmak değil; değişirken kendine özgü yanlarını yitirmemesini sağlamaktır.” Bu görüşe en uygun uygulama hangisidir?
- A) Yeni yapıları tasarlarken tarihsel dokuyla uyumu gözetmek
- B) Bütün yeni yapılaşmaları ayrım yapmadan yasaklamak
- C) Eski yapıların tamamını yıkıp aynı biçimde yenilemek
- D) Kentin geçmişini yalnız resmî kayıtlarda saklamak
- E) Bütün mahallelerin mimarisini birbirine benzetmek
Doğru cevap: A
Çözüm: Cümle değişimin reddedilmesini değil, özgün niteliklerle birlikte yönetilmesini ister. Tarihsel dokuyla uyumu gözeten yeni tasarımlar iki gereği birlikte karşılar.
“Bir olayı yalnız sonucundan hareketle değerlendirdiğimizde, o sonuca yol açan seçeneklerin neden tercih edildiğini gözden kaçırabiliriz.” cümlesinin önerdiği yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sonuç dışındaki tüm bilgileri önemsiz saymak
- B) Bütün kararların aynı nedenlerle verildiğini varsaymak
- C) Karar süreçlerini koşullarıyla birlikte incelemek
- D) Başarılı sonuçları mutlaka doğru yöntem kanıtı görmek
- E) Seçenekler arasındaki farkların önemsizliğini savunmak
Doğru cevap: C
Çözüm: Olayın yalnız sonuna bakmak, karar aşamasındaki seçeneklerin ve koşulların görünmemesine neden olabilir. Dolayısıyla süreç ve gerekçeler de incelenmelidir.
“Eleştirmenin kitabı ‘iyi’ bulmasına şaşırmadım; asıl şaşırdığım, bu yargısını tek bir örnekle bile gerekçelendirmemesiydi.” cümlesinden aşağıdakilerden hangisi kesin olarak anlaşılır?
- A) Konuşan, değerlendirmenin kanıtla desteklenmesini beklemektedir.
- B) Eleştirmen kitabı daha önce de kötü bulmuştur.
- C) Kitapta açıklanabilecek hiçbir başarılı bölüm yoktur.
- D) Konuşan eleştirmenin olumlu görüşünü kesinlikle paylaşmaktadır.
- E) Eleştirmen bütün görüşlerini her zaman kanıtlamaktadır.
Doğru cevap: A
Çözüm: Şaşkınlığın kaynağı olumlu sonuç değil, bu sonucun gerekçesiz bırakılmasıdır. Konuşanın eleştirmenle aynı fikirde olup olmadığı açıklanmaz.