“Otobüsle yolculuk aynı güzergahta duraklara bağlıdır; bisikletle yolculuk ise rota seçiminde daha fazla esneklik sağlayabilir.”
Yazarın kullandığı yöntem hangi iki unsura dayanır?
- A) Yolcu sayıları arasındaki oranı hesaplamaya
- B) Yolculuk anılarını örneklerle çoğaltmaya
- C) İki ulaşım seçeneğinin rota esnekliğini karşılaştırmaya
- D) Ulaşım uzmanlarının karşıt görüşlerini aktarmaya
- E) Bir taşıt türünün sözlük tanımını geliştirmeye
Doğru cevap: C
Çözüm: İki ulaşım yöntemi rota esnekliği bakımından karşılaştırılmıştır. Benzetme veya ölçümsel veri bulunmaz.
“Yazar, anılar için ‘Belleğin çekmeceleri’ ifadesini kullanıyor; saklanan yaşantıları düzenli bölmelere yerleştirilmiş eşyalara benzetiyor.”
Yazarın kullandığı ifade hangi yolla düşünceyi geliştirir?
- A) Anı türünün sözlük tanımını vererek
- B) Anı ve günlüğü biçim yönünden karşılaştırarak
- C) Anıların yıllara göre sayısını açıklayarak
- D) Bir tarihçinin doğrudan sözünü aktararak
- E) Soyut yaşantıları somut bir eşya düzenine benzeterek
Doğru cevap: E
Çözüm: Yaşantılar soyut; çekmece ve eşya düzeni somuttur. Aralarında benzetme ilişkisi kurularak düşünce görünür hâle getirilmiştir.
“Örnek müzede ziyaretçilerin yüzde 40’ı sesli rehberi, yüzde 35’i basılı rehberi tercih etti.”
Bu cümle düşünceyi hangi araçla desteklemektedir?
- A) Bir ziyaretçinin düşüncesini alıntılama
- B) Farklı müzelerin atmosferini betimleme
- C) Rehber kullanımını bir olay üzerinden gösterme
- D) Tercih oranlarını sayılarla bildirme
- E) Sesli rehberin tanımını yapma
Doğru cevap: D
Çözüm: Yüzdelik oranlar, ziyaretçi tercihlerinin dağılımını niceliksel olarak sunar. Karşılaştırma yapılabilse de belirleyici destek sayısal veridir.
“Aynı olayı anlatan iki fotoğraftan ilki kalabalığı gösterirken ikincisi tek bir insanın yüzüne odaklanıyor.”
Düşüncenin gelişimini sağlayan ilişki hangisidir?
- A) Fotoğrafları sayısal ölçümlerle kanıtlamak
- B) Bir fotoğrafçının görüşünü alıntılamak
- C) Fotoğrafları farklı kavramlara benzetmek
- D) İki fotoğrafın seçtiği bakış açısını karşı karşıya getirmek
- E) Fotoğrafın sözlükteki anlamını tam olarak vermek
Doğru cevap: D
Çözüm: İki fotoğraf aynı olayı farklı odaklarla gösterir; bunların ayrımı verilerek karşılaştırma yapılmıştır.
“Bazen bir nesne büyük bir hatıranın işaretidir. Örneğin çocukluk defterindeki solmuş bir bilet, yıllar önceki bir yolculuğu hatırlatabilir.”
Örneğin ifadesinden sonra gelen bölümün işlevi nedir?
- A) Nesnenin teknik üretim biçimini tanımlamak
- B) Genel düşünceyi özel bir durum aracılığıyla somutlaştırmak
- C) Bir uzman görüşünü tartışmasız kanıt olarak sunmak
- D) Hatıra ile bellek arasında biçimsel benzerlik kurmak
- E) Hatırlama sürelerini rakamlarla karşılaştırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilet ve yolculuk, bir nesnenin hatıra değeri taşıyabileceği düşüncesini göz önüne getirir. Yöntem örneklemedir.
“Deyim, genellikle gerçek anlamından uzaklaşarak yeni bir anlam kazanan kalıplaşmış söz öbeğidir.”
Bu cümledeki yöntemi doğru niteleyen ifade hangisidir?
- A) Tekil deyimlerden yola çıkan örnekleme
- B) Deyim sıklığını nicelleştiren sayısal veri
- C) Deyimlerle atasözlerini kıyaslayan karşılaştırma
- D) Kavramı özellikleriyle sınırlandıran tanımlama
- E) Bir dilbilimcinin sözünü kullanan tanık gösterme
Doğru cevap: D
Çözüm: Cümle “deyim nedir?” sorusuna ayırt edici nitelikleriyle karşılık verir. Diğer yöntemleri gerektiren unsurlar cümlede bulunmaz.
