“Açık veri, herkesin belirli kullanım koşulları içinde erişip değerlendirebildiği veridir. Ulaşım çizelgeleri ve kamuya açılmış hava ölçümleri bu tür veriye örnek olabilir.”
Bu parçada düşünceyi geliştirme yolları hangi sırayla kullanılmıştır?
- A) Önce karşılaştırma, ardından tanık gösterme
- B) Önce örnekleme, ardından karşılaştırma
- C) Önce benzetme, ardından sayısal veriler
- D) Önce tanık gösterme, ardından benzetme
- E) Önce tanımlama, ardından örnekleme
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk cümlede açık verinin kapsamı belirlenir. İkinci cümlede ulaşım çizelgeleri ve ölçümler somut karşılık olarak sıralanır.
“Varsayımsal bir okuma kulübünde ilk ay 24, ikinci ay 36 kişi toplantıya katıldı. İkinci ay katılım ilk ayı yarı yarıya aştı.”
Bu metinde sayıların kullanılmasının asıl katkısı nedir?
- A) Katılımcıların kişisel görüşlerini tanık olarak göstermek
- B) Okuma kulübünün bütün amaçlarını tanımlamak
- C) Katılım değişimini hem karşılaştırılabilir hem ölçülebilir kılmak
- D) Tek bir katılımcının yaşadığı örnek olayı ayrıntılandırmak
- E) Kişi sayısını okuyucunun zihninde bir nesneye benzetmek
Doğru cevap: C
Çözüm: 24 ve 36 sayıları değişimin dayanağıdır; yüzde 50 artış da bu iki sayının karşılaştırılmasıyla anlaşılır. Bu nedenle ölçülebilir karşılaştırma kurulur.
“Bir dilin söz varlığı, kentin sokak ağına benzer: kimi yollar sık kullanılır, kimileri belli bölgelere açılır. Günlük konuşma ile bilim dili de böyle farklı söz yollarından yararlanır.”
Yazarın benzetmeyi kullanmaktaki amacı nedir?
- A) Bir şehirdeki sokak sayısını bilimsel veri olarak kaydetmek
- B) Bilim dilini günlük konuşmadan her bakımdan üstün göstermek
- C) Bir dil araştırmacısının sözünü doğrudan kanıt olarak aktarmak
- D) Sözcüklerin kullanım alanları arasındaki ilişkileri somut bir ağ üzerinden açıklamak
- E) Söz varlığının sözlükte yer alan tam tanımını yapmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Dilin farklı kullanım alanları, sokak ağındaki yollarla eşleştirilerek zihinde canlandırılır. Benzetme açıklamaya hizmet eder.
“Bir yazı eleştirmeni, ‘Güçlü anlatım, uzun cümlelerle değil yerinde seçimlerle kurulur.’ der. Ardından yazar, kısa fakat etkili üç cümle örneği verir.”
Bu bölümün düşünceyi geliştirme düzeni hangisidir?
- A) Önce tanık göstermeyle görüşü destekleme, sonra örneklerle somutlaştırma
- B) Önce tartışmayı olaylaştırma, sonra sayı dizisi kullanma
- C) Önce nesneyi tanımlama, sonra niceliksel karşılaştırma
- D) Önce sayısal veriyle kanıtlama, sonra bilimsel tanım verme
- E) Önce benzetmeyle canlandırma, sonra iki dönemi kıyaslama
Doğru cevap: A
Çözüm: Eleştirmenin sözü yazarın savını destekleyen alıntıdır; üç cümle ise düşüncenin uygulamadaki karşılığını gösterecek örneklerdir.
“Bir çalışma notunda ‘Zihin haritası, düşüncelerin merkezden dallar hâlinde düzenlenmesidir.’ yazılır. Sonra bu yöntem, dallanan bir ağaca benzetilir.”
İki anlatım parçasının görevi nasıl ayrılmaktadır?
- A) İlki kavramın ne olduğunu belirtir, ikincisi kavramı somut bir görüntüyle açıklar.
- B) İlki bir kişiyi tanık gösterir, ikincisi örnek olayın sonucunu aktarır.
- C) İlki iki yöntemi karşılaştırır, ikincisi niceliksel kanıt gösterir.
- D) İlki yalnız benzetme yapar, ikincisi sözlük anlamı verir.
- E) İlki sayılarla ilişki kurar, ikincisi uzman görüşünü aktarır.
Doğru cevap: A
Çözüm: “... düzenlenmesidir” ifadesi tanım kurar. Dallanan ağaca benzetme ise soyut ilişkiyi somutlaştıran ikinci bir yoldur.
