“Sözlü tarih, geçmişteki olayları yaşamış kişilerin anlatılarını kaydederek inceleyen bir araştırma yaklaşımıdır.”
Bu cümlede düşünceyi geliştirmek için başvurulan yol hangisidir?
- A) Örnekler sıralanarak kullanım alanlarının gösterilmesi
- B) Tanımlama yapılarak kavramın ayırt edici kapsamının belirlenmesi
- C) İki araştırma türünün ortak ve farklı yanlarının verilmesi
- D) Ölçülmüş veriler kullanılarak sonuçların kanıtlanması
- E) Bir uzmanın sözüne başvurularak yargının desteklenmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: “Sözlü tarih”in ne olduğu ve hangi işleve sahip bulunduğu belirtilmiştir. Somut olay, ölçüm veya başka görüş aktarılmadığı için kullanılan yol tanımlamadır.
“Bir metindeki anlatım ses, renk ve dokunuş gibi farklı duyulara açılabilir. Örneğin bir şiirde yağmurun sesi, bir öyküde taş duvarın soğukluğu okura duyurulabilir.”
İkinci cümlenin düşünceyi geliştirmedeki görevi nedir?
- A) Uzman görüşünü doğrudan alıntılamak
- B) Bir kavramın bilimsel sınırını tanımlamak
- C) Sayısal ölçümlerle kesinlik kazandırmak
- D) İki yazı türünün üstünlüklerini sıralamak
- E) Genel yargıyı somut örneklerle görünür kılmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Şiir ve öyküde verilen duyusal ayrıntılar, ilk cümledeki genel düşüncenin nasıl gerçekleşebileceğini gösteren örneklerdir.
“Dijital takvim aynı gün içindeki değişiklikleri anında gösterebilir; kâğıt takvim ise elektronik bir araca gerek kalmadan kullanılabilir.”
Bu cümlede düşünce hangi yolla geliştirilmektedir?
- A) Kullanıcı sayısına ilişkin istatistik sunarak
- B) İki aracın farklı kullanım özelliklerini karşılaştırarak
- C) Bir tasarımcının görüşünü kanıt olarak aktararak
- D) Gündelik hayattan çok sayıda olay örnekleyerek
- E) Takvimin sözlük anlamını vererek
Doğru cevap: B
Çözüm: Dijital ve kâğıt takvim aynı ölçüt, yani kullanım özelliği açısından karşı karşıya getirilmiştir. Belirleyici yöntem karşılaştırmadır.
“Örnek okulun kütüphanesi, geçen dönem 480 ödünç işleminden bu dönem 720 işleme ulaştı.”
Bu yargı hangi anlatım desteğini ön plana çıkarmaktadır?
- A) Öğrencilerin davranışlarını betimleyen benzetmeyi
- B) Bir eğitimcinin doğrudan aktarılmış görüşünü
- C) Ödünç işlem sayılarına dayanan sayısal verileri
- D) Kütüphanenin kullanımını açıklayan bir tanımı
- E) Kütüphanelere ilişkin kurmaca olay örneklerini
Doğru cevap: C
Çözüm: 480 ve 720 işlem bilgisi, değişimi ölçülebilir hâle getirir. Bu sayılar bir tanım ya da örnek olay değil, sayısal veri kullanımıdır.
“Çevirinin sözcüklerin yerini değiştirmekten ibaret olmadığını savunan bir çevirmen, ‘Asıl iş, metnin sesini yeni dilde yeniden kurmaktır.’ diyor.”
Bu parçada düşünceyi destekleyen yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bir kavramın özelliklerini tek cümlede tanımlama
- B) Çeşitli eserleri örnek olarak sıralama
- C) Konu hakkında görüş bildiren bir kişinin sözüne başvurma
- D) Olguya ait ölçümlerin sıklığını gösterme
- E) İki farklı çevirinin uzunluklarını karşılaştırma
Doğru cevap: C
Çözüm: Yazar, çeviri anlayışını desteklemek için bir çevirmenin doğrudan sözüne yer veriyor. Bu tanık göstermeye örnektir.
“Eski istasyonun saati, meydanın üzerinde asılı duran yorgun bir göz gibiydi.”
Bu cümledeki düşünceyi belirginleştiren anlatım yolu nedir?
- A) İki istasyonun konumlarını karşılaştırmak
- B) Saatin görünüşünü bir göze benzetmek
- C) Bir gözlemcinin sözünü alıntılamak
- D) Saatin yaşıyla ilgili sayısal kanıt vermek
- E) Saatin çalışma düzenini tanımlamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Saat ile göz arasında “gibi” kullanılarak görüntü yönünden ilgi kurulmuştur. Bu ilişki, benzetme yoluyla anlatımı canlandırır.
