“Bir dilin söz varlığı, kentin sokak ağına benzer: kimi yollar sık kullanılır, kimileri belli bölgelere açılır. Günlük konuşma ile bilim dili de böyle farklı söz yollarından yararlanır.”
Yazarın benzetmeyi kullanmaktaki amacı nedir?
- A) Bir şehirdeki sokak sayısını bilimsel veri olarak kaydetmek
- B) Bilim dilini günlük konuşmadan her bakımdan üstün göstermek
- C) Bir dil araştırmacısının sözünü doğrudan kanıt olarak aktarmak
- D) Sözcüklerin kullanım alanları arasındaki ilişkileri somut bir ağ üzerinden açıklamak
- E) Söz varlığının sözlükte yer alan tam tanımını yapmak
Doğru cevap: D
Çözüm: Dilin farklı kullanım alanları, sokak ağındaki yollarla eşleştirilerek zihinde canlandırılır. Benzetme açıklamaya hizmet eder.
Bir müzenin değerini yalnız sergilediği nesnelerin sayısıyla ölçmek yanıltıcı olabilir. Bazı müzeler yüzlerce parçayı yan yana dizerken ziyaretçiye bunlar arasında ilişki kurma fırsatı tanımaz. Daha küçük bir koleksiyonu dikkatle düzenleyen başka bir müze ise izleyicinin sorular sormasını, karşılaştırma yapmasını sağlayabilir. Bu parçanın yazarına göre etkili bir müzeciliğin temel koşulu nedir?
- A) Her sergi salonunda mümkün olan en fazla sayıda nesne bulundurmak
- B) Müzenin başarısını yalnız yıllık ziyaretçi sayısına göre hesaplamak
- C) Ziyaretçiye eserlerle ilgili hiçbir açıklama ve yönlendirme sunmamak
- D) Koleksiyonun değerini mekânın büyüklüğüyle doğrudan eşitlemek
- E) Nesneler arasında anlamlı ilişkiler kurduran bir sunum hazırlamak
Doğru cevap: E
Çözüm: Yazar çok parçanın tek başına anlam yaratmadığını, daha az parçayla bile ilişki ve soru kurdurulabileceğini savunur. Belirleyici olan sunumun niteliğidir.
“Çocuklar okula gitti, anneleri ise işe.” örneğinde ikinci yargının yüklemi belirtilmemiştir. Cümle için hangisi doğrudur?
- A) “İse” kullanıldığında ilk yüklem çoğul olmak zorundadır.
- B) İkinci yargıya “gitmediler” eklenmesi zorunludur.
- C) Yüklem ilk yargıdan anlaşılabildiği için eksiltili anlatım uygundur.
- D) Her eksiltili cümle zorunlu olarak anlatım bozukluğudur.
- E) “İşe” sözcüğü ilk yargının nesnesi sayılmalıdır.
Doğru cevap: C
Çözüm: “Anneleri ise işe [gitti]” anlamı ilk yargıdan açıkça anlaşılır. Anlam belirsizleşmiyorsa ortak veya eksiltilmiş yüklem kullanımı hata değildir.
Bir laboratuvar listesinde “10 kg”, “12 cm” ve “3 m” kullanılmıştır. Bunların ortak yazım özelliği nedir?
- A) Birim simgeleri daima sonuna nokta almıştır.
- B) Her sayıdan sonra kesme işareti konmuştur.
- C) Simgelerin tümü sayıyla bitişik yazılmalıdır.
- D) Ölçü simgeleri özel ad olduğu için büyük yazılmıştır.
- E) Ölçü birimi simgeleri sayıdan boşlukla ayrılmıştır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Ölçü birimlerinin kg, cm, m gibi simgeleri sayıdan bir boşlukla ayrılır. Bu simgelerin ardından kısaltma noktası kullanılmaz.
“Bir konunun herkesçe konuşulması, onun herkesçe doğru anlaşıldığı anlamına gelmez.” cümlesine karşılık gelen yargı hangisidir?
- A) Çok konuşulan konuların hepsi yanlış anlaşılır.
- B) İyi anlaşılan konular hiçbir zaman tartışılmaz.
- C) Konuşanların hepsi aynı bilgi düzeyindedir.
- D) Yaygın biçimde gündemde olmak doğru kavranmayı garanti etmez.
- E) Bir konunun anlaşılması için hiç konuşulmaması gerekir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Cümlede konuşulma sıklığı ile doğru anlaşılma birbirinden ayrılmaktadır. Yaygınlık, herkesin doğru kavrayış geliştirdiğinin kanıtı değildir.
Hangi cümle olayın ilerlemesini sağlar?