“Bu çalışmada beş öğrenciden dördü sesli anlatımı daha kolay izlediğini söylemiş.” diyen biri, ‘Öyleyse bütün öğrenciler sesli anlatımı tercih eder.’ sonucuna varır.
Bu sonuç hakkında hangisi söylenebilir?
- A) Sayısal veri ancak herkes aynı yanıtı verirse karşılaştırma olur.
- B) Sayısal örneklem, bütün öğrenciler hakkında kesin hüküm kurmak için yetersizdir.
- C) Beş öğrenciyle görüşülmesi sayısal verinin hiç kullanılmadığını gösterir.
- D) Veriler bir kişinin sözünü aktardığı için yalnız tanık göstermedir.
- E) Örneklem küçük olduğundan “beşte dört” ifadesi tanımlama sayılır.
Doğru cevap: B
Çözüm: Beşte dört, sınırlı bir gruba ait niceliksel veridir. Bu veriyi tüm öğrencilere genellemek desteklenen kapsamı aşar.
“Sessiz çalışma alanları, dikkat gerektiren etkinliklerde farklı gereksinimlere karşılık verir. Örneğin düzeltmenler metin denetlerken, müzisyenler nota okurken böyle bir ortamı yararlı bulabilir.”
Bu parçada örnekleme neyi sağlamaktadır?
- A) Sessizliğin bütün koşullarda başarıyı garantilediğini kanıtlamaktadır.
- B) Dikkat kavramını sözlükteki kapsamıyla kesin olarak tanımlamaktadır.
- C) Farklı işlerde aynı gereksinimin nasıl ortaya çıktığını göstermektedir.
- D) Çalışma alanlarının mimari özelliklerini niceliksel olarak vermektedir.
- E) Bir uzmanın söylediği cümleyi savın tek kanıtı olarak sunmaktadır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Düzeltmen ve müzisyen örnekleri, dikkat gereksiniminin değişik işlerde görülebileceğini somutlar; evrensel bir başarı garantisi vermez.
“Yazar, kurgusal öyküsündeki kahramana ‘Bu sokak benim ikinci evim.’ dedirtiyor. Ardından mahalle yaşamının insanı nasıl dönüştürdüğünü tartışıyor.”
Tırnak içindeki ifade ile ilgili en doğru değerlendirme nedir?
- A) Tırnak kullanıldığı için cümle mutlaka uzman görüşü sayılmalıdır.
- B) Cümlenin varlığı metnin bütünüyle tanımlama olduğunu gösterir.
- C) Sözü edilen sokaklar iki ayrı mekân olarak karşılaştırılmıştır.
- D) Kahramanın konuşması okur istatistiği olarak kabul edilmelidir.
- E) Kahramanın sözü aktarılmıştır; bu aktarım tek başına tanık gösterme değildir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Bir kurmaca kahramanın sözü, kanıt olarak başvurulan yetkin bir kişinin görüşü değildir. Tırnak işareti tek başına tanık gösterme sayılmaz.
“İyi bir giriş paragrafı, okura açılan bir kapı gibidir; içeride nelerle karşılaşacağını sezdirir ama bütün ayrıntıları birden göstermez.”
Benzetme yapılırken iki unsurun hangi ortak yönü öne çıkarılmıştır?
- A) İkisinin aynı malzemeden üretilen nesneler olması
- B) İkisinin de uzman görüşünü doğrudan aktarması
- C) İlk karşılaşmada bir sonraki bölüme geçişi hazırlamaları
- D) İkisi için de belirli bir uzunluk ölçüsünün zorunlu olması
- E) Her iki unsurun da sayısal sıralama belirtmesi
Doğru cevap: C
Çözüm: Kapı ve giriş paragrafı, bütüne erişmeyi sağlayan ilk eşik olmaları yönüyle ilişkilendirilmiştir. Benzetmenin yönü işlev ortaklığıdır.
“I. Bildirim panosu, ortak duyuruların gösterildiği alandır. II. Örneğin etkinlik saati ve mekân değişikliği burada ilan edilebilir. III. Geçen ay panoda 18 duyuru yer aldı.”
Numaralı cümlelerdeki düşünceyi geliştirme yolları sırasıyla hangileridir?
- A) Tanımlama – örnekleme – sayısal veri kullanma
- B) Karşılaştırma – sayısal veri – tanımlama
- C) Örnekleme – karşılaştırma – benzetme
- D) Benzetme – örnekleme – tanık gösterme
- E) Tanık gösterme – tanımlama – karşılaştırma
Doğru cevap: A
Çözüm: I. cümle kavramı açıklar, II. cümle duyuru türlerini örnekler, III. cümle duyuru sayısını bildirir. Her birinin işlevi farklıdır.