“Aynı yönerge yazılı olarak verildiğinde tekrar okunabilir; sözlü verildiğinde ise anlık sorularla açıklığa kavuşturulabilir.”
Yazar, düşüncesini oluştururken hangi yolu seçmiştir?
- A) Tek bir sınıf deneyimini ayrıntılı örnekleme
- B) Yazılı ve sözlü anlatımın olanaklarını yan yana koyma
- C) Sınıftaki öğrenci sayısını delil gösterme
- D) Bir uzmanın yönergeye ilişkin sözünü aktarma
- E) Yönerge kavramını sözlük biçiminde tanımlama
Doğru cevap: B
Çözüm: Her iki iletim biçiminin ayırt edici yönleri aynı ölçüt üzerinden incelenir. Bu, karşılaştırma yapılarak düşüncenin geliştirilmesidir.
“Açık veri, herkesin belirli kullanım koşulları içinde erişip değerlendirebildiği veridir. Ulaşım çizelgeleri ve kamuya açılmış hava ölçümleri bu tür veriye örnek olabilir.”
Bu parçada düşünceyi geliştirme yolları hangi sırayla kullanılmıştır?
- A) Önce karşılaştırma, ardından tanık gösterme
- B) Önce örnekleme, ardından karşılaştırma
- C) Önce benzetme, ardından sayısal veriler
- D) Önce tanık gösterme, ardından benzetme
- E) Önce tanımlama, ardından örnekleme
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk cümlede açık verinin kapsamı belirlenir. İkinci cümlede ulaşım çizelgeleri ve ölçümler somut karşılık olarak sıralanır.
“Varsayımsal bir okuma kulübünde ilk ay 24, ikinci ay 36 kişi toplantıya katıldı. İkinci ay katılım ilk ayı yarı yarıya aştı.”
Bu metinde sayıların kullanılmasının asıl katkısı nedir?
- A) Katılımcıların kişisel görüşlerini tanık olarak göstermek
- B) Okuma kulübünün bütün amaçlarını tanımlamak
- C) Katılım değişimini hem karşılaştırılabilir hem ölçülebilir kılmak
- D) Tek bir katılımcının yaşadığı örnek olayı ayrıntılandırmak
- E) Kişi sayısını okuyucunun zihninde bir nesneye benzetmek
Doğru cevap: C
Çözüm: 24 ve 36 sayıları değişimin dayanağıdır; yüzde 50 artış da bu iki sayının karşılaştırılmasıyla anlaşılır. Bu nedenle ölçülebilir karşılaştırma kurulur.
“Bir dilin söz varlığı, kentin sokak ağına benzer: kimi yollar sık kullanılır, kimileri belli bölgelere açılır. Günlük konuşma ile bilim dili de böyle farklı söz yollarından yararlanır.”
Yazarın benzetmeyi kullanmaktaki amacı nedir?
- A) Bir şehirdeki sokak sayısını bilimsel veri olarak kaydetmek
- B) Bilim dilini günlük konuşmadan her bakımdan üstün göstermek
- C) Bir dil araştırmacısının sözünü doğrudan kanıt olarak aktarmak
- D) Sözcüklerin kullanım alanları arasındaki ilişkileri somut bir ağ üzerinden açıklamak
- E) Söz varlığının sözlükte yer alan tam tanımını yapmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Dilin farklı kullanım alanları, sokak ağındaki yollarla eşleştirilerek zihinde canlandırılır. Benzetme açıklamaya hizmet eder.
“Bir yazı eleştirmeni, ‘Güçlü anlatım, uzun cümlelerle değil yerinde seçimlerle kurulur.’ der. Ardından yazar, kısa fakat etkili üç cümle örneği verir.”
Bu bölümün düşünceyi geliştirme düzeni hangisidir?
- A) Önce tanık göstermeyle görüşü destekleme, sonra örneklerle somutlaştırma
- B) Önce tartışmayı olaylaştırma, sonra sayı dizisi kullanma
- C) Önce nesneyi tanımlama, sonra niceliksel karşılaştırma
- D) Önce sayısal veriyle kanıtlama, sonra bilimsel tanım verme
- E) Önce benzetmeyle canlandırma, sonra iki dönemi kıyaslama
Doğru cevap: A
Çözüm: Eleştirmenin sözü yazarın savını destekleyen alıntıdır; üç cümle ise düşüncenin uygulamadaki karşılığını gösterecek örneklerdir.
“Bir çalışma notunda ‘Zihin haritası, düşüncelerin merkezden dallar hâlinde düzenlenmesidir.’ yazılır. Sonra bu yöntem, dallanan bir ağaca benzetilir.”
İki anlatım parçasının görevi nasıl ayrılmaktadır?
- A) İlki kavramın ne olduğunu belirtir, ikincisi kavramı somut bir görüntüyle açıklar.
