Bir kentte bisiklet kullanımı hakkında yapılan söyleşilerde insanlar yolların güvenliği, park yeri eksikliği ve toplu taşımayla bağlantıdan söz etti. Konuşmalarda bisikletlerin üretim maliyeti, markaların pazar payı veya satış kampanyaları ele alınmadı. Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
- A) Bisiklet yollarının güvenliğine
- B) Bisikletleri bırakacak yer gereksinimine
- C) Toplu taşımayla bağlantı kurulmasına
- D) Bisiklet markalarının satış oranlarına
- E) Kent içindeki ulaşım koşullarına
Doğru cevap: D
Çözüm: Parçada kent içi ulaşım deneyiminin güvenlik, park yeri ve bağlantı yönleri var; markaların satış oranları hakkında bilgi bulunmuyor.
“Kalabalık bir sessizlik sınıfı doldurdu.” cümlesinde edebî bağlamı da düşünürsek hangi yargı daha doğrudur?
- A) “Kalabalık” sözcüğü mutlaka sayı ile kullanılmalıdır.
- B) “Doldurdu” fiili yalnız insan özneyle kurulur.
- C) “Sessizlik” yalnız çoğul kullanılacağı için hatalıdır.
- D) “Sınıfı” sözcüğünün tamlayan eki eksiktir.
- E) Bağlamına göre mecazlı bir kullanım olabilir; tek başına hata sayılmaz.
Doğru cevap: E
Çözüm: Şiirsel veya mecazlı anlatımda karşıt görünen kavramlar bilinçli biçimde bir araya getirilebilir. Bağlam olmadan her sıra dışı benzetme bozukluk sayılmaz.
Bu parçanın okur üzerindeki hedeflenen etkisi hangisidir?
Bir haritanın ölçeği, gerçekteki uzaklığın haritadaki karşılığıdır. Ölçek küçüldükçe aynı kâğıtta daha geniş bir alan gösterilebilir; ancak ayrıntı azalır.
- A) Kişilerin davranışlarını olay akışı içinde canlandırmak
- B) Karşı görüşü hatalı göstererek onay elde etmek
- C) Bir mekânın sesini ve kokusunu duyumsatmak
- D) Bir ilişkiyi anlaşılır kılarak konuyla ilgili bilgi kazandırmak
- E) Olayların nedenini merak ettirerek gerilim oluşturmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Tanım ve ölçeğe bağlı sonuç sunulması açıklamaya hizmet eder. Parça bir konu hakkında öğretici bilgi verir; tartışmada olduğu gibi karşı sav yoktur.
“Yeni soruları çözdük akşam birlikte.” cümlesinin yüklemi “çözdük” sözcüğüdür. Bu söz dizimiyle ilgili doğru değerlendirme hangisidir?
- A) Yüklem isim soylu olduğundan cümle isim cümlesidir.
- B) Yargı tamamlanmadığından cümle eksiltilidir.
- C) İkinci bir çekimli fiil içerdiğinden birleşik yüklemlidir.
- D) Olumsuzluk eki bulunduğu için cümle olumsuzdur.
- E) Yüklem sonda olmadığı için cümle devriktir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Yüklem çözdük sözcüğü cümlede sondan önce yer alır; ardından akşam birlikte ifadesi gelir. Bu nedenle kurallı değil devrik cümledir.
“Bazen bir nesne büyük bir hatıranın işaretidir. Örneğin çocukluk defterindeki solmuş bir bilet, yıllar önceki bir yolculuğu hatırlatabilir.”
Örneğin ifadesinden sonra gelen bölümün işlevi nedir?
- A) Nesnenin teknik üretim biçimini tanımlamak
- B) Genel düşünceyi özel bir durum aracılığıyla somutlaştırmak
- C) Bir uzman görüşünü tartışmasız kanıt olarak sunmak
- D) Hatıra ile bellek arasında biçimsel benzerlik kurmak
- E) Hatırlama sürelerini rakamlarla karşılaştırmak
Doğru cevap: B
Çözüm: Bilet ve yolculuk, bir nesnenin hatıra değeri taşıyabileceği düşüncesini göz önüne getirir. Yöntem örneklemedir.
“Yeni gözlükçü bugün dükkânı açtı.” cümlesindeki “gözlükçü” sözcüğünün yapısıyla ilgili doğru bilgi hangisidir?