“Bir rehber, ‘İşaretler ziyaretçinin kararını hızlandırır.’ diyor. Metin bu sözü aktarıyor fakat hangi işaretlerin nasıl işe yaradığını göstermiyor.”
Parçanın düşünceyi geliştirme bakımından eksik yönü nedir?
- A) Alıntı yapan kişinin tüm düşüncelerinin ayrı ayrı sayılması
- B) Doğrudan alıntının hiçbir koşulda tanık gösterme olamaması
- C) Tanık olarak aktarılan görüşün somut kullanım örnekleriyle desteklenmemesi
- D) Kavramın yabancı dildeki karşılığının belirtilmemesi
- E) Sözdeki işaretlerin mutlaka birbirleriyle karşılaştırılmaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir kişinin görüşüne başvurulmuştur; ancak görüşün nasıl gerçekleştiğini açıklayan örnekler yoktur. Eksiklik, alıntının somutlaştırılmamasıdır.
“Bir işi tek seferde bitiren kişi ile işi birkaç oturuma bölen kişi, aynı ürünü ortaya çıkarabilir. Ancak ikincisi, aralarda yeniden değerlendirme olanağı bulabilir.”
Buradaki karşılaştırmanın temel ölçütü hangisidir?
- A) İşin geçmişteki bütün örneklerinin tek tek sıralanması
- B) İki kişinin çalıştığı binaların fiziksel farklılığı
- C) Ürünün maddi maliyetinin iki kişi arasında dağılımı
- D) Çalışmanın zamana bölünmesinin değerlendirme olanağına etkisi
- E) Çalışmanın uzmanlar tarafından sözle onaylanması
Doğru cevap: D
Çözüm: İki çalışma biçimi sonuç ürününden çok süreçteki değerlendirme fırsatı bakımından karşılaştırılmaktadır.
“Yazar bir yandan sözlüğü ‘dilin belleği’ne benzetiyor, öte yandan eski ve yeni baskılar arasındaki madde sayısı farkını açıklıyor.”
Burada yararlanılan iki yolun birleşimi hangisidir?
- A) Yalnız tanımlama ve sınıflandırma
- B) Benzetme ve sayısal veriye dayalı karşılaştırma
- C) Tanımlama ve doğrudan tanık gösterme
- D) Örnekleme ve kurmaca olay aktarımı
- E) Yalnız karşılaştırma ve doğrudan alıntı
Doğru cevap: B
Çözüm: “Dilin belleği” ifadesi mecazi benzetme kurar; iki baskının madde sayısı arasındaki fark ise nicel karşılaştırmadır.
“Bir metinde ‘Farklı konularda çalışan insanlar ortak sorunlarla karşılaşır.’ denir. Ardından bir editörün kaynak seçme, bir mimarın malzeme seçme süreci anlatılır.”
İkinci cümlede verilen iki durumun ortak görevi nedir?
- A) Bir mesleği ötekinin bütünüyle aynısı göstermek
- B) Genel yargının farklı alanlardaki somut karşılıklarını göstermek
- C) İki mesleğin çalışan sayısını istatistiklerle kanıtlamak
- D) Ünlü iki kişinin görüşlerini tanık olarak aktarmak
- E) Editör ile mimarın tüm yetkilerini tanımlamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Editör ve mimar, ortak karar verme sorununu farklı bağlamlarda örnekleyen kişilerdir. İki meslek yalnız üstünlük için karşılaştırılmamıştır.
“Aşağıdaki parça düşünceyi ‘Bütün deneyimler birbirine benzemez.’ cümlesiyle açıyor; ardından iki öğrenci grubunun aynı etkinliğe farklı tepkiler verdiğini açıklıyor.”
Bu parçadaki örneklerin en uygun işlevi hangisidir?
- A) Deneyim sözcüğünün sözlük tanımını yapmak
- B) Öğrenci tepkilerini başka nesnelere benzetmek
- C) Aynı olayın farklı kişilerde değişik sonuçlar doğurabileceği yargısını desteklemek
- D) Bir uzman sözünü alıntılayarak savı kanıtlamak
- E) İki grubun katılımcı sayıları bilinmeden kesin yüzdelik hesaplamak
Doğru cevap: C
Çözüm: İki grubun farklı tepkileri, deneyimlerin birbirinin aynı olmayabileceği düşüncesini gözle görünür hâle getiren örneklerdir.
“Aynı konu hakkında biri ‘Bu eser bir köprü gibidir; geçmişten geleceğe geçiş kurar.’ derken diğeri ‘İlk baskı 120, ikinci baskı 180 sayfadır.’ diyor.”
Bu iki cümledeki destekleyici yaklaşım farkı nedir?
- A) İlkinde sayısal veri, ikincisinde tanık gösterme vardır.
