“Ben de seninki kadar iyi yapabilirim.” cümlesinde “de”, “seninki”, “kadar” ve “iyi” sözcüklerinin görevleri birlikte düşünüldüğünde doğru çözümleme hangisidir?
- A) Bağlaç – soru zamiri – isim-fiil – ek fiil
- B) Bağlaç – kişi zamiri – ünlem – isim-fiil
- C) Bağlaç – ilgi zamiri – edat – durum zarfı
- D) Bulunma eki – işaret sıfatı – bağlaç – niteleme sıfatı
- E) Belirtme eki – ilgi sıfatı – zarf-fiil – edat
Doğru cevap: C
Çözüm: De ekleme anlamlı bağlaçtır; seninki adın yerini tutan ilgi zamiridir. Kadar karşılaştırma edatı, iyi ise yapabilirim yükleminin nasıl yapıldığını bildiren durum zarfıdır.
Anlamlı bir paragraf oluşturmak için numaralanmış cümleler hangi sırayla dizilmelidir?
1. Bunun üzerine söz konusu belge farklı arşiv kayıtlarıyla karşılaştırıldı.
2. Bir tarihçi, olayın yılını başka kaynakların tarihleriyle uyuşmayan bir defterde buldu.
3. Defterin sonraki yıllarda eklenmiş sayfalar içerdiği anlaşıldı.
4. Karşılaştırma, defterdeki kaydın aslında daha sonra yazıldığını düşündürdü.
5. Böylece tek bir belgenin tarihi kesin kanıt sayılmadı.
- A) 2 – 1 – 4 – 3 – 5
- B) 2 – 1 – 4 – 5 – 3
- C) 2 – 1 – 3 – 4 – 5
- D) 2 – 4 – 1 – 3 – 5
- E) 1 – 2 – 4 – 3 – 5
Doğru cevap: A
Çözüm: Uyumsuz kayıt belirlenir; “bunun üzerine” farklı belgeler incelenir; karşılaştırmanın çıkardığı kuşku sonraki ekleme bulgusuyla desteklenir; sonuçta tek kayda dayanılmaz.
“Ece de evde sessizce çalışıyordu.” cümlesini inceleyen bir öğrenci hem “de” bağlacının hem bulunma ekinin kullanıldığını söylüyor. Doğru çözümleme hangisidir?
- A) “Ece”nin çoğul eki, “ev”in yönelme eki vardır.
- B) “de” bağlaçları özel adlardan kesmeyle ayrılır.
- C) “Ece de” ekleme bağlacı; “evde” bitişik bulunma eki içerir.
- D) “Ece de” bulunma eki; “evde” ayrı yazılan bağlaçtır.
- E) İki “de” de bağımsız soru sözcüğüdür.
Doğru cevap: C
Çözüm: Ece de ifadesindeki de “Ece de ayrıca” anlamındadır ve ayrı yazılır. Evde içindeki -de yer bildirir ve bitişik bulunma hâli ekidir.
"Veriler kendiliğinden bir şey söylemez; onlara sorulan sorular yön verir." Buradaki "yön vermek" neyi anlatır?
- A) Verileri tamamen yanlış kabul etmek
- B) Soru sormadan doğrudan sonuca ulaşmak
- C) İnceleme sonucunu etkileyen bir çerçeve kurmak
- D) Elde edilen tüm bulguları yok saymak
- E) Veri sayısını önceden belirlemek
Doğru cevap: C
Çözüm: Soruların veriye yön vermesi, hangi yönlerin araştırılacağını ve nasıl yorumlanacağını belirlemesidir. Veriyi değiştirmek ya da inkâr etmek değildir.
Bir gazeteci, “Şehirdeki yeni okuma alanlarının sayısı arttı.” bilgisini aktardıktan sonra bunların hangi semtlerde açıldığını gösteren bir harita yayımlıyor. Haritada yeni alanların büyük bölümünün birbirine yakın bölgelerde toplandığı görülüyor. Gazetecinin haberine haritayı eklemesinin düşünsel işlevi nedir?