“Müze görevlisi ziyaretçiyi karşıladı.” cümlesinden hareketle bir öyküleme kurulmak isteniyor.
- A) Görevlinin önünde koyu kahverengi bir danışma masası vardı.
- B) Giriş salonu geniş, tavanları yüksek ve aydınlıktı.
- C) Ziyaretçi biletini gösterdi; görevli onu üst kattaki salona yönlendirdi.
- D) Kimi ziyaretçilerin sessizliği sıkıcı bulmasını doğru görmüyorum.
- E) Müzelerin temel işlevi nesneleri koruyarak sergilemektir.
Doğru cevap: C
Çözüm: Karşılama eyleminin ardından biletin gösterilmesi ve yönlendirme yeni bir olay basamağı oluşturur. Böylece öykülemenin akışı sürer.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi soru işaretinin kullanımı bakımından doğrudur?
- A) Kimlerin geldiğini bilmiyorum?
- B) Gelecek saati öğrendim?
- C) Soruyu çözdüğünü söyledi?
- D) Kim geldiğini biliyorum?
- E) Kim geldi, hâlâ bilmiyorum.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Kim geldi, hâlâ bilmiyorum.” ifadesi tümüyle soru cümlesi değil, bir bilgilendirmedir. Dolaylı soru içerdiği için sonunda soru işareti kullanılmaz.
“Sınıfta herkes hazırdı, ben de biraz sonra geldim.” cümlesindeki “sınıfta” ve “ben de” kullanımlarında -ta ve de biçimlerinin görevleri hangi seçenekte doğru karşılaştırılmıştır?
- A) İlk kullanımda bağlaç, ikinci kullanımda iyelik eki vardır.
- B) Her iki kullanımda da bulunma durumu eki vardır.
- C) Sınıfta sözcüğündeki -ta çekim eki, “ben de”deki de bağlaçtır.
- D) İlk kullanımda yapım eki, ikinci kullanımda soru edatı vardır.
- E) Her iki kullanımda da ayrı yazılan bağlaç bulunmaktadır.
Doğru cevap: C
Çözüm: Sınıf-ta sözcüğündeki -ta bulunma durumu ekidir ve bitişik yazılır. Ben de sözündeki de ekleme anlamlı bağlaçtır ve ayrı yazılır.
“Yazar, kurgusal öyküsündeki kahramana ‘Bu sokak benim ikinci evim.’ dedirtiyor. Ardından mahalle yaşamının insanı nasıl dönüştürdüğünü tartışıyor.”
Tırnak içindeki ifade ile ilgili en doğru değerlendirme nedir?
- A) Tırnak kullanıldığı için cümle mutlaka uzman görüşü sayılmalıdır.
- B) Cümlenin varlığı metnin bütünüyle tanımlama olduğunu gösterir.
- C) Sözü edilen sokaklar iki ayrı mekân olarak karşılaştırılmıştır.
- D) Kahramanın konuşması okur istatistiği olarak kabul edilmelidir.
- E) Kahramanın sözü aktarılmıştır; bu aktarım tek başına tanık gösterme değildir.
Doğru cevap: E
Çözüm: Bir kurmaca kahramanın sözü, kanıt olarak başvurulan yetkin bir kişinin görüşü değildir. Tırnak işareti tek başına tanık gösterme sayılmaz.
“Bir sergide eserleri yan yana görmek ile aralarındaki konuşmayı duyabilmek aynı şey değildir.” diyen eleştirmen, bazı salonlarda eserlerin tarihsel bağlarının ve birbirini etkileyen özelliklerinin açıklanmadığını söylüyor. Eleştirmenin sözündeki “konuşma” hangi anlama gelmektedir?
- A) Ziyaretçilerin salonlarda yüksek sesle tartışmaları
- B) Müze çalışanlarının eserleri sözlü olarak pazarlamaları
- C) Eserleri üreten sanatçıların aynı dönemde yaşamaları
- D) Eserlerin birbirleriyle kurduğu anlam ve etkileşim ilişkileri
- E) Sergilerin yalnız ses kaydı kullanılan bölümlerden oluşması
Doğru cevap: D
Çözüm: Metindeki “konuşma” mecazdır; eserlerin birbirine bağlanma ve karşılaştırma potansiyelini anlatır. Fiziksel ses veya aynı dönemde yapılmış olma zorunlu değildir.
"Gösterişli sözleri ayıklayınca geriye yalın ama etkili bir düşünce kaldı." Buradaki "ayıklamak" hangi anlamdadır?