- B) İlkinde tanık gösterme, ikincisinde kişileştirme vardır.
- C) İlkinde örnekleme, ikincisinde tanımlama vardır.
- D) İlkinde tanımlama, ikincisinde yalnız benzetme vardır.
- E) İlkinde benzetme, ikincisinde ölçülebilir karşılaştırma vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Köprü sözcüğü eserin işlevine benzetme kurar. Sayfa sayıları ise iki baskıyı nicel olarak karşılaştırmayı sağlar.
“Çizim, düşünceyi yalnız sözcüklere bırakmadan gösterebilir. Bir tasarımcı, ‘Bazen tek çizgi bir sayfa açıklamadan hızlı anlaşılır.’ diyor.”
Bu parçada ikinci cümlenin ilkine katkısı nedir?
- A) Birçok çizim türünü örnekler hâlinde sıralaması
- B) İlk cümledeki kavramı kesin sınırlarıyla tanımlaması
- C) Çizim sayısının yıllara göre değişimini bildirmesi
- D) Bir ürünü dış görünüş bakımından başka ürüne benzetmesi
- E) İleri sürülen düşünceyi konuya ilişkin bir kişinin sözüyle desteklemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: İkinci cümle bir tasarımcının görüşünü ilk yargıyı güçlendirmek üzere aktarır. Alıntı, tanık gösterme işlevi taşır.
“Bir yazıdaki cümleler sırasıyla şu görevleri taşır: (I) Bir kavramın sınırını çizme, (II) aynı kavramın iki uygulama biçimini ayırma, (III) her uygulamaya birer somut durum verme, (IV) bir uzmanın görüşünü aktarma.”
Bu düzenin düşünceyi geliştirme yollarıyla eşleşmesi hangisidir?
- A) Karşılaştırma → benzetme → tanımlama → örnekleme
- B) Tanık gösterme → sayısal veri → karşılaştırma → tanımlama
- C) Örnekleme → tanımlama → benzetme → sayısal veri
- D) Tanımlama → karşılaştırma → örnekleme → tanık gösterme
- E) Sayısal veri → tanık gösterme → benzetme → karşılaştırma
Doğru cevap: D
Çözüm: I kapsamı belirler, II iki uygulamayı kıyaslar, III örnekleri sunar, IV bir kişinin düşüncesini savın desteği olarak aktarır.
“Bir makalede ‘Her şehirde aynı ulaşım sorunları yaşanır.’ deniyor. Gerekçe olarak iki şehrin de sabah saatlerinde trafik yoğunluğu yaşaması gösteriliyor; sonra şehirlerin nüfusu ve ulaşım ağı farklılığına hiç değinilmiyor.”
Burada örneklemenin kullanımıyla ilgili temel sorun hangisidir?
- A) Örneklerin bilimsel tanımın bütün özelliklerini içermesinin zorunlu olması
- B) Somut durumların verilmesinin her zaman tanık gösterme sayılması
- C) Trafik sorunlarının rakam kullanılmadan kesin olarak ölçülmesi
- D) İki ortak örnekten hareketle kapsamı daha geniş bir genelleme yapılması
- E) İki şehir adının geçmesi nedeniyle karşılaştırmanın bütünüyle yasak olması
Doğru cevap: D
Çözüm: İki şehirde ortak bir sorun bulunması, bütün şehirlerin sorunlarının aynı olduğunu göstermez. Örneklerin kapsadığı alan genellemeden dardır.
“I. ‘Üretim günlüğü, işlemlerin tarih sırasına göre kaydedildiği belgedir.’ II. ‘Bu günlük bir işletmenin hafızası gibidir.’ III. ‘Geçen yıl 300, bu yıl 420 kayıt tutulmuştur.’ IV. ‘Farklı işletmeler bu kayıtları değişik amaçlarla kullanabilir.’”
Numaralı cümlelerde hangisinde düşünceyi geliştirmek için iki farklı yıla ait nicelikler birlikte kullanılmıştır?
- A) I. cümlede, tanımlama içinde yıllara göre değişim kanıtlanmıştır.
- B) III. cümlede, sayısal veri aracılığıyla zamanlar arasında ölçülebilir karşılaştırma yapılmıştır.
- C) II ve IV. cümlelerde, ölçüm değerleri açıkça bildirildiği için nicel karşılaştırma yapılmıştır.
- D) II. cümlede, benzetme aracılığıyla geçmiş dönemlerin kayıtları sayılmıştır.
- E) IV. cümlede, işletmelerin kayıt miktarları hesaplanıp sıralanmıştır.
Doğru cevap: B
Çözüm: III. cümlede iki yılın kayıt sayıları verilmiş ve sayı üzerinden karşılaştırma olanağı doğmuştur. Ötekiler tanım, benzetme ve genel açıklamadır.