- A) Okuma alanlarının sayısına ilişkin verilen bilgiyi tümüyle yanlış ilan etmek
- B) Sayısal artışın kent içindeki dağılımını göstererek ilk bilgiyi sorgulatmak
- C) Harita üzerinden kentte hiç okuma alanı bulunmadığını kanıtlamak
- D) Semtlerin nüfusuna ilişkin verilmemiş bütün ayrıntıları kesinleştirmek
- E) Okuma alanı sayısı arttığında erişim sorununun daima çözüldüğünü göstermek
Doğru cevap: B
Çözüm: Toplam sayının artışı doğru olabilir ancak harita olanakların eşit dağılmadığını düşündürür. Görsel, verinin dağılım yönünü inceletir.
Son iki cümle arasındaki işlev ilişkisi hangi seçenekte doğru verilmiştir?
“Kentin eski taş köprüsü sisin içinde belirsizleşiyordu. Duru yaklaşınca köprünün ayaklarında suyun yükseldiğini gördü. Taşkınlarda suyun akış kesiti değiştiğinden köprülerin dayanıklılığı önem kazanır. Bu yüzden eski köprülerin korunmasını gereksiz görenler yeniden düşünmelidir.”
- A) Tartışma ile başlayan yapı kişisel bir olayı anlatmakla bitmiştir.
- B) Açıklayıcı bilgi, korunma yönündeki görüşü savunmak için gerekçe yapılmıştır.
- C) Bir karşı görüş tümüyle kabul edilmiş ve açıklama gereksizleşmiştir.
- D) İki cümle de yalnız nesnenin görünüşünü ayrıntılandırmıştır.
- E) Önce bir eylem öykülenmiş, sonra aynı eylemin zamanı değiştirilmiştir.
Doğru cevap: B
Çözüm: Üçüncü cümle su kesiti ve dayanıklılık ilişkisini açıklar. Dördüncü cümle bu bilgiyi kullanarak “koruma gereksiz” yargısına itiraz eder; amaç tartışmadır.
“Öğrenciler, ödevlerini özenle hazırladı ve öğretmene sunuldu.” cümlesindeki anlatım bozukluğunun temel nedeni nedir?
- A) Hazırladı fiili yalnız birinci çoğul kişiyle çekimlenebilir.
- B) Ödevlerini sözcüğü belirtili nesne olduğu için hiç kullanılamaz.
- C) İki yüklem de aynı zamanda çekimlendiği için yargı tekrarlanmıştır.
- D) Öğretmen sözcüğü yönelme eki aldığı için fiil geçişsiz olmuştur.
- E) İlk yüklem etken, ikinci yüklem edilgen kurulduğu için özne ilişkisi kopmuştur.
Doğru cevap: E
Çözüm: “Öğrenciler hazırladı” etken, “öğretmene sunuldu” ise edilgendir. İki eylem de öğrencilerin yaptığı işlerse “öğretmene sundu” denmelidir.
Bir limana A, B, C, D, E, F ve G adlı yedi tekne sırayla yanaşacaktır. E ya ilk ya da son teknedir. C, A’dan tam üç tekne sonra yanaşır. F’nin hemen ardından G gelir. D, B’den önce yanaşır. B, F’den önce yanaşır. A, E’nin hemen ardından yanaşmaz.
F’nın dördüncü sırada olduğu ayrıca öğreniliyor. Buna göre A hangi sıradadır?
- A) birinci sırada
- B) üçüncü sırada
- C) ikinci sırada
- D) yedinci sırada
- E) altıncı sırada
Doğru cevap: B
Çözüm: Önce verilen bitişiklik, öncelik ve sabit sıra koşullarını birlikte uygulamak gerekir. Koşulların tamamına uyan 3 farklı sıralama vardır. Bunlardan biri “A → D → B → C → F → G → E” biçimindedir. F için 4. sıra ayrıldığında geriye 1 geçerli düzen kalır; bunların her birinde A 3. sıradadır. Ek koşul diğer sıraları dışlar.