- B) İlki bir kişiyi tanık gösterir, ikincisi örnek olayın sonucunu aktarır.
- C) İlki iki yöntemi karşılaştırır, ikincisi niceliksel kanıt gösterir.
- D) İlki yalnız benzetme yapar, ikincisi sözlük anlamı verir.
- E) İlki sayılarla ilişki kurar, ikincisi uzman görüşünü aktarır.
Doğru cevap: A
Çözüm: “... düzenlenmesidir” ifadesi tanım kurar. Dallanan ağaca benzetme ise soyut ilişkiyi somutlaştıran ikinci bir yoldur.
“Bu çalışmada beş öğrenciden dördü sesli anlatımı daha kolay izlediğini söylemiş.” diyen biri, ‘Öyleyse bütün öğrenciler sesli anlatımı tercih eder.’ sonucuna varır.
Bu sonuç hakkında hangisi söylenebilir?
- A) Sayısal veri ancak herkes aynı yanıtı verirse karşılaştırma olur.
- B) Sayısal örneklem, bütün öğrenciler hakkında kesin hüküm kurmak için yetersizdir.
- C) Beş öğrenciyle görüşülmesi sayısal verinin hiç kullanılmadığını gösterir.
- D) Veriler bir kişinin sözünü aktardığı için yalnız tanık göstermedir.
- E) Örneklem küçük olduğundan “beşte dört” ifadesi tanımlama sayılır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Beşte dört, sınırlı bir gruba ait niceliksel veridir. Bu veriyi tüm öğrencilere genellemek desteklenen kapsamı aşar.
“Sessiz çalışma alanları, dikkat gerektiren etkinliklerde farklı gereksinimlere karşılık verir. Örneğin düzeltmenler metin denetlerken, müzisyenler nota okurken böyle bir ortamı yararlı bulabilir.”
Bu parçada örnekleme neyi sağlamaktadır?
- A) Sessizliğin bütün koşullarda başarıyı garantilediğini kanıtlamaktadır.
- B) Dikkat kavramını sözlükteki kapsamıyla kesin olarak tanımlamaktadır.
- C) Farklı işlerde aynı gereksinimin nasıl ortaya çıktığını göstermektedir.
- D) Çalışma alanlarının mimari özelliklerini niceliksel olarak vermektedir.
- E) Bir uzmanın söylediği cümleyi savın tek kanıtı olarak sunmaktadır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Düzeltmen ve müzisyen örnekleri, dikkat gereksiniminin değişik işlerde görülebileceğini somutlar; evrensel bir başarı garantisi vermez.
“Deneme grubunda 40 kişiden 28’i yeni okuma düzenini yararlı buldu. Bir eğitimci de ‘Öğrencinin kendi hızında ilerleyebilmesi bu düzenin önemli bir yanıdır.’ dedi. Buna dayanarak düzenin herkes için en etkili yol olduğu açıklandı.”
Yazarın sunduğu destekler ve çıkardığı sonuç birlikte değerlendirildiğinde en isabetli yargı hangisidir?
- A) Sayısal veri ve tanık görüşü vardır; ancak bunlar herkes için geçerli kesin bir üstünlüğü kanıtlamaz.
- B) Örnek sayısı verildiği için evrendeki herkesin görüşü ölçülmüş sayılır.
- C) Eğitimci sözü doğrudan alıntılandığından herhangi bir sayısal destek yoktur.
- D) Yalnız benzetme yapılmıştır; bu nedenle okuma düzeninin nitelikleri bilinemez.
- E) Tanık gösterme kullanıldığı için sonuç hiçbir ek koşula ihtiyaç duymaz.
Doğru cevap: A
Çözüm: 28/40 verisi yalnız deneme grubunu, eğitimci sözü ise belirli bir gerekçeyi destekler. İkisi de “herkes için en etkili” genellemesini zorunlu kılmaz.
“I. Kent belleği, bir şehrin yaşanmışlıklarının ortak hafızada birikmesidir. II. Eski istasyon, mahalle sineması ve kurumuş çeşme bu belleğin işaretleri olabilir. III. Bir araştırmacı, ‘Böyle izler geçmişle konuşmanın yollarıdır.’ der.”
Numaralı cümlelerin düşünceyi geliştirmedeki görevleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) I tanımlama yapar, II örnekler verir, III görüş aktararak savı destekler.
- B) I olay aktarır, II tanım kurar, III nicel bir karşılaştırma sunar.
- C) I karşılaştırma yapar, II uzmana dayanır, III örnekleri sayar.
- D) I tanık gösterir, II benzetme yapar, III ölçülebilir oran açıklar.