- A) Göz kökünden iki yapım ekiyle yeni adlar türetilmiştir.
- B) Göz köküne yalnızca çoğul eki getirilmiştir.
- C) Göz kökü iki ayrı kişi ekiyle çekimlenmiştir.
- D) Sözcükte yalnız bir çekim eki bulunmaktadır.
- E) Sözcük herhangi bir ek almamış yalın köktür.
Doğru cevap: A
Çözüm: Göz sözcüğünden -lük ekiyle gözlük, ardından -çü ekiyle gözlükçü türetilir. İki ek de sözcüğün anlamını değiştirip yeni ad oluşturur.
Bir yazıda kişinin mesleki unvanı “Dr” ile kısaltılmış. Kılavuza göre doğru gösterim hangisidir?
- A) Dr Ayhan raporu okudu.
- B) Dr: Ayhan ders anlattı.
- C) Dr. Ayhan toplantıya katıldı.
- D) D.r Ayhan görüş verdi.
- E) DR Ayhan toplantıda konuştu.
Doğru cevap: C
Çözüm: Gelenekleşmiş unvan kısaltmalarının sonuna nokta konur; doktor için “Dr.” kullanılır. “DR”, “D.r” veya noktasız biçimler bu bağlamda doğru gösterim değildir.
Bir rafta Atlas, Defter, Roman, Sözlük ve Şiir adlı beş kitap soldan sağa yan yana dizilecektir. Sözlük en sağdadır. Roman, Şiir’in solundadır. Defter ile Atlas yan yanadır.
Yalnızca verilen bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi mümkün değildir?
- A) Defter ile Roman arasında bir öğe vardır.
- B) Defter ile Sözlük arasında bir öğe vardır.
- C) Roman ile Sözlük arasında bir öğe vardır.
- D) Atlas ile Roman arasında bir öğe vardır.
- E) Roman ile Şiir arasında bir öğe vardır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Önce verilen bitişiklik, öncelik ve sabit sıra koşullarını birlikte uygulamak gerekir. Koşulların tamamına uyan 6 farklı sıralama vardır. Bunlardan biri “Atlas → Defter → Roman → Şiir → Sözlük” biçimindedir. “Roman ile Şiir arasında bir öğe vardır.” ifadesinin gerçekleştiği hiçbir geçerli sıralama yoktur. Buna karşılık diğer dört durumun her biri en az bir geçerli yerleşimde ortaya çıkar.
“Onun başarılı olacağını ümit ediyorum ve bekliyorum.” cümlesinde iki yüklem için ortak kullanılan nesne bakımından sorun var mı?
- A) Vardır; “beklemek” yalnız bulunma eki ister.
- B) Vardır; birinci yüklem geniş zamanda olmalıdır.
- C) Vardır; her iki fiil farklı özne gerektirir.
- D) Vardır; “ümit etmek” mutlaka yönelme eki ister.
- E) Yoktur; iki fiil de “başarılı olacağını” sözüyle kullanılabilir.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Başarılı olacağını ümit ediyorum” ve “başarılı olacağını bekliyorum” ayrı ayrı kurulabilir. Aynı öge iki fiili de tamamladığı için ortak kullanım uygundur.
Parçanın anlatım biçimini belirlerken hangi gerekçe esas alınmalıdır?
Bir mıknatısın bütün metalleri çektiği düşüncesi doğru değildir. Örneğin demir mıknatıstan etkilenirken bakır aynı etkiyi göstermez.
- A) Bir kahramanın davranışlarının zamana göre izlenmesi
- B) Bir manzaranın canlı duyusal izlenimlerle aktarılması
- C) Bir çatışmanın konuşmalar yoluyla sahnelenmesi
- D) Bir eleştiriye karşı kişisel hakların savunulması
- E) Yanlış bilinen bir olgunun örnekle açıklığa kavuşturulması
Doğru cevap: E
Çözüm: Yazar bir fiziksel olguyu doğru biçimiyle açıklamak için karşılaştırmalı örnek kullanır. “Yanlış bilinen” sözü tek başına tartışma anlamına gelmez; hedef bilgiyi düzeltmektir.