“Sabah çantalar, kitaplar, dosyalar taşındı( ) akşam masalar, sandalyeler, dolaplar yerleştirildi.” cümlesinde ( ) yerine noktalı virgül konursa hangi gerekçeyle yerinde olur?
- A) İçlerinde virgül bulunan iki sıralı cümleyi ayırdığı için.
- B) İlk cümlenin sona ermediğini belirttiği için.
- C) İlk yüklemi doğrudan alıntıya çevirdiği için.
- D) İki sözcük arasında güzergâh kurduğu için.
- E) İkinci cümleyi soru anlamına dönüştürdüğü için.
Doğru cevap: A
Çözüm: Her iki cümlede de sıralanan ögeler virgülle ayrılmıştır. Aradaki noktalı virgül, bu virgüllü sıralı cümlelerin birbirinden daha kolay ayırt edilmesini sağlar.
“Bir paragrafta çevrim içi toplantı ‘uzaktan gerçekleşen eş zamanlı görüşme’ diye açıklanıyor; yüz yüze toplantıdan farklı yanları sıralanıyor; sonunda ‘iki saat sürdü’ deniliyor.”
Bu paragrafta düşünceyi geliştirme yollarıyla ilgili hangi değerlendirme en sağlamdır?
- A) Tanımlama, karşılaştırma ve nicelik bildiren veri farklı işlevlerle bir aradadır.
- B) Yüz yüze toplantı anıldığı için tanımlama kullanılmış olamaz.
- C) Süre iki saat olarak verildiğinden görüşmelerin başarısı kanıtlanmıştır.
- D) Sayısal süre bilgisi iki toplantının eşit derecede verimli olduğunu gösterir.
- E) Bir kavram açıklandığı için bütün diğer bölümler örnekleme sayılır.
Doğru cevap: A
Çözüm: İlk bölümde kavramın kapsamı verilir, sonra toplantı türleri kıyaslanır ve süre nicelikle belirtilir. Bu bilgiler verimliliği tek başına kanıtlamaz.
“Bazı okurlar romanın sonunu beklenmedik bulmuş; ne var ki bu durum, finalin olay örgüsünden bütünüyle kopuk olduğu anlamına gelmez.” cümlesiyle aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır?
- A) Beklenmedik bitişler mutlaka kurgudan kopuktur.
- B) Romanın sonunu bütün okurlar aynı bulmuştur.
- C) Önceden sezilen her final sanatsal bakımdan yetersizdir.
- D) Şaşırtıcı bir son, öyküyle tutarlı da olabilir.
- E) Olay örgüsündeki tüm ayrıntılar finalde açıklanmıştır.
Doğru cevap: D
Çözüm: Metin şaşırtıcılıkla tutarsızlığı eşitleyen düşünceyi reddeder. Okur bir finali öngörmemiş olsa da olaylar ve karakterlerle bağ kuran bir son mümkün olabilir.
“Aşağı yukarı tam bir saat bekledik; sonra karar verildi.” cümlesindeki hangi iki nitelik birlikte düşünülmelidir?
- A) İlk bölümde özne eksiktir; ikinci bölüm kesinlikle yanlış çatılıdır.
- B) İlk bölümde yaklaşık ve kesin süre çelişir; ikinci bölüm edilgen olabilir.
- C) İlk bölümde zamir belirsizliği; ikinci bölümde sözcük tekrarı vardır.
- D) İlk bölümde tamlama bozukluğu; ikinci bölümde yanlış deyim vardır.
- E) İlk bölümde yüklem eksiktir; ikinci bölümde nesne fazlalığı vardır.
Doğru cevap: B
Çözüm: “Aşağı yukarı” yaklaşık süre, “tam” kesin süre anlatır ve birbirleriyle çelişir. “Karar verildi” ise bağımsız edilgen bir cümle olarak doğru olabilir.