- A) Bütün ifadeleri aynı sıraya koymak
- B) Anlatımı örneklerle genişletmek
- C) Sözleri değiştirmeden tekrarlamak
- D) Düşünceleri farklı başlıklara ayırmak
- E) Gereksiz olanları seçip çıkarmak
Doğru cevap: E
Çözüm: Ayıklamak, bütünden istenmeyen veya gereksiz öğeleri uzaklaştırmaktır. Cümlede gösterişli sözler çıkarılınca asıl düşünce kalmaktadır.
Numaralanmış cümlelerden hangisi paragrafın düşünce akışını bozmaktadır?
(1) Deney sonuçları bekleneni karşılamadığında ölçüm süreci yeniden gözden geçirilir. (2) Araştırmacı kullanılan aracın kalibrasyonunu kontrol edebilir. (3) Örneklemin seçimi de sonucun yorumunu etkileyebilir. (4) Bu kontroller, olumsuz sonucu hemen “başarısızlık” saymamak için gereklidir. (5) Bilim merkezlerinin ziyaretçi sayıları hafta sonlarında artabilir.
- A) 2. cümle
- B) 5. cümle
- C) 1. cümle
- D) 4. cümle
- E) 3. cümle
Doğru cevap: B
Çözüm: İlk dört cümle deney sonuçlarını yeniden inceleme gerekçesini açıklar. Ziyaretçi yoğunluğuna ilişkin beşinci cümle bilimle ilgili görünse de araştırma yöntemine katkıda bulunmaz.
Ayça, Banu, Can, Derya, Emre ve Funda adlı altı gönüllü sabah başlayan altı nöbeti sırayla tutacaktır. Can ikinci ya da beşinci nöbettedir. Funda, Emre’nin hemen ardından nöbet tutar. Ayça, Banu’dan önce nöbet tutar. Derya, Can’dan sonra nöbet tutar. Banu son nöbette değildir.
Aşağıdaki tam sıralamalardan hangisi verilen tüm koşullara uygundur?
- A) Emre → Funda → Ayça → Banu → Can → Derya
- B) Ayça → Funda → Emre → Banu → Can → Derya
- C) Can → Funda → Ayça → Banu → Emre → Derya
- D) Emre → Funda → Ayça → Can → Banu → Derya
- E) Ayça → Can → Emre → Derya → Banu → Funda
Doğru cevap: A
Çözüm: Önce verilen bitişiklik, öncelik ve sabit sıra koşullarını birlikte uygulamak gerekir. Koşulların tamamına uyan 7 farklı sıralama vardır. Bunlardan biri “Ayça → Banu → Emre → Funda → Can → Derya” biçimindedir. “Emre → Funda → Ayça → Banu → Can → Derya” sıralamasında her öğe yalnız bir kez kullanılır; önce-sonra, sabit sıra ve yan yanalık koşulları bozulmaz. Yanlış dizilişlerde bu kurallardan en az biri ihlal edilir.
“Bu öneriyi dün sana ayrıntılı biçimde anlattım.” cümlesinde “bu öneriyi”, “sana” ve “dün” sözlerinin öge görevleri hangi sırayladır?
- A) Yer tamlayıcısı, zarf tümleci, özne
- B) Belirtisiz nesne, yüklem, yer tamlayıcısı
- C) Zarf tümleci, özne, belirtili nesne
- D) Belirtili nesne, yer tamlayıcısı, zarf tümleci
- E) Özne, belirtili nesne, yer tamlayıcısı
Doğru cevap: D
Çözüm: Neyi anlattım? Bu öneriyi (belirtili nesne). Kime anlattım? Sana (yer tamlayıcısı). Ne zaman anlattım? Dün (zarf tümleci).
Bilimsel bir kavramı halka anlatmak isteyen konuşmacı önce günlük hayattan bir örnek verdi, ardından örneğin hangi noktada yetersiz kaldığını açıkladı. Böylece örneğin dinleyiciye yol göstermesini, fakat kavramın yerini almasını istemedi. Bu parçaya göre günlük örneklerden yararlanmanın sınırı nedir?
- A) Örneği açıklayıcı araç sayıp kavramın bütün özellikleriyle eşitlememek
- B) Günlük örnekleri bilimsel anlatımın bütünüyle dışında tutmak
- C) Bir örnek bulunduğunda kavramın tanımından hemen vazgeçmek
- D) Örnekleri kavramdan bağımsız ayrı bir konu olarak değerlendirmek
- E) Kavramı açıklarken yalnız benzetmelerin doğru olduğunu varsaymak
Doğru cevap: A
Çözüm: Konuşmacı günlük örneği bir başlangıç olarak kullanır, sınırlılığını da belirtir. Amaç örnekle aydınlatmak, onu kavramın eksiksiz karşılığı saymamaktır.
