“Sözlü tarih, geçmişteki olayları yaşamış kişilerin anlatılarını kaydederek inceleyen bir araştırma yaklaşımıdır.”
Bu cümlede düşünceyi geliştirmek için başvurulan yol hangisidir?
- A) Örnekler sıralanarak kullanım alanlarının gösterilmesi
- B) Tanımlama yapılarak kavramın ayırt edici kapsamının belirlenmesi
- C) İki araştırma türünün ortak ve farklı yanlarının verilmesi
- D) Ölçülmüş veriler kullanılarak sonuçların kanıtlanması
- E) Bir uzmanın sözüne başvurularak yargının desteklenmesi
Doğru cevap: B
Çözüm: “Sözlü tarih”in ne olduğu ve hangi işleve sahip bulunduğu belirtilmiştir. Somut olay, ölçüm veya başka görüş aktarılmadığı için kullanılan yol tanımlamadır.
“Bir metindeki anlatım ses, renk ve dokunuş gibi farklı duyulara açılabilir. Örneğin bir şiirde yağmurun sesi, bir öyküde taş duvarın soğukluğu okura duyurulabilir.”
İkinci cümlenin düşünceyi geliştirmedeki görevi nedir?
- A) Uzman görüşünü doğrudan alıntılamak
- B) Bir kavramın bilimsel sınırını tanımlamak
- C) Sayısal ölçümlerle kesinlik kazandırmak
- D) İki yazı türünün üstünlüklerini sıralamak
- E) Genel yargıyı somut örneklerle görünür kılmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Şiir ve öyküde verilen duyusal ayrıntılar, ilk cümledeki genel düşüncenin nasıl gerçekleşebileceğini gösteren örneklerdir.
“Dijital takvim aynı gün içindeki değişiklikleri anında gösterebilir; kâğıt takvim ise elektronik bir araca gerek kalmadan kullanılabilir.”
Bu cümlede düşünce hangi yolla geliştirilmektedir?
- A) Kullanıcı sayısına ilişkin istatistik sunarak
- B) İki aracın farklı kullanım özelliklerini karşılaştırarak
- C) Bir tasarımcının görüşünü kanıt olarak aktararak
- D) Gündelik hayattan çok sayıda olay örnekleyerek
- E) Takvimin sözlük anlamını vererek
Doğru cevap: B
Çözüm: Dijital ve kâğıt takvim aynı ölçüt, yani kullanım özelliği açısından karşı karşıya getirilmiştir. Belirleyici yöntem karşılaştırmadır.
“Örnek okulun kütüphanesi, geçen dönem 480 ödünç işleminden bu dönem 720 işleme ulaştı.”
Bu yargı hangi anlatım desteğini ön plana çıkarmaktadır?
- A) Öğrencilerin davranışlarını betimleyen benzetmeyi
- B) Bir eğitimcinin doğrudan aktarılmış görüşünü
- C) Ödünç işlem sayılarına dayanan sayısal verileri
- D) Kütüphanenin kullanımını açıklayan bir tanımı
- E) Kütüphanelere ilişkin kurmaca olay örneklerini
Doğru cevap: C
Çözüm: 480 ve 720 işlem bilgisi, değişimi ölçülebilir hâle getirir. Bu sayılar bir tanım ya da örnek olay değil, sayısal veri kullanımıdır.
“Çevirinin sözcüklerin yerini değiştirmekten ibaret olmadığını savunan bir çevirmen, ‘Asıl iş, metnin sesini yeni dilde yeniden kurmaktır.’ diyor.”
Bu parçada düşünceyi destekleyen yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bir kavramın özelliklerini tek cümlede tanımlama
- B) Çeşitli eserleri örnek olarak sıralama
- C) Konu hakkında görüş bildiren bir kişinin sözüne başvurma
- D) Olguya ait ölçümlerin sıklığını gösterme
- E) İki farklı çevirinin uzunluklarını karşılaştırma
Doğru cevap: C
Çözüm: Yazar, çeviri anlayışını desteklemek için bir çevirmenin doğrudan sözüne yer veriyor. Bu tanık göstermeye örnektir.