“Bir mahalle fırını sabahları yerel üreticilerden un alıyor. (I) Fırının vitrini her hafta farklı ürünlerle düzenleniyor. (II) Bu durum çevredeki küçük üreticilerin satışlarını destekliyor. (III) Fırının yakınındaki parkta çocuklar için oyun alanı bulunuyor. (IV) Fırın, aldığı malzemelerin kaynağını müşterilerine de açıklıyor.” Bu metinde düşüncenin akışını bozan numaralanmış cümle hangisidir?
- A) I. cümle, çünkü vitrindeki çeşitlilik anlatılıyor.
- B) II. cümle, çünkü yerel üretici desteği açıklanıyor.
- C) IV. cümle, çünkü malzeme kaynağı belirtiliyor.
- D) III. cümle, çünkü üretim ilişkisi yerine parktan söz ediyor.
- E) Hiçbiri, çünkü bütün cümleler aynı ilişkiyi inceliyor.
Doğru cevap: D
Çözüm: Diğer cümleler fırının işleyişi, ürünleri veya yerel üreticilerle bağını anlatır. Parktaki oyun alanı bu bütünlüğün dışındadır.
“___ kitapları masaya koydu.” cümlesindeki boşluğa, kitapların rafta bulunduğunu bildiren niteleme yapısı getirilecektir. Doğru tamamlayış hangisidir?
- A) raftaki
- B) rafdaki — bulunma eki sertleşmemiştir
- C) raftan — ayrılma hâli eki almıştır
- D) rafları — belirtme eki almıştır
- E) rafa — yönelme hâli eki almıştır
Doğru cevap: A
Çözüm: Burada -ki, rafta sözcüğüne bitişerek sıfat görevli bir yapı oluşturur: raftaki kitaplar. Bağlaç olan ki gibi ayrı yazılmaz.
"Roman, okura bambaşka bir dünyanın kapısını açıyor." sözündeki "kapı açmak" neyi anlatır?
- A) Gerçek bir mekâna girmeyi
- B) Okuru bir yerden uzaklaştırmayı
- C) Anlatıyı yarıda bırakmayı
- D) Yeni bir bakış imkânı sunmayı
- E) Bilinenleri tekrar etmeyi
Doğru cevap: D
Çözüm: Kapı açmak burada yeni bir deneyim ve düşünce alanıyla tanıştırmak anlamındadır; gerçek bir kapının açılmasından söz edilmez.
Numaralanmış cümlelerden hangisi paragrafın düşünce akışını bozmaktadır?
(1) Bir uygulamanın erişilebilir olması yalnız büyük harfler kullanmak değildir. (2) Ekran okuyucularına uygun düğme adları bulunmalıdır. (3) Renk farkına dayalı uyarılar yazıyla da belirtilmelidir. (4) Akıllı telefonların pil kapasiteleri modelden modele değişir. (5) Bu düzenlemeler farklı kullanıcıların aynı bilgiye erişmesini kolaylaştırır.
- A) 2. cümle
- B) 1. cümle
- C) 5. cümle
- D) 3. cümle
- E) 4. cümle
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk üç cümle erişilebilir tasarımın somut gereklerini, beşinci cümle amacını açıklar. Pil kapasitesi erişilebilirliği bu bağlamda örneklemediğinden konu dışı kalır.
“Bu kitap, geçen yıl okuduğum romandan daha akıcı; ancak karakterleri onun kadar derin değil.” diyen kişi hangi karşılaştırmayı yapmaktadır?
- A) Her iki kitabın anlatımını aynı ölçüde başarılı bulmaktadır.
- B) Anlatımda yeni kitabı, karakterlerde eskisini üstün bulmaktadır.
- C) Yeni kitabı hem anlatım hem karakter açısından üstün tutmaktadır.
- D) Eski romanı yalnız anlatım bakımından başarılı bulmaktadır.
- E) İki kitabın karakterlerini birbirine denk görmektedir.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Daha akıcı” ifadesi yeni kitabı anlatım yönünden öne çıkarır. “Onun kadar derin değil” ise önceki romanın karakterlerinin daha başarılı bulunduğunu gösterir.
Parçada betimlemeden çok öykülemenin kullanılmasının nedeni nedir?
Sabahın erken saatinde sahil boyunca yürüdüm. Önce limandaki küçük balıkçı teknelerini gördüm, sonra mendireğin sonundaki fenerin yanına kadar gittim.