“İlk metin bir yağmur damlasının pencereye düşüşünü anlatır; ikinci metin aynı hareketi bir saatin tıkırtısına benzetir.”
İkinci metne eklenen düşünceyi geliştirme yolunun özgün katkısı nedir?
- A) Hareketin ritmini başka bir ses aracılığıyla sezdirme
- B) İki yağmur türünün sıcaklık değerlerini karşılaştırma
- C) Bir meteoroloğun açıklamasına tanık olarak başvurma
- D) Damlaların aylara göre sayısal dağılımını gösterme
- E) Yağmur damlasını bilimsel özellikleriyle tanımlama
Doğru cevap: A
Çözüm: İkinci metin, düşüşün temposunu saat sesiyle ilişkilendirmiştir. Bu benzetme duyumsatır; sayısal bir ölçüm veya uzman görüşü içermez.
“Varsayımsal bir ankette 100 kişiden 68’i toplu taşımayı kullanacağını söyledi.” ifadesini ‘İnsanların çoğu toplu taşıma yanlısıdır.’ diye değiştiren yazar.
Bu değişiklikte düşünceyi destekleme bakımından hangi bilgi kaybedilmiştir?
- A) Savın bir uzmandan alıntılanmış olmasını
- B) Toplu taşıma kavramının tanımlanmış olmasını
- C) Yargının hangi ölçüm kapsamına ve sayıya dayandığının görünürlüğünü
- D) Kullanım örneklerinin birbirinden farklı olmasını
- E) Cümlede yapılan her türlü genel karşılaştırmanın varlığını
Doğru cevap: C
Çözüm: İlk sözde 100 kişilik örneklem ve 68 kişi açıkça verilir; ikinci ifade bu ölçülebilir dayanağı gizleyerek genel bir izlenime dönüşür.
“Eski defterler, günlük notları yıllar boyunca saklayabilir; dijital not uygulamalarıysa metin içinde arama yapmayı kolaylaştırır. Bu iki yöntem birbirinin rakibi olmak zorunda değildir.”
Bu paragrafta hangi iki işlev bir arada bulunmaktadır?
- A) İki yöntemin farklı üstünlüklerini verme ve bunların birlikte kullanılabileceğini belirtme
- B) Yalnızca sayısal veriye dayanma ve örnekler sıralama
- C) Bir tarihi olay anlatma ve bunu sayısal verilerle kanıtlama
- D) Benzetme üzerinden mekân kurma ve olayları zamansal sıralama
- E) Bir yöntemi bilimsel olarak tanımlama ve bir uzmanın sözüyle doğrulama
Doğru cevap: A
Çözüm: Kâğıt ve dijital not alma farklı yararları açısından karşılaştırılmış, ardından ayrılığın zorunlu olmadığı çıkarımı yapılmıştır.
“Bir rehber, ‘İşaretler ziyaretçinin kararını hızlandırır.’ diyor. Metin bu sözü aktarıyor fakat hangi işaretlerin nasıl işe yaradığını göstermiyor.”
Parçanın düşünceyi geliştirme bakımından eksik yönü nedir?
- A) Alıntı yapan kişinin tüm düşüncelerinin ayrı ayrı sayılması
- B) Doğrudan alıntının hiçbir koşulda tanık gösterme olamaması
- C) Tanık olarak aktarılan görüşün somut kullanım örnekleriyle desteklenmemesi
- D) Kavramın yabancı dildeki karşılığının belirtilmemesi
- E) Sözdeki işaretlerin mutlaka birbirleriyle karşılaştırılmaması
Doğru cevap: C
Çözüm: Bir kişinin görüşüne başvurulmuştur; ancak görüşün nasıl gerçekleştiğini açıklayan örnekler yoktur. Eksiklik, alıntının somutlaştırılmamasıdır.
“Bir işi tek seferde bitiren kişi ile işi birkaç oturuma bölen kişi, aynı ürünü ortaya çıkarabilir. Ancak ikincisi, aralarda yeniden değerlendirme olanağı bulabilir.”
Buradaki karşılaştırmanın temel ölçütü hangisidir?
- A) İşin geçmişteki bütün örneklerinin tek tek sıralanması
- B) İki kişinin çalıştığı binaların fiziksel farklılığı
- C) Ürünün maddi maliyetinin iki kişi arasında dağılımı
- D) Çalışmanın zamana bölünmesinin değerlendirme olanağına etkisi
- E) Çalışmanın uzmanlar tarafından sözle onaylanması
Doğru cevap: D
Çözüm: İki çalışma biçimi sonuç ürününden çok süreçteki değerlendirme fırsatı bakımından karşılaştırılmaktadır.