“Eski istasyonun saati, meydanın üzerinde asılı duran yorgun bir göz gibiydi.”
Bu cümledeki düşünceyi belirginleştiren anlatım yolu nedir?
- A) İki istasyonun konumlarını karşılaştırmak
- B) Saatin görünüşünü bir göze benzetmek
- C) Bir gözlemcinin sözünü alıntılamak
- D) Saatin yaşıyla ilgili sayısal kanıt vermek
- E) Saatin çalışma düzenini tanımlamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Saat ile göz arasında “gibi” kullanılarak görüntü yönünden ilgi kurulmuştur. Bu ilişki, benzetme yoluyla anlatımı canlandırır.
“Aynı yönerge yazılı olarak verildiğinde tekrar okunabilir; sözlü verildiğinde ise anlık sorularla açıklığa kavuşturulabilir.”
Yazar, düşüncesini oluştururken hangi yolu seçmiştir?
- A) Tek bir sınıf deneyimini ayrıntılı örnekleme
- B) Yazılı ve sözlü anlatımın olanaklarını yan yana koyma
- C) Sınıftaki öğrenci sayısını delil gösterme
- D) Bir uzmanın yönergeye ilişkin sözünü aktarma
- E) Yönerge kavramını sözlük biçiminde tanımlama
Doğru cevap: B
Çözüm: Her iki iletim biçiminin ayırt edici yönleri aynı ölçüt üzerinden incelenir. Bu, karşılaştırma yapılarak düşüncenin geliştirilmesidir.
“Kent bostanı, şehir içinde küçük alanların sebze ve meyve üretimi için değerlendirildiği ortak yetiştirme yeridir.”
Bu cümlenin temel işlevi hangisidir?
- A) Bir uzman görüşünü aktarmak
- B) Bahçeyi başka bir nesneye benzetmek
- C) Kırsal ve kentsel üretimi sayılarla kıyaslamak
- D) Bir kavramın anlam sınırlarını belirlemek
- E) Somut bostan adlarıyla düşünceyi örneklemek
Doğru cevap: D
Çözüm: Cümle, kent bostanının ne olduğunu ve hangi amaçla kullanıldığını belirtir. Belirli örnekler sıralanmadan tanımlama yapılır.
“Bazı ağaçlar yapraklarını yıl boyunca korur. Çam ve defne bu özelliği gösterebilen ağaçlara örnek verilebilir.”
Parçada ikinci cümle hangi görevi üstlenmiştir?
- A) Bir araştırmacı görüşünü tanıklık olarak kullanmak
- B) Ağaç türlerini ölçülen büyüme hızlarıyla karşılaştırmak
- C) Genel özelliği taşıyan örnekleri sıralamak
- D) Ağacın bilimsel tanımını eksiksiz vermek
- E) Ağaçları insan davranışına benzetmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Çam ve defne, ilk cümlede anlatılan özelliğin somut karşılıkları olarak sunulmuştur; yöntem örneklemedir.
“Bu odada zaman, ağır ağır kapanan bir kitap gibi ilerliyordu.”
Düşünce hangi söz sanatına dayalı yolla geliştirilmektedir?
- A) Odanın genişliğine ilişkin sayısal veri vermek
- B) Zamanın akışını kitabın kapanışına benzetmek
- C) Zamanın fiziksel tanımını kurmak
- D) Bir düşünürün açıklamasını doğrudan aktarmak
- E) İki zaman diliminin özelliklerini ölçmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Zamanın ilerleyişi, kitabın yavaş kapanışına benzetilerek sezdirilmiştir. Temel yöntem benzetmedir.
“Bir atölyede kullanılan kâğıt miktarı ilk ay 90, ikinci ay 60 paket olarak kaydedildi.”