“Bir editör şu ifadeyi kuruyor: ‘Metnin açıklığı önemlidir.’ Bu düşünceyi hem karşılaştırmayla hem örneklemeyle geliştirmek istiyor.”
Aşağıdaki devamların hangisi iki yöntemi birlikte ve doğrudan kullanır?
- A) “Birbirine benzeyen iki duyurudan kısa olanı daha çabuk anlaşılabilir; örneğin tek tarih ve yer içeren duyuru, karmaşık bir açıklamadan daha açık kalabilir.”
- B) “Bir örnek kurumda geçen ay 82, bu ay 105 duyuru hazırlanmış; sonuçları henüz incelemedik.”
- C) “Bu metin adeta berrak bir su gibidir; okurun önünde yeni bir dünya açar.”
- D) “Açıklık, okurun anlamı zorlanmadan izleyebilmesi durumudur; metin yazarken bunu önemserim.”
- E) “Bir uzman, açıklığın doğru sözcük seçimiyle ilgili olduğunu savunuyor; bu görüş üzerinde düşünmeliyiz.”
Doğru cevap: A
Çözüm: Doğru devam iki duyuruyu açıklık bakımından karşılaştırır ve belirli duyuru içeriğini somut örnek olarak gösterir. Diğerleri bu ikiliyi birlikte kurmaz.
“Bir yazıda, ‘Her uzun metin karmaşıktır.’ yargısına karşı çıkılıyor. Yazar, ayrıntılı ama açık yazılmış bir kullanım kılavuzunu örnek veriyor; ardından bir dil uzmanının ‘Uzunluk ve belirsizlik aynı şey değildir.’ sözünü aktarıyor.”
Bu savunma hakkında hangisi söylenebilir?
- A) Uzunluk kavramı tanımlanmadığı için örnek verilmiş sayılmaz.
- B) Tek bir kılavuz örneği her uzun metnin açık yazıldığını kesin olarak gösterir.
- C) Kullanım kılavuzunun anılması istatistiksel bir araştırmanın sonucunu kanıtlar.
- D) Karşı örnek genellemeyi sarsar; alıntılanan uzman görüşü kavramsal ayrımı destekler.
- E) Uzman sözü yalnız tırnak içerdiğinden metnin bütününe doğrudan sayısal veri ekler.
Doğru cevap: D
Çözüm: Genel yargıdaki “her” sözüne karşı bir tane uygun karşı örnek yeterlidir. Uzman görüşü ise uzunluk ile karmaşıklığın farklı nitelikler olduğunu açıklamaya yarar.
“Metin şöyle ilerler: ‘Ses arşivi, kayıtların korunduğu düzenli bir koleksiyondur. Eski bant kayıtları ve dijital söyleşiler bunun örnekleridir. Bir arşivci, “Kayıtların değeri, yeniden dinlenebilmesindedir.” der.’”
Bu metinden düşünceyi geliştirme yollarıyla ilgili hangisine ulaşılamaz?
- A) Ses arşivinin kapsamının açıklandığına
- B) Arşivcinin görüşünün doğrudan aktarıldığına
- C) Farklı kayıt türlerinin örneklendirildiğine
- D) İki ayrı döneme ait kayıt sayılarıyla ölçülebilir bir artış belirlendiğine
- E) Genel düşüncenin somut kayıt türleriyle desteklendiğine
Doğru cevap: D
Çözüm: Parçada tanımlama, örnekleme ve arşivci alıntısı vardır. Kayıtların kaç tane olduğuna ilişkin iki dönemlik sayı veya artış bilgisi verilmemiştir.
“Bir kültür yazısında şu öğeler vardır: (I) ‘Arşiv, geçmişe açılan bir pencere gibidir.’ (II) ‘Kent arşivleriyle aile arşivlerinin kullanım amaçları farklıdır.’ (III) ‘Bir arşivci, belgelerin bağlamıyla korunmasını öneriyor.’ (IV) ‘Eski mektuplar ve fotoğraflar arşiv malzemesidir.’”
Bu parçada aşağıdakilerden hangisinin kullanıldığı söylenemez?
- A) Arşiv malzemelerini örneklendirmenin
- B) İki arşiv türünü karşılaştırmanın
- C) Bir kavramı başka nesneye benzetmenin
- D) Kayıtların miktarını ölçen sayısal verilerin
- E) Bir kişinin konuya ilişkin görüşünü aktarmanın
Doğru cevap: D
Çözüm: Pencere benzetmesi, arşiv türleri karşılaştırması, arşivci görüşü ve mektup-fotoğraf örnekleri vardır. Ölçülmüş sayı veya oran yoktur.