“Yazar bir yandan sözlüğü ‘dilin belleği’ne benzetiyor, öte yandan eski ve yeni baskılar arasındaki madde sayısı farkını açıklıyor.”
Burada yararlanılan iki yolun birleşimi hangisidir?
- A) Yalnız tanımlama ve sınıflandırma
- B) Benzetme ve sayısal veriye dayalı karşılaştırma
- C) Tanımlama ve doğrudan tanık gösterme
- D) Örnekleme ve kurmaca olay aktarımı
- E) Yalnız karşılaştırma ve doğrudan alıntı
Doğru cevap: B
Çözüm: “Dilin belleği” ifadesi mecazi benzetme kurar; iki baskının madde sayısı arasındaki fark ise nicel karşılaştırmadır.
“Bir metinde ‘Farklı konularda çalışan insanlar ortak sorunlarla karşılaşır.’ denir. Ardından bir editörün kaynak seçme, bir mimarın malzeme seçme süreci anlatılır.”
İkinci cümlede verilen iki durumun ortak görevi nedir?
- A) Bir mesleği ötekinin bütünüyle aynısı göstermek
- B) Genel yargının farklı alanlardaki somut karşılıklarını göstermek
- C) İki mesleğin çalışan sayısını istatistiklerle kanıtlamak
- D) Ünlü iki kişinin görüşlerini tanık olarak aktarmak
- E) Editör ile mimarın tüm yetkilerini tanımlamak
Doğru cevap: B
Çözüm: Editör ve mimar, ortak karar verme sorununu farklı bağlamlarda örnekleyen kişilerdir. İki meslek yalnız üstünlük için karşılaştırılmamıştır.
“Aşağıdaki parça düşünceyi ‘Bütün deneyimler birbirine benzemez.’ cümlesiyle açıyor; ardından iki öğrenci grubunun aynı etkinliğe farklı tepkiler verdiğini açıklıyor.”
Bu parçadaki örneklerin en uygun işlevi hangisidir?
- A) Deneyim sözcüğünün sözlük tanımını yapmak
- B) Öğrenci tepkilerini başka nesnelere benzetmek
- C) Aynı olayın farklı kişilerde değişik sonuçlar doğurabileceği yargısını desteklemek
- D) Bir uzman sözünü alıntılayarak savı kanıtlamak
- E) İki grubun katılımcı sayıları bilinmeden kesin yüzdelik hesaplamak
Doğru cevap: C
Çözüm: İki grubun farklı tepkileri, deneyimlerin birbirinin aynı olmayabileceği düşüncesini gözle görünür hâle getiren örneklerdir.
“Aynı konu hakkında biri ‘Bu eser bir köprü gibidir; geçmişten geleceğe geçiş kurar.’ derken diğeri ‘İlk baskı 120, ikinci baskı 180 sayfadır.’ diyor.”
Bu iki cümledeki destekleyici yaklaşım farkı nedir?
- A) İlkinde sayısal veri, ikincisinde tanık gösterme vardır.
- B) İlkinde tanık gösterme, ikincisinde kişileştirme vardır.
- C) İlkinde örnekleme, ikincisinde tanımlama vardır.
- D) İlkinde tanımlama, ikincisinde yalnız benzetme vardır.
- E) İlkinde benzetme, ikincisinde ölçülebilir karşılaştırma vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Köprü sözcüğü eserin işlevine benzetme kurar. Sayfa sayıları ise iki baskıyı nicel olarak karşılaştırmayı sağlar.
“Çizim, düşünceyi yalnız sözcüklere bırakmadan gösterebilir. Bir tasarımcı, ‘Bazen tek çizgi bir sayfa açıklamadan hızlı anlaşılır.’ diyor.”
Bu parçada ikinci cümlenin ilkine katkısı nedir?
- A) Birçok çizim türünü örnekler hâlinde sıralaması
- B) İlk cümledeki kavramı kesin sınırlarıyla tanımlaması
- C) Çizim sayısının yıllara göre değişimini bildirmesi
- D) Bir ürünü dış görünüş bakımından başka ürüne benzetmesi
- E) İleri sürülen düşünceyi konuya ilişkin bir kişinin sözüyle desteklemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: İkinci cümle bir tasarımcının görüşünü ilk yargıyı güçlendirmek üzere aktarır. Alıntı, tanık gösterme işlevi taşır.