“Benimki onun çantasının içindeydi.” cümlesini inceleyen biri, “benimki” ve “içindeydi” sözcükleri için hangi ortak çözümleme sonucuna ulaşmalıdır?
- A) Benimki bağlaçtır; içindeydi çekimli geçişli fiildir.
- B) Benimki işaret sıfatıdır; içindeydi fiilimsi eki almıştır.
- C) Benimki isim-fiildir; içindeydi etken çatılı bir eylemdir.
- D) Benimki ilgi zamiridir; içindeydi ek fiille yüklem olmuştur.
- E) Benimki durum zarfıdır; içindeydi edilgen bir fiildir.
Doğru cevap: D
Çözüm: Benimki, bir eşyanın adının yerine kullanılarak ilgi zamiri görevindedir. İçindeydi ise içinde ifadesine -ydi ek fiilinin gelmesiyle yüklem olur.
"Bir kavram çok kullanıldığında içi boşalabilir." Bu sözde "içi boşalmak" hangi sonucu anlatır?
- A) Kavramın herkes tarafından bilinmesini
- B) Kavramın ayırt edici anlamını yitirmesini
- C) Kavramın başka bir dile çevrilmesini
- D) Kavramın günlük konuşmaya girmesini
- E) Kavramın sözlükte yeni anlam kazanmasını
Doğru cevap: B
Çözüm: Bir kavramın içinin boşalması, gelişigüzel kullanımlarla belirgin içeriğini kaybetmesidir. Yaygınlık tek başına değil anlamı silikleştirmesi önemlidir.
Şu dört kuruluşun yazımı inceleniyor: I. kayıp + olmak, II. arz + etmek, III. his + etmek, IV. yok + olmak. Aşağıdaki açıklamalardan hangisi tümünü doğru sınıflandırır?
- A) I, II ve IV bitişik; yalnız III ayrı yazılır.
- B) I ve II ses değişimiyle bitişik; III ve IV ayrı yazılır.
- C) Yalnız II bitişik; I, III ve IV ayrı yazılır.
- D) Dört birleşik fiil de araya çizgi alınarak yazılır.
- E) I ve III ses değişimiyle bitişik; II ve IV ayrı yazılır.
Doğru cevap: E
Çözüm: Kayıp + olmak → kaybolmak; his + etmek → hissetmek, çünkü ses değişimi/türemesi vardır. Arz etmek ve yok olmak ses değişimi olmadığı için ayrı yazılır.
“Bu yöntemin daha ucuz olması tercih edilmesi için tek başına yeterli değil; verdiği sonuçların güvenilirliğine de bakılmalı.” cümlesinde savunulan değerlendirme ölçütü nedir?
- A) En düşük maliyetli yolu her koşulda seçmek
- B) Maliyetle birlikte sonuçların güvenilirliğini de dikkate almak
- C) Güvenilir yöntemin mutlaka en pahalı olmasını beklemek
- D) Maliyet bilgisini tümüyle değerlendirme dışında tutmak
- E) Bir yöntemi yalnız uygulanma süresine göre seçmek
Doğru cevap: B
Çözüm: Cümle düşük maliyeti yararlı ancak tek başına yetersiz görür. Tercih yapılırken yöntemin sağladığı sonuçların güvenilirliği de ölçüt olmalıdır.
Aşağıdaki parçada numaralanmış boşluklardan hangisine verilen cümle getirilmelidir?
(I) Bir araştırma ekibi iki okulda aynı okuma programını uyguladı. (II) İlk okulda ilerleme daha yüksek ölçüldü. (III) İki okulun başlangıç beceri düzeyleri karşılaştırıldı. (IV) Grupların başlangıç koşullarının farklı olduğu görüldü. (V) Bu yüzden yalnız son puanlara bakarak programın etkisi kıyaslanmadı.
**Yerleştirilecek cümle:** Ancak gözlenen farkın doğrudan programdan kaynaklandığını söylemek için ek bir kontrol gerekiyordu.