- E) I benzetme yapar, II sayısal veri verir, III yalnız tanım yapar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kent belleğinin kapsamı ilk cümlede çizilir; ikinci cümle somut yerleri sıralar. Sonuncusu bir araştırmacının doğrudan sözüyle düşünceyi güçlendirir.
“Bir kentte iki ayrı bisiklet yolu inceleniyor. A yolunda günlük 120, B yolunda 180 geçiş kaydediliyor. Metin, ‘B yolu A yolundan daha yoğun kullanılmıştır.’ diyor, ardından ‘Bu nedenle B yolu daha güvenlidir.’ sonucuna varıyor.”
Bu metinde düşünceyi geliştirme yolunun sınırıyla ilgili hangisi doğrudur?
- A) İki yol karşılaştırıldığından sayısal veriler yöntem olarak artık kullanılmaz.
- B) Yol sayısının iki olması, her iki yolun eşit güvenli olduğunu kanıtlar.
- C) Geçiş sayıları verildiği için güvenlik düzeyleri de doğrudan ölçülmüş olur.
- D) A yolunun kullanım sıklığı tanımlandığı için B yolu örnekleme sayılır.
- E) Sayılar kullanım yoğunluğunu karşılaştırır; güvenlik üstünlüğü için ek veri gerekir.
Doğru cevap: E
Çözüm: 120 ve 180 sayıları geçiş yoğunluğunu belirtir; kazalar veya riskler ölçülmediğinden güvenlik sonucu bu rakamlardan çıkarılamaz.
“Eski sözlükler kelimelerin geçmişteki kullanımına ağırlık verebilir; yeni sözlükler güncel kullanımları daha geniş biçimde yansıtabilir. Örneğin yakın yıllarda ortaya çıkan bir teknoloji terimi yeni baskıda bulunabilir.”
Parçanın düşünceyi geliştirme düzenini en doğru anlatan ifade hangisidir?
- A) Önce bir sözlük türü tanımlanır, ardından sayısal üstünlük ispatlanır.
- B) İki kaynak karşılaştırılır, ardından bu fark belirli bir örnekle somutlaştırılır.
- C) Önce örneklemdeki sözcük sayısı bildirilir, sonra mecazlı bir benzetme yapılır.
- D) Önce olayın zamanı aktarılır, ardından kişi özellikleri betimlenir.
- E) Önce iki uzman tanık gösterilir, sonra sözcüklerin tanımı kurulur.
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk cümle eski ve yeni sözlüklerin yönelimlerini karşılaştırır. Teknoloji terimi örneği, bu farkın somut yansıması olarak kullanılır.
“Bir sergide sanatçı, ışığı ‘görünenle saklı olan arasında köprü’ diye nitelendiriyor. Metin de aynı sergideki iki yapıtın ışığı farklı yönlerden kullandığını belirtiyor; hiçbirinde rakamsal ölçü sunulmuyor.”
Bu metindeki yolları ayıran en doğru yargı hangisidir?
- A) İki ayrı yapıt anıldığı için yalnız tanık gösterme kullanılmıştır.
- B) Ölçüm yapılmadığı hâlde iki yapıt arasında fark kurmak sayısal veridir.
- C) Sanatçının sözü aktarıldığından iki yapıtın varlığı karşılaştırmayı ortadan kaldırır.
- D) Köprü sözü ölçü bildirdiği için sayısal veri, diğer bölüm tanımlamadır.
- E) Köprü ifadesinde benzetme, iki yapıtın farklılığı verilince karşılaştırma vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Köprü” bir benzetmedir; yapıtların ışığı farklı kullanması karşılaştırmadır. Sayısal veri bulunmadığı özellikle belirtilmiştir.
“İlk raporda ‘Öğrenciler görselleri seviyor.’ ifadesi var. İkinci rapor ise ‘120 öğrencinin 78’i görsel destekli anlatımı tercih etti.’ diyor. Üçüncü rapor bu tercihi bir öğrencinin deneyimiyle açıklıyor.”
Bu üç anlatımın destek gücü hakkında aşağıdaki yorumların hangisi daha yerindedir?
- A) İkinci rapordaki yüz yirmi sayısı konunun sözlük tanımını ortaya koyar.
- B) İkinci rapor tercih sayısını açıklar; üçüncü rapor bu duruma somut bir örnek ekler.
- C) Birinci rapor kaynağı göstermediği için otomatik olarak tanık gösterme yapar.
- D) Üçüncü rapor tek öğrenci anlattığı için evrenin tamamını temsil eder.
- E) Üç raporun tümü aynı niceliksel kanıtı birbirinden farklı sayılarla tekrarlar.
Doğru cevap: B
Çözüm: İkinci rapor örneklem ve tercih sayısını bildirir. Üçüncü rapor bireysel örnek verir; tek olaydan herkes için sonuç çıkarmak mümkün değildir.