Parçada ilk iki cümleyle son cümlenin anlatım işlevleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Pencerenin ardında, duman renginde tepeler vardı. Uzaklardan tek bir köpek havlaması duyuluyordu. Nalan bavulunun fermuarını kapatıp kapıya yöneldi; sessiz evde ayak sesleri çoğaldı.
- A) İlk bölüm bir tezi savunur, son bölüm aynı tezi kanıtlar.
- B) İlk bölüm ortamı betimler, son bölüm olay hareketini başlatır.
- C) İlk bölüm karşı görüşü çürütür, son bölüm sonuç önerir.
- D) İlk bölüm olayları hızlandırır, son bölüm görünümü sabitler.
- E) İlk bölüm bilimsel bilgi verir, son bölüm kavramı tanımlar.
Doğru cevap: B
Çözüm: Görünüş ve ses ayrıntıları başlangıçta durağan bir tablo kurar. Bavulun kapatılması ve kapıya yürüyüş ise bir kişinin eylemlerini zaman içinde ilerletir.
"Onun sessizliği bir onay değildi; kararı tartmak için zamana ihtiyacı vardı." Buradaki "tartmak" hangi süreci anlatır?
- A) Kabul edildiğini ilan etmek
- B) İstekleri sırayla sıralamak
- C) Olası sonuçları değerlendirmek
- D) Kararı gizlice başkalarına bildirmek
- E) Kararın süresini kesinleştirmek
Doğru cevap: C
Çözüm: Kararı tartmak, olumlu ve olumsuz yanlarını düşünüp sonuçları karşılaştırmaktır. Sessizlik bu yüzden onay olarak yorumlanamaz.
“Söz verdiği gün gelmediği gibi neden geciktiğini de bildirmedi.” cümlesine göre konuşanın vurguladığı iki olumsuzluk nedir?
- A) Erken gelmesi ve beklememesi
- B) Yanlış yere gitmesi ve dönmemesi
- C) Sözünü değiştirmesi ve özür dilemesi
- D) Gelmesi fakat hiç konuşmaması
- E) Gelmemesi ve bilgi vermemesi
Doğru cevap: E
Çözüm: “... geldiği gibi ... de” yapısı burada iki olumsuz davranışı birlikte aktarır: Belirlenen zamanda gelmemek ve gecikmeyle ilgili açıklama yapmamak.
Belgesel, Komedi, Dram, Animasyon, Kısa ve Polisiye türünde altı film aynı salonda art arda gösterilecektir. Komedi, Belgesel’den tam iki gösterim sonradır. Polisiye son filmdir. Animasyon, Dram’dan öncedir. Kısa ilk film değildir. Komedi, Polisiye’den öncedir.
Tüm olası sıralamalar dikkate alındığında hangi ifade değişmeden kalır?
- A) Belgesel, ilk üç sıranın birindedir.
- B) Kısa, ilk üç sıranın birindedir.
- C) Komedi, ilk üç sıranın birindedir.
- D) Animasyon, ilk üç sıranın birindedir.
- E) Dram, ilk üç sıranın birindedir.
Doğru cevap: A
Çözüm: Önce verilen bitişiklik, öncelik ve sabit sıra koşullarını birlikte uygulamak gerekir. Koşulların tamamına uyan 7 farklı sıralama vardır. Bunlardan biri “Belgesel → Animasyon → Komedi → Dram → Kısa → Polisiye” biçimindedir. “Belgesel, ilk üç sıranın birindedir.” ifadesi bütün geçerli sıralamalarda sağlanır. Diğer ifadelerin en az biri bir geçerli sıralamada değişebilir.
Bu parçanın sonuna düşünce akışına en uygun cümle hangisidir?
Bir mahallede yeni pazar kurulunca çevredeki dükkânların işleri azalacak sanıldı. Oysa pazara gelenlerin bir bölümü dükkânlardan da alışveriş yapmaya başladı. İki satış alanı beklenmedik biçimde birbirini besledi.
- A) Mahalle sakinlerinin pazar günleri dışarı çıkmaması beklenir.
- B) Bu örnek, yakın işletmeler arasındaki ilişkinin her durumda sıfır toplamlı olmadığını gösterir.
- C) Bu durum mahalledeki bütün dükkânların aynı ürünü satmasını zorunlu kılar.
- D) Bundan sonra pazarın her hafta farklı bir yere taşınması gerekir.
- E) Pazar tezgâhlarının sayısı dükkân kiralarını tek başına belirler.
Doğru cevap: B
Çözüm: Beklenen rekabetin yanında müşteri akışıyla karşılıklı katkı ortaya çıkmıştır. Sonuç, işletmelerin ilişkisini yalnız kazanan-kaybeden karşıtlığına indirgememelidir.