Parçanın kanıtlayıcı niteliğini sağlayan unsur nedir?
- A) Kâğıdın üretim sürecine ilişkin tanım
- B) Farklı kâğıt türlerinden kurulan örnek listesi
- C) Kâğıdın dokusunu çağrıştıran benzetme
- D) Bir uzmanın kâğıt kullanımına ilişkin sözü
- E) Aylara göre bildirilen ölçülebilir miktarlar
Doğru cevap: E
Çözüm: 90 ve 60 paket bilgileri, miktar değişimini rakamlarla açık hâle getirir. Kullanılan destek sayısal veridir.
“Araştırmacı, ‘Bir metnin anlaşılması, okurun sorularıyla da biçimlenir.’ diyerek okuma sürecinde etkin katılımın önemini vurguluyor.”
Bu parçada savın dayandığı anlatım desteği nedir?
- A) İki araştırma tekniğinin ortak yönlerinin sıralanması
- B) Okuma sürecinin başka bir eyleme benzetilmesi
- C) Konuya ilişkin pek çok eser örneğinin gösterilmesi
- D) Bir araştırmacının görüşünün doğrudan aktarılması
- E) Okuma hızlarının istatistiklerle ölçülmesi
Doğru cevap: D
Çözüm: Araştırmacının cümlesi doğrudan alıntılanıp bir savı desteklemek için kullanılmıştır. Kullanılan yol tanık göstermedir.
“Deneme, yazarın bir konu üzerindeki kişisel düşüncelerini kesin yargı verme zorunluluğu olmadan işlediği düzyazı türüdür.”
Burada kullanılan düşünceyi geliştirme yolu hangisidir?
- A) Deneme ve makaleyi ölçülere göre karşılaştırma
- B) Bir yazarın görüşünü tanık olarak verme
- C) Denemenin ayırt edici özelliklerini belirten tanımlama
- D) Farklı denemeleri sıralayarak yapılan örnekleme
- E) Okur oranlarını rakamlarla destekleme
Doğru cevap: C
Çözüm: Cümle deneme türünün ne olduğunu ve sınırını tarif eder. Bir metni başka türe benzetmez, ölçüm sunmaz veya örnek sıralamaz.
“Bir mekânın havasını seslerle kuran sözcükler vardır: çıtırtı, uğultu, şırıltı bunlardan bazılarıdır.”
İkinci bölümde başvurulan yöntem nedir?
- A) İki anlatım türünün bakımından karşılaştırılması
- B) Ses olaylarının niceliksel değerlerle ispatlanması
- C) Kavramsal açıklamanın sözcük örnekleriyle somutlaştırılması
- D) Ses kavramının kapsamını tam bir tanımla belirleme
- E) Konuyla ilgili ünlü bir kişinin görüşünün aktarılması
Doğru cevap: C
Çözüm: Çıtırtı, uğultu ve şırıltı ilk bölümde anlatılan sözcük tipinin somut örnekleridir. Bu nedenle örnekleme vardır.
“Otobüsle yolculuk aynı güzergahta duraklara bağlıdır; bisikletle yolculuk ise rota seçiminde daha fazla esneklik sağlayabilir.”
Yazarın kullandığı yöntem hangi iki unsura dayanır?
- A) Yolcu sayıları arasındaki oranı hesaplamaya
- B) Yolculuk anılarını örneklerle çoğaltmaya
- C) İki ulaşım seçeneğinin rota esnekliğini karşılaştırmaya
- D) Ulaşım uzmanlarının karşıt görüşlerini aktarmaya
- E) Bir taşıt türünün sözlük tanımını geliştirmeye
Doğru cevap: C
Çözüm: İki ulaşım yöntemi rota esnekliği bakımından karşılaştırılmıştır. Benzetme veya ölçümsel veri bulunmaz.