- A) I. boşluk
- B) V. boşluk
- C) II. boşluk
- D) III. boşluk
- E) IV. boşluk
Doğru cevap: D
Çözüm: “Ancak gözlenen fark” ikinci cümledeki sonuç farkına gönderme yapar ve üçüncü cümlede başlayan karşılaştırmanın gerekçesidir. Doğru yer, ikinci cümle sonrasıdır.
“I. Kent belleği, bir şehrin yaşanmışlıklarının ortak hafızada birikmesidir. II. Eski istasyon, mahalle sineması ve kurumuş çeşme bu belleğin işaretleri olabilir. III. Bir araştırmacı, ‘Böyle izler geçmişle konuşmanın yollarıdır.’ der.”
Numaralı cümlelerin düşünceyi geliştirmedeki görevleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) I tanımlama yapar, II örnekler verir, III görüş aktararak savı destekler.
- B) I olay aktarır, II tanım kurar, III nicel bir karşılaştırma sunar.
- C) I karşılaştırma yapar, II uzmana dayanır, III örnekleri sayar.
- D) I tanık gösterir, II benzetme yapar, III ölçülebilir oran açıklar.
- E) I benzetme yapar, II sayısal veri verir, III yalnız tanım yapar.
Doğru cevap: A
Çözüm: Kent belleğinin kapsamı ilk cümlede çizilir; ikinci cümle somut yerleri sıralar. Sonuncusu bir araştırmacının doğrudan sözüyle düşünceyi güçlendirir.
Bir limana A, B, C, D, E, F ve G adlı yedi tekne sırayla yanaşacaktır. E ya ilk ya da son teknedir. C, A’dan tam üç tekne sonra yanaşır. F’nin hemen ardından G gelir. D, B’den önce yanaşır. B, F’den önce yanaşır. A, E’nin hemen ardından yanaşmaz.
Kuralları aynı anda sağlayan yerleşim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) E → D → B → A → F → G → C
- B) E → D → C → A → F → G → B
- C) C → B → A → F → G → D → E
- D) A → G → B → C → F → D → E
- E) E → F → B → A → D → G → C
Doğru cevap: A
Çözüm: Önce verilen bitişiklik, öncelik ve sabit sıra koşullarını birlikte uygulamak gerekir. Koşulların tamamına uyan 3 farklı sıralama vardır. Bunlardan biri “A → D → B → C → F → G → E” biçimindedir. “E → D → B → A → F → G → C” sıralamasında her öğe yalnız bir kez kullanılır; önce-sonra, sabit sıra ve yan yanalık koşulları bozulmaz. Yanlış dizilişlerde bu kurallardan en az biri ihlal edilir.
İlk araştırmacı bir gölün kirliliğini anlamak için su örneklerinin sonuçlarını karşılaştırıyor. İkincisi, çevrede yaşayan insanların hangi dönemlerde göle yaklaşmadıklarını ve bunu nasıl açıkladıklarını dinliyor. Her ikisi de kendi yönteminin tek başına bütün soruları yanıtlamayacağını kabul ediyor. Bu iki araştırmacının yaklaşımlarını en doğru biçimde karşılaştıran yargı hangisidir?
- A) Biri yalnız geçmişi, diğeri yalnız geleceği araştırdığı için ortak soruları bulunmaz.
- B) Her ikisi de yalnız sayısal ölçüm kullanır fakat farklı sonuçlara ulaşmak ister.
- C) Biri ölçümlere, diğeri yaşantı anlatılarına dayanırken ikisi de yöntemlerinin sınırlarını kabul eder.
- D) İkisi de kullandığı yöntemin başka hiçbir veriye ihtiyaç duymadığını ileri sürer.
- E) Biri gölün doğal özelliklerini bütünüyle reddeder, diğeri yalnız kimyasal veriyi kabul eder.
Doğru cevap: C
Çözüm: Birinci çalışma su ölçümüne, ikinci çalışma yerel deneyime dayanır; ortak yönleri bütün soruları tek yöntemle çözemediklerini kabul etmeleridir.