- A) Limanın bugünkü kullanımının eleştirilmesi
- B) Mendireğin teknik özelliklerinin tanımlanması
- C) Deniz kenarının renk ayrıntılarına odaklanılması
- D) Yürüyüş yapmanın bilimsel yararlarının açıklanması
- E) Yerlerin bir hareket ve zaman sırasına bağlı olarak verilmesi
Doğru cevap: E
Çözüm: İlk bakışta mekân adları olsa da “yürüdüm”, “gördüm”, “gittim” eylemleri ve “önce–sonra” sırası olay akışı kurar. Bu yüzden öyküleme baskındır.
“Bir metindeki anlatım ses, renk ve dokunuş gibi farklı duyulara açılabilir. Örneğin bir şiirde yağmurun sesi, bir öyküde taş duvarın soğukluğu okura duyurulabilir.”
İkinci cümlenin düşünceyi geliştirmedeki görevi nedir?
- A) Uzman görüşünü doğrudan alıntılamak
- B) Bir kavramın bilimsel sınırını tanımlamak
- C) Sayısal ölçümlerle kesinlik kazandırmak
- D) İki yazı türünün üstünlüklerini sıralamak
- E) Genel yargıyı somut örneklerle görünür kılmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Şiir ve öyküde verilen duyusal ayrıntılar, ilk cümledeki genel düşüncenin nasıl gerçekleşebileceğini gösteren örneklerdir.
Bir okuma salonunda Aslı, Bora, Ceren, Deniz ve Ekin tek sıradaki beş koltuğa soldan sağa oturacaktır. Bora, Ceren’in hemen solundadır. Aslı, Bora’nın solundadır. Deniz, Aslı’nın sağındadır. Ekin en soldaki koltukta değildir.
Deniz’nın üçüncü sırada olduğu ayrıca öğreniliyor. Buna göre Aslı hangi sıradadır?
- A) dördüncü sırada
- B) beşinci sırada
- C) üçüncü sırada
- D) birinci sırada
- E) ikinci sırada
Doğru cevap: D
Çözüm: Önce verilen bitişiklik, öncelik ve sabit sıra koşullarını birlikte uygulamak gerekir. Koşulların tamamına uyan 6 farklı sıralama vardır. Bunlardan biri “Aslı → Bora → Ceren → Deniz → Ekin” biçimindedir. Deniz için 3. sıra ayrıldığında geriye 1 geçerli düzen kalır; bunların her birinde Aslı 1. sıradadır. Ek koşul diğer sıraları dışlar.
“Kazanın nedeni dikkatsizlikten kaynaklanıyor.” cümlesindeki bozukluk nasıl açıklanır?
- A) “Nedeni” sözcüğü yüklemden sonra mutlaka yer almalıdır.
- B) “Kaynaklanıyor” fiili yalnız edilgen biçimde kullanılabilir.
- C) “Nedeni” ile “kaynaklanıyor” aynı neden ilişkisini gereksiz yineler.
- D) “Kazanın” sözcüğü yanlış kişi ekiyle kullanılmıştır.
- E) “Dikkatsizlikten” sözcüğü çoğul yapılmalıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Nedeni” zaten sebep bildirirken “-den kaynaklanmak” da sebep ilişkisi kurar. “Kaza dikkatsizlikten kaynaklanıyor” veya “Kazanın nedeni dikkatsizliktir” denmelidir.
Numaralanmış cümlelerden hangisi paragrafın düşünce akışını bozmaktadır?
(1) Yürüyüş yolları kentin farklı mahallelerini birbirine bağlayabilir. (2) Bu yolların kullanılabilmesi için gece aydınlatması önemlidir. (3) Yaya geçitlerindeki güvenlik de güzergâhın sürekliliğini etkiler. (4) Bazı kentlerde yerel tiyatroların biletleri çevrim içi satılır. (5) Dolayısıyla yaya ulaşımı tek bir kaldırımdan değil, bağlantılı bir ağdan oluşur.
- A) 2. cümle
- B) 4. cümle
- C) 3. cümle
- D) 5. cümle
- E) 1. cümle
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk üç cümle yaya ağının güvenliğini ve sürekliliğini açıklar; beşinci cümle bunları toplar. Dördüncü cümlenin tiyatro biletleriyle ilgili bilgisi bu düşünce zincirine bağlanmaz.