“Yazar, anılar için ‘Belleğin çekmeceleri’ ifadesini kullanıyor; saklanan yaşantıları düzenli bölmelere yerleştirilmiş eşyalara benzetiyor.”
Yazarın kullandığı ifade hangi yolla düşünceyi geliştirir?
- A) Anı türünün sözlük tanımını vererek
- B) Anı ve günlüğü biçim yönünden karşılaştırarak
- C) Anıların yıllara göre sayısını açıklayarak
- D) Bir tarihçinin doğrudan sözünü aktararak
- E) Soyut yaşantıları somut bir eşya düzenine benzeterek
Doğru cevap: E
Çözüm: Yaşantılar soyut; çekmece ve eşya düzeni somuttur. Aralarında benzetme ilişkisi kurularak düşünce görünür hâle getirilmiştir.
“Örnek müzede ziyaretçilerin yüzde 40’ı sesli rehberi, yüzde 35’i basılı rehberi tercih etti.”
Bu cümle düşünceyi hangi araçla desteklemektedir?
- A) Bir ziyaretçinin düşüncesini alıntılama
- B) Farklı müzelerin atmosferini betimleme
- C) Rehber kullanımını bir olay üzerinden gösterme
- D) Tercih oranlarını sayılarla bildirme
- E) Sesli rehberin tanımını yapma
Doğru cevap: D
Çözüm: Yüzdelik oranlar, ziyaretçi tercihlerinin dağılımını niceliksel olarak sunar. Karşılaştırma yapılabilse de belirleyici destek sayısal veridir.
“Aynı olayı anlatan iki fotoğraftan ilki kalabalığı gösterirken ikincisi tek bir insanın yüzüne odaklanıyor.”
Düşüncenin gelişimini sağlayan ilişki hangisidir?
- A) Fotoğrafları sayısal ölçümlerle kanıtlamak
- B) Bir fotoğrafçının görüşünü alıntılamak
- C) Fotoğrafları farklı kavramlara benzetmek
- D) İki fotoğrafın seçtiği bakış açısını karşı karşıya getirmek
- E) Fotoğrafın sözlükteki anlamını tam olarak vermek
Doğru cevap: D
Çözüm: İki fotoğraf aynı olayı farklı odaklarla gösterir; bunların ayrımı verilerek karşılaştırma yapılmıştır.
“Bazen bir nesne büyük bir hatıranın işaretidir. Örneğin çocukluk defterindeki solmuş bir bilet, yıllar önceki bir yolculuğu hatırlatabilir.”
Örneğin ifadesinden sonra gelen bölümün işlevi nedir?
- A) Nesnenin teknik üretim biçimini tanımlamak
- B) Genel düşünceyi özel bir durum aracılığıyla somutlaştırmak
- C) Bir uzman görüşünü tartışmasız kanıt olarak sunmak
- D) Hatıra ile bellek arasında biçimsel benzerlik kurmak
- E) Hatırlama sürelerini rakamlarla karşılaştırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilet ve yolculuk, bir nesnenin hatıra değeri taşıyabileceği düşüncesini göz önüne getirir. Yöntem örneklemedir.
“Deyim, genellikle gerçek anlamından uzaklaşarak yeni bir anlam kazanan kalıplaşmış söz öbeğidir.”
Bu cümledeki yöntemi doğru niteleyen ifade hangisidir?
- A) Tekil deyimlerden yola çıkan örnekleme
- B) Deyim sıklığını nicelleştiren sayısal veri
- C) Deyimlerle atasözlerini kıyaslayan karşılaştırma
- D) Kavramı özellikleriyle sınırlandıran tanımlama
- E) Bir dilbilimcinin sözünü kullanan tanık gösterme
Doğru cevap: D
Çözüm: Cümle “deyim nedir?” sorusuna ayırt edici nitelikleriyle karşılık verir. Diğer yöntemleri gerektiren unsurlar cümlede bulunmaz.